o’simliklar dunyosi – plantae, phytobionta, vegetabilia

PPTX 29 pages 3.7 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.7 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

prezentatsiya powerpoint o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti “dorivor o’simliklar va botanika” kafedrasi mavzu: o’simliklar dunyosi – plantae, phytobionta, vegetabilia ma’ruzachi: abduxoliqov f.b. asosiy savollar yuksak o’simliklar kichik dunyosi – embryophyta, embryobionta, cormobionta yuksak sporali o’simliklar riniyatoifatoifalar bo’limi – rhyniophyta zosterofiltoifalar bo’limi – zosterophyllophyta yo’sintoifalar (moxtoifa) bo’limi – bryophyta yuksak o’simliklar kichik dunyosi – embryophyta, embryobionta, cormobionta yuksak o’simliklar yer yuzida eng keng tarqalgan bo’lib, murakkab tuzilishga ega. bu o’simliklar avtotrof organizmlarning maxsus shakllari bo’lib, ularning zigotasi suvo’tlarnikidan farq qiladi, undan dastlab ko’p hujayrali murtak hosil bo’ladi, so’ngra sporofit nasl rivojlanadi. shuning uchun, ularni ba‘zan murtakli o’simliklar (embryophyta yoki embryobionta) ham deyiladi. ular hozirgi vaqtda va turli geologik davrlar oralig’ida yer sharining quruqlikdagi o’simliklar qoplamining murakkablashuvida va biosferada moddalar aylanishida muhim o’rin tutgan. yuksak o’simliklarning tanasi odatda, poya, barg va ildizga bo’lingan, ularni bargpoyali yoki novdali o’simliklar (cormophyta yoki cormobionta) deb ham ataladi. ular suvo’tlaridan …

2 / 29

on – oogamiyadir. yuksak o’simliklar kichik dunyosi – embryophyta, embryobionta, cormobionta o’simliklar dunyosini, shu jumladan yuksak o’simliklarni ma‘lum bir sistema asosida joylashtirish ustida olimlar uzoq yillar mobaynida tadqiqot ishlari olib borganlar va o’zlarining klassifikatsiyalarini ishlab chiqqanlar. o’simliklar sistemasini ilk bor tavsiya etgan botaniklardan biri italiyalik botanik a. sezalpin (1519-1603) bo’lib, u o’simliklarni asosan mevasiga qarab 15 sinfga ajratgan. k.linney esa o’simliklarni mevasiga emas, guliga (ayniqsa, changchilaming tuzilishiga) qarab 23 sinfga, gulsizlarni bir sinfga kiritib, o’zining 24 sinfdan iborat sistemasini yaratdi. hozirda yuksak o’simliklar kichik dunyosining mavjud 300 000 dan ortiq turni va turli geologik davrlarda qirilib ketgan, (50 mingdan ortiq) faqat qazilma holdagi turlarni o’z ichiga oluvchi 9 ta bo’limga ajratiladi. yuksak o’simliklar kichik dunyosi – embryophyta, embryobionta, cormobionta 1. riniyatoifalar – rhyniophyta 2. zosterofiltoifalar – zosterophyllophyta 3. yo’sintoifalar – bryophyta 4. plauntoifalar – lycopodiophyta 5. psilottoifalar – psilotophyta 6. qirqbo’g‘imtoifalar – equisetophyta 7. qirqquloqtoifalar – polypodiophyta 8. qarag’aytoifalar (ochiq …

3 / 29

nez) va gametofit (gametogenez) nasllar vaqt va makonda alohida bo’lib, mustaqil organizmlar hisoblanadi. sporali o’simliklarga ochiq va yopiq urug’lilardan tashqari barcha bo’limlar kiradi. urug’li o’simliklarga ochiq va yopiq urug’li o’simliklar kiradi. urug’li o’simliklarda sporo- va gametogenez bir-biriga chambarchas bog’liq. yuksak o’simliklar kichik dunyosi – embryophyta, embryobionta, cormobionta qisqargan urg’ochilik gametofit sporofit naslda tark etmasdan rivojlanadi. erkak gametofit urg’ochi jinsiy organlariga chang donasi ko’rinishida boradi. urug’li o’simliklar zigotasidan murtak rivojlanadi, u maxsus qobiqlar bilan o’ralgan bo’lib, unga urug’ deyiladi. bu o’simliklar urug’lar yordamida ko’payadi. ma‘lumki, dastlab yashil (qo’ng’ir) suvo’tlaridan quruqlikda sporali o’simliklar paydo bo’lgan. urug’li o’simliklar esa sporali o’simliklardan kelib chiqqan. suvo’tlar polifelitik yo’l (kelib chiqishi turlicha) bilan kelib chiqqan. yuksak o’simliklar esa monofiletik yo’l bilan borgan. yuksak o’simliklar kichik dunyosi – embryophyta, embryobionta, cormobionta yuksak sporali o’simliklar paleozoy erasi silur davrining o’rtalari-oxirida, qariyb 400-430 mln yil oldin kelib chiqqan. ko’p yillar oldin ham o’simliklarni yashashi uchun quruqlik muhiti suv sharoitidan …

4 / 29

simliklar o’simliklarni suvdan quruqlikka chiqishi ehtimol, ularni zamburug’lar bilan simbioz holatiga ham olib kelgan. qadimgi o’simliklarning yer ostki organlarida zamburug’larning bo’lishi ehtimol, mineral moddalardan jadal foydalanish imkonini bergan. quruqqagi birinchi o’simliklar o’lchami unchalik yirik bo’lmagan va ular tashqi tomondan moxlarni eslatgan. shu vaqtdan boshlab evolyutsiya natijasida o’simliklarning turli shakldagi xilma-xilligi ortishiga sabab bo’ldi. yuksak sporali o’simliklarni suvo’tlari ajdodidan kelib chiqishining ikkita asosiy taxminiy nazariyasi mavjud: birinchi taxminga ko’ra, bevosita suvo’tlaridan (ayniqsa, yashil suvo’tlaridan) riniyafitlar kelib chiqqan va keyin ulardan quruqlikdagi boshqa o’simliklar yuzaga kelgan. keyingi taxmin haqiqatga yaqinroq bo’lib, unga ko’ra, riniyafitlar (zosterofiltoifalar), yo’sintoifalar bo’limlari suvo’tlaridan mustaqil kelib chiqqan deb qaraladi. yuksak sporali o’simliklar birinchi quruqdagi o’simliklar ancha sodda (primitiv) elementar vegetativ organlarga ixtisoslashgan. ularning tanasi (yer ustki) ayrisimon dixotomik shoxlangan hosilalarni yuzaga keltirgan, o’q organing pastki qismi – telom, shoxlanish o’rtasidagi nuqtagaga esa mezoma deyiladi. tananing pastki qismida esa ildizsimon o’q – rizomoidlar va tuksimon rizoidlar joylashadi. rizomoid birlamchi …

5 / 29

n va bu telom sistemasidir. bunga telomli barglar ham deyiladi. yuksak sporali o’simliklar bargning kelib chiqish yo’llari: 1-enatsion barglar yoki filloidlar (evolyutsiyaning mikrofil yo’li); 2-telom barglar (evolyutsiyaning makrofil yo’li). 14 telomli barglar boshidan spora tashigan. ular dastlab fotosintez vazifasini bajaribgina qolmay, balki o’zida sporangiyni ham tashigan. keyingi evolyutsion jarayonda bu vazifalar asta sekin ajrala boshlagan. masalan ayrim paporotniklar turlarida bu vazifa ajralishi bitta bargni o’zida kuzatiladi. boshqa holatlarda, strausnik (tuyaqush) paporotnigida vazifalar turli barglar o’rtasida bo’lingan: yuqorigi barglar sporofillarga yoki spora hosil qiluvchi bargga, pastki barglar esa trofofillarga yoki oziqlanuvchi barglarga aylangan. yuksak o’simliklarning sporofilli poyasi keyingi evolyutsion jarayonda ochiq urug’lilar strobilasi va yopiq urug’lilar guliga aylangan deb taxmin qilinadi. sporali o’simliklarning sporalari diploidli sporofit naslda vujudga kelgan maxsus tuzilma –ko’p hujayrali sporangiylarda hosil bo’ladi. spora xivchinsiz va harakatsizdir. ular turli darajada po’stga ega va sust (passiv) tarqalishga (asosan shamol yordamida) moslashgan. yuksak sporali o’simliklar aksariyat o’simliklarning sporangiylarda bir xil …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’simliklar dunyosi – plantae, phytobionta, vegetabilia"

prezentatsiya powerpoint o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti “dorivor o’simliklar va botanika” kafedrasi mavzu: o’simliklar dunyosi – plantae, phytobionta, vegetabilia ma’ruzachi: abduxoliqov f.b. asosiy savollar yuksak o’simliklar kichik dunyosi – embryophyta, embryobionta, cormobionta yuksak sporali o’simliklar riniyatoifatoifalar bo’limi – rhyniophyta zosterofiltoifalar bo’limi – zosterophyllophyta yo’sintoifalar (moxtoifa) bo’limi – bryophyta yuksak o’simliklar kichik dunyosi – embryophyta, embryobionta, cormobionta yuksak o’simliklar yer yuzida eng keng tarqalgan bo’lib, murakkab tuzilishga ega. bu o’simliklar avtotrof organizmlarning maxsus shakllari bo’lib, ularning zigotasi suvo’tlarnikidan farq qiladi, undan dastlab ko’p huja...

This file contains 29 pages in PPTX format (3.7 MB). To download "o’simliklar dunyosi – plantae, phytobionta, vegetabilia", click the Telegram button on the left.

Tags: o’simliklar dunyosi – plantae, … PPTX 29 pages Free download Telegram