falsafa.iqtisodiymutaxassisliklar uchun darslik.

PPTX 31 pages 1.9 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

borliq – falsafa kategoriyasi falsafada substantsiya va materiya muammosi. 2 – mavzu: ontologiya – borliq falsafasi. reja: 4.1.borliq tushunchasining tahlili. borliq shakllarining tasnifi. iqtisodiy borliq tushunchasi. 4.2. materiya tushunchasi va uning tashkillashuv darajalari. olamning paydo bo'lishi va evolyutsiyasi. 4.3. harakat - materiyaning yashash sharti. harakatning tiplari va shakllari. makon va vaqt - borliqning fundamental shakllari. ma'ruzachi: dots., b. primov adabiyotlar 1.mirziyoev sh.m. yangi o'zbekiston strategiyasi. t.: o'zbekiston, 2021. -458 b. 2.falsafa.iqtisodiy mutaxassisliklar uchun darslik.//i.saifnazarov va boshqalar//toshkent: “innovatsion rivojlanish nashriyot-matbaa uyi”, 2021-- 424 b. 3.falsafa. o'quv qo'llanma.// sh.madaeva va boshqalar – toshkent: universitet, 2019.-256 b. 4.shermuxamedova n. falsafa.darslik. –t.: “idris abduraufnashr”, 2021. 664 b. 5.to'raev b. borliq(falsafiy tahlil) //imom buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi, - samarqand – toshkent:2022 y.234 b. 6.shermuhamedova n.a. borliq va rivojlanish falsafasi. –t.: noshir, 2013 720 b. internet saytlari: www.ziyonet.uz www.faylasuf.uz falsafaning borliqni o'rganuvchi ta'limoti — ontologiya (yun. ontos – borliq, logos – ta'limot) deb ataladi. (bu tushunchani …

2 / 31

qonuniyatlari asosida kechadi. borliq muammosining falsafiy tahlili shuni ko'rsatadiki, borliq bir butun abadiy mavjud, undagi narsa va hodisalar o'tkinchidir. borliq haqidagi kontseptsiyalar. markaziy osiyo tuprog'ida vujudga kelgan zardo'shtiylik ta'limotida borliq quyosh va olovning hosilasidir, alangalanib turgan olov borliqning asosiy mohiyatini tashkil etadi, deb hisoblangan. qadimgi yunon faylasufi suqrot borliqni bilim bilan qiyoslaydi va uningcha, biror narsa, biz uni bilsakkina bor bo'ladi, insonning bilimi qancha keng bo'lsa, u shuncha keng borliqni qamrab oladi, deb hisoblaydi. qadimgi dunyoning atomist olimi demokrit borliq atomlar majmuasidan iborat deb tushuntirgan. uning fikricha, borliqning mohiyati uning mavjudligidadir. mavjud bo'lmagan narsa yo'qlikdir. islom ta'limotida esa borliq bu ilohiy voqelikdir. ya'ni u olloh yaratgan mavjudlikdir. bu borada «vujudi vojib» (zaruriy vujud) va «vujudi mumkin» (imkoniy vujud) ta'limoti bo'lgan. bu tushunchalar o'rta asr sharq falsafasiga xos tushunchalar bo'lib, ulardan forobiy, ibn sino, umar xayyom, ibn rushd kabi mutafakkirlar borliq muammosini talqin etishda foydalanganlar. «vujudi vojib» birlamchi borliq hisoblanib barcha …

3 / 31

qliy faoliyati bilan bog'liq bo'lgan borliq. bu inson ongining borlig'i, ya'ni ma'naviy borliqdir. borliqning asosiy shakllari moddiy borliq ma'naviy borliq moddiy borliqning insondan ilgari, uning ishtirokisiz ham mavjud bo'lgan shakli tabiiy borliq deyiladi. inson tafakkuri va mehnati bilan vujudga kelgan narsalar borlig'i ikkilamchi tabiat borlig'i (sun'iy) borliq deb yuritiladi individuallashgan ma'naviy borliq (alohida shaxsga tegishli bo'lgan ma'naviy olam). ob'ektivlashgan ma'naviy borliq (sub'ekt ongidan chiqib, umumiylashgan, ommalashgan borliq). til, madaniyat, fan, san'at, kitoblar, nazariyalar, formulalar, qonunlar, urf-odatlar, bayramlar ob'ektivlashgan ma'naviy borliqdir. borliqning asosiy shakllari aktual borliq potentsial borliq aktual borliq - borliqning ayni paytda bor va mavjud bo'lgan qismidir. uni borliqning hozirgi zamonga tegishli qismi deyish mumkin. potentsial borliq –aktual borliqning hali amalga oshmagan qismi. hozirgi zamonda kelgusi voqeliklarning kurtaklari mujassamlanadi borliqning asosiy shakllari real borliq virtual borliq hozirda mavjud bo'lib turgan borliqning bizga ma'lum bo'lgan qismi. borliqning ehtimoliy mazmunga ega bo'lgan qismi. uning bo'lishi yoki bo'lmasligi ehtimoliydir. borliqning asosiy shakllari …

4 / 31

moyillari asosida belgilanadi. materializm tamoyili ijtimoiy borliq tizimida mohiyatning iqtisodiy borliqqa bog'lanishini ta'minlaydi. uning asoslanishi mehnatning ijtimoiy hayotdagi ahamiyatini aniqlash vazifasini qo'yadi. o'zaro bog'liqlik tamoyili mehnatni “inson-tabiat” va “inson-inson” munosabatlarining etakchi roli bilan o'zaro bog'liqlik o'rnatish jarayoni sifatida ochib beradi. rivojlanish tamoyili ishlab chiqaruvchi kuchlar o'rtasidagi ziddiyatnig ahamiyatini ochib beradi. ya'ni “inson-tabiat” va “inson-inson” munosabatlarining tarixiyligini hamda ishlab chiqarish munosabatlarini ifodalaydi. shuningdek, ushbu munosabatlar mehnatnig tarixiy shakllarining o'zini-o'zi harakatlantiruvchi ichki manbai sifatida tushuntiriladi. ushbu tamoyillar nafaqat iqtisodiy borliqni sifat jihatidan aniqlashga balki o'ziga xos aniq iqtisodiy masalalarni o'rganishga asos yaratadi. iqtisodiy borliq namoyon bo'lishining aniq tarixiy shakllari mavjud. bunday shakllarning har biri “inson-tabiat” va ishlab chiqaruvchi kuchlar, yoki “inson-inson” va ishlab chiqarish munosabatlarining tarixiy birligini anglatadi. moddiy hayotning bitta ishlab chiqarish jarayonida ikki tomonning mavjudligi qarama-qarshilikni yuzaga keltiradi. ikkinchisi insonning tabiatga ta'siri yoki ishlab chiqarish kuchlarining o'zgarishi bilan amalga oshadi. ishlab chiqarish jarayonida ishlab chiqarish kuchlari va ishlab chiqarish munosabatlari …

5 / 31

kldan shaklga o'tishda namoyon bo'ladi. falsafada substantsiyaga bog'liq asoslar materiya xudo ong falsafa tarixida o'zining mavjudligi uchun o'zidan boshqa hech narsaga muhtoj bo'lmagan shunday birinchi asosni ifodalash uchun «substantsiya» (lot. substantia – mohiyat, asos) kategoriyasi qo'llaniladi. ilk falsafiy yo'nalishlarning vakillari barcha narsalar asosini tashkil etuvchi moddani birinchi asos sifatida tushunganlar substantsiya tushunchasining mohiyati. efir substantsiya to'g'risidagi tasavvurlar al-kindiy, ar-roziy, forobiy, ibn sino, ibn rushd o'z falsafiy qarashlarida substantsiya deb hamma narsaning moddiy yoki ma'naviy asosi, mohiyati tushunilgan. markaziy osiyo faylasuflari asosan suv, havo, olov va tuproqni substantsiya sifatida ko'rsatishgan. idealizm vakillari substantsiya, deb butun mavjudlikning asosi bo'lgan g'oyani, ruhni yoki sub'ekt ongi va shu kabilarni tushunadi. masalan, qadimgi yunon mutafakkirlaridan pifagor substantsiya, deb sonlarni tushunadi. platon esa mutloq g'oyani substantsiya deb qaraydi. frantsuz faylasufi rene dekart substantsiya sifatida ham moddiy, ham ruhiy asosni ko'rsatadi. bunday qarash dualizm deb ataladi. dunyoning birinchi asosi «mutlaq g'oya», «mutlaq ruh» yoki ong deyuvchi monistik …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafa.iqtisodiymutaxassisliklar uchun darslik."

borliq – falsafa kategoriyasi falsafada substantsiya va materiya muammosi. 2 – mavzu: ontologiya – borliq falsafasi. reja: 4.1.borliq tushunchasining tahlili. borliq shakllarining tasnifi. iqtisodiy borliq tushunchasi. 4.2. materiya tushunchasi va uning tashkillashuv darajalari. olamning paydo bo'lishi va evolyutsiyasi. 4.3. harakat - materiyaning yashash sharti. harakatning tiplari va shakllari. makon va vaqt - borliqning fundamental shakllari. ma'ruzachi: dots., b. primov adabiyotlar 1.mirziyoev sh.m. yangi o'zbekiston strategiyasi. t.: o'zbekiston, 2021. -458 b. 2.falsafa.iqtisodiy mutaxassisliklar uchun darslik.//i.saifnazarov va boshqalar//toshkent: “innovatsion rivojlanish nashriyot-matbaa uyi”, 2021-- 424 b. 3.falsafa. o'quv qo'llanma.// sh.madaeva va boshqalar – toshkent: universit...

This file contains 31 pages in PPTX format (1.9 MB). To download "falsafa.iqtisodiymutaxassisliklar uchun darslik.", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa.iqtisodiymutaxassislikl… PPTX 31 pages Free download Telegram