tadbirkorlik faoliyati subyektlari tushunchasi va belgilari

DOC 24 pages 179.5 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 179.5 KB

File type DOC

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

3-mavzu: biznes huquqi sub’ektlari. tadbirkorlik faoliyati subyektlari tushunchasi va belgilari tadbirkorlik faoliyati subyektlari tushunchasi va maqomini aniqlash uchun, avvalambor, “huquq subyekti” va “fuqarolik huquqi subyekti” tushunchalarining mohiyatini chuqur anglab olish lozim bo‘ladi. huquq subyekti keng huquqiy kategoriya hisoblanib, uning tarkibiga amaldagi qonun hujjatlariga binoan huquq va majburiyatlarga ega bo‘lgan ijtimoiy munosabatlarning barcha ishtirokchilari kiradi. o‘z navbatida, har bir huquq tarmog‘ining o‘z subyektlari (davlat huquqida – saylovchilar va saylanuvchilar, mehnat huquqida – ish beruvchi va xodim, moliya huquqida – soliq to‘lovchi va soliq organi hamda boshqalar) bo‘lganidek, tadbirkorlik huquqining ham o‘z subyektlari bor. fuqarolik huquqining barcha subyektlari yagona “shaxslar” degan umumiy nom bilan ifodalanadi. “shaxslar” ham o‘z navbatida uch guruhga bo‘linadi: birinchisi, fuqarolar (jismoniy shaxslar) bo‘lib, ular o‘zbekiston respublikasi fuqarolari, boshqa davlatlarning fuqarolari, shuningdek fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar; ikkinchisi, yuridik shaxslar bo‘lib, ular foyda olishni o‘z faoliyatining asosiy maqsadi qilib olgan (tijoratchi tashkilot) yoki foyda olishni ana shunday maqsad qilib olmagan tashkilot …

2 / 24

javobgarligini zimmasiga olib, foyda olishni maqsad qilgan holda faoliyat yuritadi. mamlakatimiz mustaqillikka erishgandan buyon davlatimiz tomonidan kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning yangi ichki mahsulot ishlab chiqarishda nafaqat hal qiluvchi mavqe egallashi, balki uning aholi farovonligi va daromadlarini orttirishda, ishsizlik muammosini yechishda ham muhim omilga aylantirishga erishish yo‘lida ko‘plab ishlar amalga oshirilmoqda. “tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari to‘g‘risida” 2012 yil 2-maydagi o‘rq–328-sonli yangi tahrirdagi qonunning 4-moddasiga muvofiq tadbirkorlik faoliyati subyektlari (tadbirkorlik subyektlari) belgilangan tartibda davlat ro‘yxatidan o‘tgan hamda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirayotgan yuridik va jismoniy shaxslardir. biroq davlat organlari, ularning mansabdor shaxslari, shuningdek tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanishi qonun hujjatlarida man etilgan boshqa shaxslar tadbirkorlik faoliyati subyektlari bo‘lishi mumkin emas. masalan, quyidagi mansabdor shaxslarga tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanishi taqiqlanadi: davlat hokimiyati va boshqaruv organlarining, huquqni muhofaza qilish organlarining xodimlari; davlat banklari rahbarlari va ularning o‘rinbosarlari, xizmat yuzasidan pul belgilariga va pul (bank) hujjatlariga bevosita aloqasi bo‘lgan mansabdor shaxslar; davlat korxonalari, muassasalari va tashkilotlari …

3 / 24

iy javobgar shaxslari. [o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 1992-yil 6-martdagi “tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanish taqiqlangan mansabdor shaxslar ro‘yxati to‘g‘risidagi”103-sonli qarori] shaxsning foyda ko‘rish maqsadida, tavakkal qilib tovar ishlab chiqarish (ish bajarish, xizmat ko‘rsatish) bilan shug‘ullanish ixtisoslashgan faoliyatga aylangan taqdirdagina bunday faoliyatning ishtirokchilarini tadbirkorlar deb hisoblash mumkin. agar fuqaro bunday harakatlarni alohida hollardagina (vaqti-vaqti bilan) foyda ko‘rishni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘ymay amalga oshirgan taqdirda, masalan, o‘zidagi ortiqcha qishloq xo‘jalik mahsulotlarini yoki keraksiz bo‘lgan boshqa ashyolarni sotishi yoki ishlarni bajarib berish uchun shartlashib va u bajarilganligi uchun haq olinadigan bo‘lsa, bunday faoliyatni tadbirkorlik faoliyati deb bo‘lmaydi, chunki bu kabi munosabatlar fuqarolik huquqi normalari bilan tartibga solinadi. shuningdek, bank muassasalariga foiz olish maqsadida jamg‘arma qo‘ygan fuqarolar, qimmatli qog‘ozlar sotib olgan shaxslar ham tadbirkorlar hisoblanmaydi. tadbirkorlik huquqi subyektiga quyidagicha tushuncha berish mumkin: tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi, o‘zining mulkiga, tadbirkorlik huquq va majburiyatlariga ega bo‘lgan, o‘z faoliyati yuzasidan mustaqil davogar va javobgar bo‘la oladigan va …

4 / 24

senziya)ga ega bo‘lishligi; · o‘z mol-mulkiga ega bo‘lishligi; · tadbirkorlik huquq va majburiyatlariga ega bo‘lishi; · o‘z mol-mulki doirasida mustaqil javobgarligi; · o‘zlarining buzilgan huquqlarini va qonuniy manfaatlarini sud orqali himoya qilish imkoniyatiga ega ekanligi hisoblanadi. 2.2. tadbirkorlik huquqi subyektlari tasnifi tadbirkorlik huquqi subyektlarini bir necha turlarga ajratish mumkin. subyektlarni turkumlash ularning mulkchilik shakliga (masalan, fuqarolarning xususiy mulki, jamoa mulki yoki davlat mulkiga asoslangan), vakolatlariga (ya’ni bevosita tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi korxonalar yoki boshqaruvni amalga oshiruvchi subyektlar kabi), shaxslarga (jismoniy shaxslar va yuridik shaxslar) hamda faoliyat turiga (tijoratchi va notijorat tashkilotlar) qarab belgilanadi. shu o‘rinda tadbirkorlik faoliyati subyektlarini faoliyat maqsadiga (turiga) qarab tijoratchi tashkilot va tijoratchi bo‘lmagan tashkilotga ajratilgan ikki turiga tushuncha berib o‘tsak. tijoratchi tashkilot – bu foyda olishni o‘z faoliyatining asosiy maqsadi qilib qo‘ygan subyekt bo‘lib, (xususiy korxonalar, xo‘jalik jamiyatlari, shirkatlari) tijoratchi tashkilotlarning huquqiy holatlari fk va boshqa qonun hujjatlarida belgilab qo‘yilgan. tijoratchi bo‘lmagan tadbirkorlik faoliyati subyektlari o‘z …

5 / 24

birkorlik subyektlari shaklida, jumladan yuridik shaxs tashkil etmasdan tadbirkorlik bilan shug‘ullanuvchi yakka tartibdagi tadbirkorlar ham kichik tadbirkorlik subyekti sifatida mastahkamlandi. qonunga binoan har qanday fuqaro ham tadbirkor shaxs hisoblanmaydi, balki faqat belgilangan tartibda davlat ro‘yxatidan, o‘tib, tadbirkor maqomini olgan fuqarolargina e’tirof etilishi mumkin. yakka tartibdagi tadbirkorlik yakka tartibdagi tadbirkor tomonidan mustaqil, mulk huquqi asosida o‘ziga tegishli bo‘lgan mol-mulk negizida, shuningdek mol-mulkka egalik qilish va (yoki) undan foydalanishga yo‘l qo‘yadigan o‘zga ashyoviy huquq asosida amalga oshiriladi. yakka tartibdagi tadbirkor o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda xodimlarni yollashga haqli. [o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 2015-yil 31-iyuldagi 219-sonli qarori bilan tasdiqlangan “xususiy tadbirkorlar tomonidan xodimlarni yollagan holda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish tartibi to‘g‘risida”gi nizomi.] hunarmandchilik faoliyatini amalga oshirayotgan yakka tartibdagi tadbirkorlar tovarlar tayyorlash (ishlar bajarish, xizmatlar ko‘rsatish) uchun ko‘pi bilan besh nafar shogirdni ularga tegishlicha haq to‘lagan holda jalb etishga haqlidir. yakka tartibdagi tadbirkor o‘z faoliyatini amalga oshirayotganda shaxsiy ish hujjatlari blankalaridan, muhr, …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tadbirkorlik faoliyati subyektlari tushunchasi va belgilari"

3-mavzu: biznes huquqi sub’ektlari. tadbirkorlik faoliyati subyektlari tushunchasi va belgilari tadbirkorlik faoliyati subyektlari tushunchasi va maqomini aniqlash uchun, avvalambor, “huquq subyekti” va “fuqarolik huquqi subyekti” tushunchalarining mohiyatini chuqur anglab olish lozim bo‘ladi. huquq subyekti keng huquqiy kategoriya hisoblanib, uning tarkibiga amaldagi qonun hujjatlariga binoan huquq va majburiyatlarga ega bo‘lgan ijtimoiy munosabatlarning barcha ishtirokchilari kiradi. o‘z navbatida, har bir huquq tarmog‘ining o‘z subyektlari (davlat huquqida – saylovchilar va saylanuvchilar, mehnat huquqida – ish beruvchi va xodim, moliya huquqida – soliq to‘lovchi va soliq organi hamda boshqalar) bo‘lganidek, tadbirkorlik huquqining ham o‘z subyektlari bor. fuqarolik huquqining barcha su...

This file contains 24 pages in DOC format (179.5 KB). To download "tadbirkorlik faoliyati subyektlari tushunchasi va belgilari", click the Telegram button on the left.

Tags: tadbirkorlik faoliyati subyektl… DOC 24 pages Free download Telegram