tayanchlash

DOCX 7 pages 256.3 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 256.3 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

mavzu № 4 detallarga ishlov berishda tayanchlash. reja: 1.tayanch tushunchasi. 2.tayanchlashning umumiy nazariyasi. 3.tayanchlash turlari. 4.tayanchlarni tanlash tartibi. 5.uzun silindrik va disksimon detallarni tayanchlash. 6.konussimon detallarni tayanchlash. 7.tayanchlarning nazariy sxemasi. 8.chizmada tayanchlarning belgilanishi. 9.yashirin tayanch tushunchasi. tayanch so‘zlar va iboralar:tayanch; tayanchlash; tayanchlash nazariyasi; tayanchlarni tanlash; olti nukta prinsipi; fazo; erkinlik darajasi; silindr; disk; konus; prizma; shar; rolik; nazariy sxema; shartli belgi; yashirin tayanch. 1.tayanch tushunchasi. tayanch (baza) deb, detalning xolati, yuzalar o‘zaro joylashishini aniqlash (belgilash) uchun xizmat qiluvchi o‘q, nuqta va yuzalarga aytiladi. mashinalarning meyoriy ishlashi uchun, ularning detal va tutashmalarning ma’lum xolatda o‘zaro joylashishini ta’minlash kerak. detallarga ishlov berish jarayonida xam, ularning ishlov berishi lozim bo‘lgan yuza va boshqa qismlari stanok va uning ishchi elementlariga nisbatan to‘sri va aniq joylashtirilgan bo‘lishi kerak. detallarga ishlov berishda, ular stanokda to‘sri va aniq joylashtirilgan bo‘lishi kerak. detallarga ishlov berishda ularning stanokda to‘g‘ri joylashtirilganligi va yig‘ish jarayonida mashinaning detal va tutashmialarining bir biriga …

2 / 7

ta xarakat erkinlik darajasiga tanlangan tizim bo‘yicha ega bo‘ladi (x, y, z), ya’ni xar o‘q bo‘yicha ilgarilanma va aylanma xarakatlanishi mumkin. ishlov beriladigan detalning qo‘zg‘almasligini ta’minlash uchun unda oltita ikki tomonli bog‘lanish xosil qilish kerak (tayanch nuqtalar). agar detal ma’lum sonli xarakatlanish erkinligiga ega bo‘lishi kerak bo‘lsa, shunga mos ravishda bog‘lanishlar olib tashlanadi. masalan, valni tokar stanogida ishlash yoki aylanma silliqlash stanogida ishlash uchun uni berkitib faqat aylanish erkinligini qoldirish lozim. bu xolda valning besh xarakatlanish erkinlik darajasi yo‘qotilgan (orqa markazda uchta va oldingi markazda ikkita) va bitta erkinlik darajasi, ya’ni o‘z o‘qi atrofida aylanish erkinligi qoldirilgan. standartga mavofiq detalga talabga mos xolatni berish uchun bazalar kompleksidan foydalanish zarur, ular detalning koordinat tizimini xosil qiladi. quyida keltirilgan 4.1-rasmda prizmatik detalning tanlangan x1, y1, z1 koordinatalar tizimida tanlangan i, ii, iii bazalari ko‘rsatilgan. shuni ta’kidlash lozimki, detalni bazalash aniqligi tayanch nuqtalarning bazalarda joylashishi bilan xal qilinadi. bazalarning navbat nomerini berish eng …

3 / 7

ida aylanishini (x, z) chegaralovchi bazalashga aytiladi yo‘naltiruvchi baza deb detalning ikki erkinligini chegaralovchi bazalashga aytiladi (ii-yuza). bu bazalashda detal «x» o‘qi yo‘nalishida va «u» o‘qi atrofida aylanishi chegaralanadi. tayanch baza detalning bir xarakatlanish darajasini yo‘qotadi. (iii) – z o‘qi bo‘yicha siljish yo‘qoladi. ikki tomonlama yo‘naltirish bazalashi tushunchasi valsimon detallarni o‘rnatishga bog‘liqdir. bu usulda o‘rnatishda detal 4 erkinlik darajasi bo‘yicha chegaralanadi. detal o‘qi z yo‘nalishida bo‘lib, baza bo‘lib silindrik yuza va ikki kundalang tugal yuzalar xizmat qiladi. detal ikki koordinat o‘qi (x, u) yo‘nalishi va ular atrofida aylanish xarakatlari bo‘yicha chegaralanadi. ikki tayanchli bazalash disksimon detallarni o‘rnatishda qo‘llaniladi, bunda xam detal o‘qi «z» yo‘nalishida bo‘ladi. bu usulda bazalash detalni ikki o‘q yo‘nalishida (x, u) xarakatlanishini chegaralaydi. 4.tayanchlarni tanlash tartibi. detalni tayyorlash bazalarini tanlashda texnologiya va konstruktorlik bazalarining o‘lchov bazasi bilan birga bo‘lishini ta’minlash maqsadga muvofiq.texnologik baza yetarlicha aniqlik bilan ishlov berilgan yuza bo‘lishi kerak. bu yuzaga ishlov berishda detal ishlov …

4 / 7

un yuzada uchta tayanch nuqtalarni bir-biriga nisbatan imkon qadar uzoqroq joylashtirish talab qilinadi. yo‘nalish bazasi sifatida xam yuqorida ko‘rsatilgan maqsadlarga erishilishi uchun eng uzun yuza tanlab olinishi kerak. tayanch baza sifatida esa xar qanday, yaxshi sifat ko‘rsatkichlariga ega bo‘lgan yuza olinishi mumkin. 5.uzun silindrik va disksimon detallarni tayanchlash. uzun silindrik jismni (ld) fazada to‘g‘ri joylashtirish (yo‘naltirish) uchun, uning silindrik yuzasini a, xou tekislik bilan z koordinata orqali ikkita ikki tomonlama bog‘lanish yordamida, uoz tekislik bilan x koordinatalari orqali ikkita ikki tomonlama bog‘lanish yordamida, uoz tekislik bilan x koordinatalari orqali ikkita ikki tomonlama bog‘lanish yordamida ulanadi va natijada jism to‘rtta xarakat erkinligi (ox va oz o‘qlari bo‘yicha va ular atrofida) bo‘yicha chegaralanadi. silindrik detalni bu tarzda tayanchlash, uning «ou» o‘qi bo‘ylab va uning atrofida aylanish erkinliklarinigina qoldiradi. bu xarakat erkinliklarini xam chegaralash uchun esa detal uchun yana ikki yo‘nalishda bog‘lanish xosil qilish lozim. jismning ou o‘qi bo‘yicha siljishini bartaraf qilish uchun …

5 / 7

smni fazoda joylashtirish. uzun silindrik detallarni tayanchlash uchun moslama yaratilishida, to‘rtta tayanch nuqta xosil qiluvchi ikki tomonlama yo‘naltirish bazasiga ega bo‘lgan prizmalardan foydalaniladi. detalni to‘liq bazalash uchun prizmalar, qo‘shimcha tayanch va shponka chuqurchalari qo‘llaniladi. ikki tomonlama bog‘lanishni, mos ravishda tayanch nuqtalar bilan almashtirilganida, diskning uchta erkinlik darajasini chegaralovchi, uchta tayanch nuqtalar bilan tutashuvchi ko‘ndalang tekis yuzasi a o‘rnatish yuzasi deb ataladi. ikkita tayanch nuqta bilan tutashuvchi va diskning ikkita erkinlik darajasini chegaralovchi g‘ilindrik yuzasi v ikki tomonlama tayanchlash bazasi (yoki markazlovchi) deb ataladi va diskning bitta xarakatlanish erkinligini chegaralovchi shponka chuqurchasi yuzasi s, tayanch baza bo‘ladi (4.3-rasm). 4.3-rasm. diskni tayanchlash. 6.konussimon detallarni tayanchlash. konussimon detallarni fazoda joylashtirish xam o‘ziga xos xususiyatlarga ega. zagotovka yoki detallarni uzun konussimon yuzasi bo‘yicha o‘rnatilganida (dastgox shpindelidagi teshik, qirqish asboblarining konussimon berkitish yuzasi, konussimon «ishqalanish opravkalari») konussimon yuza detallarning beshta xarakatlanish erkinligini yo‘qotadi (barcha o‘qlar bo‘yicha siljish va ikki o‘q atrofida aylanish erkinligi yo‘qoladi) va …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tayanchlash"

mavzu № 4 detallarga ishlov berishda tayanchlash. reja: 1.tayanch tushunchasi. 2.tayanchlashning umumiy nazariyasi. 3.tayanchlash turlari. 4.tayanchlarni tanlash tartibi. 5.uzun silindrik va disksimon detallarni tayanchlash. 6.konussimon detallarni tayanchlash. 7.tayanchlarning nazariy sxemasi. 8.chizmada tayanchlarning belgilanishi. 9.yashirin tayanch tushunchasi. tayanch so‘zlar va iboralar:tayanch; tayanchlash; tayanchlash nazariyasi; tayanchlarni tanlash; olti nukta prinsipi; fazo; erkinlik darajasi; silindr; disk; konus; prizma; shar; rolik; nazariy sxema; shartli belgi; yashirin tayanch. 1.tayanch tushunchasi. tayanch (baza) deb, detalning xolati, yuzalar o‘zaro joylashishini aniqlash (belgilash) uchun xizmat qiluvchi o‘q, nuqta va yuzalarga aytiladi. mashinalarning meyoriy ishlashi ...

This file contains 7 pages in DOCX format (256.3 KB). To download "tayanchlash", click the Telegram button on the left.

Tags: tayanchlash DOCX 7 pages Free download Telegram