mulk huquqi vujudga kelishi va bekor bo‘lishining asoslari

DOCX 7 pages 24.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.5 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

2-mavzu. mulk huquqi vujudga kelishi va bekor bo‘lishining asoslari mulk huquqining vujudga kelish va bekor bo‘lish asoslari deganda, mulk huquqining olinishi yoki yo‘qotilishi bilan bog‘liq bo‘lgan yuridik faktlar nazarda tutiladi. mulk huquqining olinishi asoslarida jamiyatning iqtisodiy tizimi o‘z ifodasini topadi. mulk huquqining olinishi: dastlabki va hosila asoslariga bo‘linadi. mulk huquqining vujudga kelishini bildiradigan dastlabki asoslar bo‘yicha mulkka nisbatan sub’ektiv fuqarolik huquqi ilgari hech kimga tegishli bo‘lmagan mulkka nisbatan yoki avvalgi mulk egasining huquqi bilan bog‘liq bo‘lmagan holda vujudga keladi. mulk huquqining dastlabki asosda vujudga kelishi: birinchidan, tabiat ne’matlarini o‘zlashtirish; ikkinchidan, ishlab chiqarish va tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish natijasida yangi ashyolarni vujudga keltirish; uchinchidan, egasiz mulkning sud qarori bilan davlat ixtiyoriga olinishi; to‘rtinchidan, egasi bo‘lmagan mulkka yoki egasi bo‘lsa ham xo‘jaliksiz bilan saqlanayotgan mulkka, egalari tomonidan belgilangan muddatlarda talab qilib olinmagan mulklarga, shu jumladan topilgan ashyolar, xazinalar (boshqa usulda yashirilgan narsalar) topilishi hollarida yuz beradi. mulk huquqining vujudga kelishida egalik huquqini …

2 / 7

bi va shartlari belgilab qo‘yilishi mumkin. bunday tartibda mulk huquqi o‘rmonlardan qo‘ziqorin, mevalar terish, dasht-u tog‘lardan dorivor giyohlar to‘plash, daryo va ko‘llardan baliq ovlash orqali vujudga kelishi mumkin. biroq, ma’lumki, ushbu mulk ob’ektlari o‘sgan mavjud hudud xususiy mulk huquqi asosida boshqaga tegishli bo‘lmasligi lozim. mulk ob’ektlarining ba’zilarini ovlash uchun vakolatli davlat organida ruxsat (litsenziya) olingan bo‘lishi talab etiladi. ayni vaqtda baliq va boshqa jonivorlarni ovlash ovga ruxsat berilgan mavsumdagina yo‘l qo‘yiladi, aks holda ovlangan jonivorlar musodara qilinib, ov qurollari olib qo‘yilishi va ularga nisbatan tegishli jazo choralari qo‘llanilishi mumkin. egasiz ashyoga nisbatan mulk huquqi ham dastlabki asosda vujudga keladi. egasi bo‘lmagan yoki egasi noma’lum ashyo egasiz ashyo hisoblanadi. egasiz ko‘char ashyolarga nisbatan egalik qilish huquqini vujudga keltiruvchi muddat asosida qo‘lga kiritilishi mumkin. bunday ashyo tegishli davlat organi yoki fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organi arizasiga muvofiq ko‘chmas mol-mulkni davlat ro‘yxatiga oluvchi organda hisobga olinib, uch yil o‘tgach tegishli davlat organi talabi …

3 / 7

, ashyoni topib olgan shaxs topilma to‘g‘risida militsiyaga, tegishli davlat organlariga yoki fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organiga ma’lum qilishi shart. fkning 193-moddasiga asosan olti oy mobaynida topilmaning egasi aniqlanmasa, ashyoni topib olgan shaxs unga egalik huquqini qo‘lga kiritadi (agar u bu huquqdan voz kechsa, topilma davlat mulkiga o‘tadi). fkning 196-moddasida xazinaga nisbatan mulk huquqini vujudga kelishi xususiyatlari belgilab qo‘yilgan. xazina deb egasini aniqlash mumkin bo‘lmagan yoki qonunga binoan huquqlarini yo‘qotgan, yerga ko‘milgan yoki boshqacha usulda yashirilgan pul yoki qimmatbaho buyumlarga aytiladi. yashirib qo‘yilgan mol-mulk (er uchastkasi, imorat va sh.k.) mulkdori bo‘lgan shaxsga va xazinani topgan shaxs mulkiga agar ular o‘rtasidagi kelishuvga muvofiq boshqacha tartib belgilangan bo‘lmasa, teng ulushlarda tegishli bo‘ladi. xazina u yashirib qo‘yilgan yer uchastkasi yoki boshqa mol-mulk egasining mulkdorining roziligisiz qazishma ishlarini olib borgan yoki boylik qidirgan shaxs tomonidan topilgan taqdirda, bu xazina u topilgan yer uchastkasining yoki boshqa mol-mulkning egasiga topshirilishi shart. tarix va madaniyat yodgorliklari jumlasiga …

4 / 7

qdir. shu ma’noda mulk huquqining boshqa shaxsga o‘tishi haqida so‘z yuritiladi. binobarin, hosila usuli bo‘yicha mulk huquqi vujudga kelganda, mulkka nisbatan bo‘lgan huquqni bir shaxsdan ikkinchi shaxsga ko‘chirilishi to‘g‘risida so‘z boradi. masalan, oldi-sotdi shartnomasi tuzilishi yo‘li bilan ashyoga nisbatan egalik huquqi bir shaxsda, ya’ni sotib oluvchida paydo bo‘ladi. mulk huquqining hosila usulida vujudga kelishiga misol qilib oldi-sotdi, hadya, ayirboshlash, qarz shartnomalari, shuningdek qonun va vasiyat bo‘yicha meros olish, davlat mulkini xususiylashtirish orqali olinishini ko‘rsatsa bo‘ladi. fuqarolik kodeksining 185-moddasida ko‘rsatilganidek, shartnoma asosida mol-mulk oluvchida mulk huquqi, agar qonun hujjatlari yoki shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilgan bo‘lmasa, ashyo topshirilgan paytdan boshlab vujudga keladi. agar ashyoni birovga o‘tkazish to‘g‘risidagi shartnoma notarial guvohlantirilishi yoki davlat ro‘yxatidan o‘tkazilishi lozim bo‘lsa, egalik huquqi bunday shartnoma notarial guvohlantirilgan yoki ro‘yxatdan o‘tkazilgan paytdan e’tiboran vujudga keladi. qonunda uy-joy (kvartira) ga mulk huquqining vujudga kelishi belgilangan tartibda ajratib berilgan yer uchastkasida qurilayotgan yangi uy-joyga mulk huquqi davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan …

5 / 7

elgilanishi mumkin. xususiy alomatlari bilan belgilangan ashyolar bir shaxsdan ikkinchi shaxsga o‘tkazilgan holda, agar bunday o‘tkazish tegishli organlardan ro‘yxatdan o‘tkazilishi shart bo‘lsa, ashyoga nisbatan egalik huquqi shartnomaning qayd qilinishi paytidan e’tiboran vujudga keladi. mulkka nisbatan egalik huquqining o‘tish payti qonunda muqarrar belgilanishi birovga o‘tkazilayotgan ashyolarning tasodifan nobud bo‘lishi yoki buzilishi xavf-xatari, ya’ni buning natijasida yetkazilgan zarar kimning zimmasida bo‘lishligini belgilash ham katta ahamiyatga egadir. fkning 175-moddasida belgilangan qoida bo‘yicha mol-mulkning tasodifan nobud bo‘lishi yoki buzilishi xavfi, agar qonun hujjatlarida yoki shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilgan bo‘lmasa, yetkazilgan zarar mulk egasining zimmasida bo‘ladi. agar ashyolarni birovga o‘tkazuvchi shaxs topshirishni yoki oluvchi ularni qabul qilishni kechiktirsa, ashyolarning tasodifan nobud bo‘lishi yoki buzilishi xavf-xatari kechiktirgan tarafda bo‘ladi. masalan, sotib oluvchi qurilish materiallarini qabul qilishni kechiktirsa, ashyolarning tasodifan nobud bo‘lishi yoki buzilishidan kelgan zararni o‘z zimmasiga oladi. mulk huquqining bekor bo‘lish usullari ham xilma-xil. bu usullarni quyidagicha turkumlashtirish mumkin: 1) mulkdorning o‘z erki-irodasi bo‘yicha …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mulk huquqi vujudga kelishi va bekor bo‘lishining asoslari"

2-mavzu. mulk huquqi vujudga kelishi va bekor bo‘lishining asoslari mulk huquqining vujudga kelish va bekor bo‘lish asoslari deganda, mulk huquqining olinishi yoki yo‘qotilishi bilan bog‘liq bo‘lgan yuridik faktlar nazarda tutiladi. mulk huquqining olinishi asoslarida jamiyatning iqtisodiy tizimi o‘z ifodasini topadi. mulk huquqining olinishi: dastlabki va hosila asoslariga bo‘linadi. mulk huquqining vujudga kelishini bildiradigan dastlabki asoslar bo‘yicha mulkka nisbatan sub’ektiv fuqarolik huquqi ilgari hech kimga tegishli bo‘lmagan mulkka nisbatan yoki avvalgi mulk egasining huquqi bilan bog‘liq bo‘lmagan holda vujudga keladi. mulk huquqining dastlabki asosda vujudga kelishi: birinchidan, tabiat ne’matlarini o‘zlashtirish; ikkinchidan, ishlab chiqarish va tadbirkorlik faoliyatini amalg...

This file contains 7 pages in DOCX format (24.5 KB). To download "mulk huquqi vujudga kelishi va bekor bo‘lishining asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: mulk huquqi vujudga kelishi va … DOCX 7 pages Free download Telegram