iqtisodiy ta'limotlar tarixi

PPTX 43 pages 3.1 MB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type PPTX

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

prezentatsiya powerpoint 1-mavzu. iqtisodiy ta'limotlar tarixi fanining predmeti va o'rganish uslubiyoti, klasik davrgacha bo'lgan qadimdi iqtisodiy ta'limotlar. o'rta asr iqtisodiy tafakkuri. reja 1.“iqtisodiy ta'limotlar tarixi” kursining predmeti va uslubi. 2. qadimgi sharq, qadimgi xitoy, antik dunyo va qadimgi rimdagi iqtisodiy g'oyalar. 3. “buyuk ipak yo'lining” markaziy osiyoda iqtisodiy munosabatlar rivojlanishidagi o'rni. mustaqil tayyorlanish uchun savollar amir temur davridagi iqtisodiy g'oyalar. forobiy, ibn sino, beruniy va yusuf xos hojib asarlaridagi iqtisodiy g'oyalarning mohiyati. bobur va boburiylar davridagi iqtisodiy g'oyalar 1.“iqtisodiy ta'limotlar tarixi” kursining predmeti va uslubi. «iqtisodiy ta'limotlar tarixi» kursi iqtisodiy fanlar tizimida muhim o'rinni egallaydi. insoniyat o'zining ko'p ming yillik tarixi davomida katta iqtisodiy va ijtimoiy taraqqiyot yo'lini bosib o'tgan. har bir davrda u yoki bu mamlakatda ayrim shaxslar (olim yoki hokimlar) tomonidan shunday iqtisodiy ahamiyatga molik fikr, g'oya, nazariya, kontseptsiyalar ilgari surilgan va amalga oshirilganki, bir holda shular tufayli davlat va xalqlar ravnaq topgan, ba'zida tushkunlikka uchragan. ana shu …

2 / 43

h, nazariya va ta'limotlarni o'z ichiga oladi. uslubiy jihatdan bu fan iqtisodiy tahlilning ilg'or uslublari yig'indisidan iborat bo'lib, tarixiy, induktsiya, mantiqiy abstraktsiya va boshka usullardan keng foydalanadi iqtisodchilarning tadqiqotlaridagi asosiy bosh g'oya - jamiyat, insoniyat, ayrim shaxslarning boyligi masalasidir. maqsad bir, lekin unga eltadigan yo'llar nihoyatda xilma-xil ekanligini ko'ramiz. ilk kapitalistik munosabatlar vujudga kelgan davrgacha (xv asr) bo'lgan iqtisodiy g'oyalardagi umumiylik shuki, barcha donishmandlar va ularning yozgan asarlarida mehnat va er boylikning asosiy vositasi ekanligi turli yo'llar bilan talqin etiladi, ularda ishlab chiqarish sohasi asosiy deb hisoblangan. xv-xvii asrlarda (qisman xviii asr boshlarida) yangi iqtisodiy ta'limot - merkantilizm vujudga keldi. merkantilizm to'g'risida qisqa ma'lumot beradigan bo'lsak, uning mohiyati iqtisodiy siyosatda mamlakatda va davlat xazinasida nodir metallarni ko'proq to'plash, ta'limotda esa muomala (savdo, pul oboroti) sohasidagi iqtisodiy qonuniyatlarni izlashdir, ya'ni avvalgi davrdagi g'oyalardan keskin farq qiladi. keyingi muhim o'zgarish, bu klassik iqtisodiy maktabning yuzaga kelishidir (xviii asr). bu iqtisodiy ta'limot ichida …

3 / 43

i paytda qo'lyozmalarda aks ettirilgan g'oyalargina tahlil qilingan. shu sababli iqtisodiy ta'limotlar tarixi quldorlik jamiyati, aniqrog'i, xususiy mulk paydo bo'lishi bilan boshlanadi, deyish o'rinlidir. dastlab quldorlik jamiyati sharqda sinfiy ajralish boshlangan joylarda, mesopotamiya (tigr va efrat daryolari oralig'ida) va misrda eramizdan avvalgi iv ming yillikda yuzaga keladi. bunga asosiy sabab shuki, bu erda texnologik inqilob ro'y berdi, metall qurollar ishlatila boshlandi, qishloq xo'jaligida intensiv, ko'p hollarda sug'orma dehqonchilikka o'tildi, shu asosda nisbatan turg'un ko'shimcha mahsulot olish imkoni tug'ilgan. oqibatda jamiyatda mehnat taqsimotini rivojlantirishga, ko'pgina hunarmandchilik sohalarining ajralib chiqishiga, sinfiy tabaqalanishga turtki bo'ldi. bu davrda qo'shimcha mahsulot olishning asosiy usuli jamoaga birlashgan dehqonlarni ekspluatatsiya qilish yo'li bilan renta - soliq olish (osiyoda) bo'lsa, qullarni (davlat yoki xususiy) beayov ishlatish bilan ham (evropada) katta boylik orttirilgan. sharqda davlatning iqtisodiyotga aralashuv darajasiga qarab, ayrim «erkin» aholining axvoli qullarnikidan deyarli farq qilmagan (umuman, sharq mamlakatlarida qulchilik masalasi hali uzil-kesil hal etilgan emas. akademik v.v.struve …

4 / 43

n. oqibatda klassik yoki antik qulchilik yuzaga keldi (gretsiya va italiya). hindistondagi iqtisodiy g'oyalarni aks ettiruvchi qadimgi yodgorlik «artxashastra»dir (tom ma'nosi bo'yicha ifoda, amaliy hayot to'g'risidagi fan, bu asar m.a. iii-ii asrlarda to'ldirilgan). bu qadimiy va muhim tarixiy yodgorlikdir (u chandragupta i podsholigi davrida podsho maslaxatchisi kautile bishnigupta tomonidan yozilgan degan fikr bor). unda qulchilikni mustahkamlash asosiy vazifa qilib quyilgan. qulchilik eng past tabaqalarga xos narsa deb sanaladi. bu asarda «buyumning qiymati» muammosi ko'tarilgan, qiymat miqdori «ish kunlari» bilan belgilangan, rag'batlantirish esa mehnat natijalariga mos ravishda belgilanishi kerak, deyiladi. 2. qadimgi xitoydagi iqtisodiy g'oyalar. qadimgi xitoydagi iqtisodiy g'oyalar m.a. vi-iii asrlarda shakllangan. bu mamlakatdagi dastlabki quldorlik davlatlari e.a. ii ming yillikda paydo bo'lgan. konfutsiylik g'oyasi muhimdir. uning muallifi konfutsiy yoki kun-tszi (m.a. 551-478 yy.) «lun yuy» to'plamida («suxbatlar va mulohazalar») o'z g'oyalarini jamlagan. olim kelajak rivojini o'tmishdan izlaydi. shu davrda obro'si pasaygan zodagonlarning manfaatini himoya qiladi. yoshlarning qariyalarga hurmati, ularga …

5 / 43

lyao-tszi bo'lib, konfutsiy davrida yashab, ijod etgan (m.a. iv-iii asrlar). u taqiqlovchi qonunlarga amal qilmaslikni taklif etdi, qonunlar ko'pligi tufayli «xalq kambag'allashmoqda», degan edi u. daosizm g'oyalari konfutsiylikka qarama-qarshi bo'lib, insoniyat avvalgi majburiyatlaridan voz kechishi, oddiy tabiiy hayotga qaytishi kerak, degan fikrni ilgari suradi. bu g'oyaga ko'ra inson ibtidoiy davrga kaytishi, yangi mehnat qurollaridan foydalanmasligi kerak. ko'rinib turibdiki, unda reaktsionlik elementlari bor, ammo bu g'oyada xalq ommasining noroziligi ham aks etgan, chunki tsivilizatsiya yutuqlari ekspluatatsiya manfaatlariga ham hizmat kilayotgan edi. bunda kurashdan voz kechish, davlatning xalq hayotiga aralashuvini inkor etish fikrlari ustun kelgan. 3. antik dunyo iqtisodiy qarashlari antik dunyo mamlakatlarida quldorlik klassik shaklda rivoj topdi va m.a. ii-i ming yilliklar davrida shakllandi. qadimgi gretsiya (yunoniston) da ijtimoiy-iqtisodiy hayotning hamma jabhalarida quldorlik bevosita ishlab chiqaruvchilarni ekspluatatsiya qilishning asosiy shakliga aylangan edi. ishlab chiqarish asosan quldorlik munosabatlariga asoslanib olib borildi, qul asosiy ishlab chiqaruvchi kuch hisoblangan (sharq bilan solishtiring). miloddan avvalgi …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy ta'limotlar tarixi"

prezentatsiya powerpoint 1-mavzu. iqtisodiy ta'limotlar tarixi fanining predmeti va o'rganish uslubiyoti, klasik davrgacha bo'lgan qadimdi iqtisodiy ta'limotlar. o'rta asr iqtisodiy tafakkuri. reja 1.“iqtisodiy ta'limotlar tarixi” kursining predmeti va uslubi. 2. qadimgi sharq, qadimgi xitoy, antik dunyo va qadimgi rimdagi iqtisodiy g'oyalar. 3. “buyuk ipak yo'lining” markaziy osiyoda iqtisodiy munosabatlar rivojlanishidagi o'rni. mustaqil tayyorlanish uchun savollar amir temur davridagi iqtisodiy g'oyalar. forobiy, ibn sino, beruniy va yusuf xos hojib asarlaridagi iqtisodiy g'oyalarning mohiyati. bobur va boburiylar davridagi iqtisodiy g'oyalar 1.“iqtisodiy ta'limotlar tarixi” kursining predmeti va uslubi. «iqtisodiy ta'limotlar tarixi» kursi iqtisodiy fanlar tizimida muhim o'rinni egalla...

This file contains 43 pages in PPTX format (3.1 MB). To download "iqtisodiy ta'limotlar tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy ta'limotlar tarixi PPTX 43 pages Free download Telegram