organik kimyoga kirish. organik birikmalar. tuzilishi va hossalari. geteroxalkali birikmala

PPTX 26 pages 5.4 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.4 MB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

o'zbekiston respublikasi fanlar akademiyasi akademik o.s. sodiqov nomidagi bioorganik kimyo instituti organik kimyoga kirish. organik birikmalar. tuzilishi va hossalari. geteroxalkali birikmalar. tuzilishi va hossalari. tuzuvchilar : organik kimyo sinflari organik kimyo sinflarining bo’linishi. oorganik birikmalar osiklik halqali asiklik (alifatik) ochiq zanjirli oto’yinmagan oto’yingan (alkanlar) oalkenlar (etilen qatori odiyenlar (arenlar) oalkinlar (atsitilen qatori) okarbosiklik ogetorosiklik alisiklik oaromatik (arenlar) to’yingan (sikloalkanlar) to’yinmagan (sikloalkenlar) organik kimyo sinflari karbosiklik birikmalar uglerod atomlaridan tuzilgan halqaga ega bo’lib, o’z navbatida alisiklik – cnh2n va aromatik - cnh2n-6 birikmalariga bo’linadi. alisiklik birikmalar o’z navbatida to’yingan (sikloalkanlar) va to’yinmagan (sikloalkenlar) birikmalarga bo’linadi. sikloalkanlarga siklopropan, siklobutan, siklopentan, siklogeksanlar kiradi, sikloalkenlarga siklopropen, siklobuten, siklopenten, siklogeksen va boshqalar kiradi. organik kimyo sinflari aromatik uglevodorodlar – arenlarga benzol va uning hosilalarini kiritish mumkin. naftalin va fenantren kondensirlangan benzol halqasini saqlagani uchun polisiklik arenlar deyiladi geterosiklik birikmalar ham halqali tuzilishiga ega bo’lib, halqada uglerod atomlaridan tashqari bitta yoki bir nechta getereatomlar (geteroatom – …

2 / 26

chta bir xil funksional guruh saqlagan birikmalar polifunksional birikmalar deyiladi. masalan, ko'p atomli spirtlar, diaminlar va dikarbon kislotalar polifunksional birikmalar-ga mansub. molekulasida har xil funksional guruh saqlagan birikmalar get-erofunksional birikmalar deyiladi. masalan, aminospirtlar, amino-kislotalar, gidroksikislotalar. aromatik uglevodorodlar va ularning gomologlarini nomlash-da o'rinbosarlarning holati kichik raqamlar 1, 2, 3 va hokazo yoki o-(orto), m (meta) va p-(para) holat bilan belgilanadi: optik imomeriya 2 ga bo’linadi 1) enantiomerlar 2) diastereomerlar optik izomerlar enantiomerlar qutublangan nur tekisli-gini bir xil kattalikdagi va teskari yo'nalishdagi burchakka buradi. shuning uchun ular optik antipodlar ham deyiladi. o'ngga buruv-chi enantiomerlar (+) belgisi bilan, chapga buruvchi enantiomerlar (-) belgisi bilan belgilanadi. ikkita enantiomerning teng miqdordagi aralashmasi ratsemat deyiladi. masalan, agarda ratsemat teng miqdorda d-vino va l-vino kislotalarning aralashmasidan iborat bo'lsa, u holda bunday ratsemat uzum kislota deyiladi. ratsemat optik faol emas, ya'ni qutblangan nur tekisligini burmaydi. diastereomerlar fazoviy izomerlar bo'lib, ularning fizik-kimyoviy xossalari har xil va ular bir-biriga nisbatan …

3 / 26

faolligini belgilaydi. masalan, organizm-dagi oqsillar l-qatori aminokislotalardan tuzilgan. ko'pchilik polisaxaridlar tarkibiga d-qatori uglevodlar qoldig'i kiradi. siklogeksan halqasi steroidlar, gormonlar, alkaloidlar va ug-levodlar kabi qator biologik aktiv birikmalarning asosini tashkil qiladi. masalan, streptidin, xolesterin va boshqalar siklogeksan halqasini saqlaydi hamda bu moddalar «kreslo» konformatsiyaga ega ( o>n>ci>br>i> c > s > h > p > si > mg > li > na kislota markazidagi elementning elektromanfiyligi qancha kat-ta bo'lsa, hosil boʻlgan anionning turg'unligi va kislota kuchi shun-cha yuqori bo'ladi. shuning uchun, nh- kislotalar oh- kislotalarga nisbatan anchagina kuchsiz, chunki kislorod atomining elektroman-fiyligi (3,5), azot atomining elektromanfiyligi (3,0) ga teng. shunga o'xshash uglerod atomining elektromanfiyligi (2.5) kislorod va azot atomlarinikiga nisbatan kichik bo'lgani uchun ch- kislotalar bar-cha brensted kislotalari ichida eng kuchsizidir . ch kislotalar →nh kislotalar →oh kislotalar →sh kislotalar kislotalik xossasining ortishi ba'zi brensted kislotalari va ularning pk qiymatlari jadvaldako'rsatilgan. oltingugurtning elektromanfiyligi (2,5) kislorodniki (3,5)ga nisbatan kam, lekin uning atom …

4 / 26

xossalariga ta'sir etuvchi omillar rnh, > ror > r-oh > r-sh asoslik ortadi asoslik molekuladagi o'rinbosarlarning elektron ta'siriga ham bog'liq. elektrondonor (elektron beruvchi) o'rinbosarlar asoslikni oshi-radi, elektronakseptor (elektron qabul qiluvchi) o'rinbosarlar esa asoslikni kamaytiradi. masalan, metilamin (ch-nh₂) molekulasida metil radika-li musbat induktiv ta'sirga ega. natijada azot atomining elektron zichligi ortadi. demak, asoslilik ortadi. dimetilaminning asoslili-gi metilaminnikiga nisbatan yuqori, trimetilaminning asosliligi esa dimetilaminnikidan kuchliroq, chunki, trimetilamin molekulasida uchta metil radikali bor: lekin asoslik alkilammoniy ionining suv molekulalari bilan solvatlanishiga ham bog'liq: . aminlarning suv molekulalari bilan vodorod bog hosil qili-shi quyidagi qatorda ortadi: uchlamchi amin < ikkilamchi amin < birlamchi amin <nh,. bu ikki omilning umumlashtirib aminlarning asosli xossasi o'zgarishini quyidagi qatorga joylashtirish mumkin: nh,< uchlamchi amin < birlamchi amin < ikkilamchi amin aromatik aminlardan anilin va alifatik amin metilaminning asosligini solishtirilsa, anilinning asoslilik xossasi metilaminni-kiga nisbatan kuchsiz, chunki metilaminda metil radikali mus-bat induktiv ta'sir ko'rsatadi. natijada azot atomidagi elektronlar zichligi …

5 / 26

wmf image3.wmf image4.wmf image5.emf image6.emf image7.emf image8.emf oleobject1.bin oleobject2.bin oleobject3.bin oleobject4.bin image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.jpeg image19.png image20.png image21.jpeg image22.png image23.png image24.png image25.png image26.png image27.png image28.png alkanlar alkenlar alkinlar alkadiyenlar sikloalkanlar arenlar spirtlar oddiy efirlar fenollar aldagidlar ketonlar karbon kislotalar murakkab efirlar aminlar nitrobirikmalar aminokislotalar c h h 2 c h 3 c ch 3 ch 3 c c h h 3 c ch 3 ch 3 c h c h 3 c ch 3 ch c c h h 2 c ch 3 ch 2 h 2 c h 2 c ch 2 ch 2 c h h 2 c h 3 c ch 3 oh c h o h 3 c ch 3 ch 3 oh c h h 2 c h 3 c ch 3 c h o c h c h 3 c ch 3 ch 3 o c h h …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "organik kimyoga kirish. organik birikmalar. tuzilishi va hossalari. geteroxalkali birikmala"

o'zbekiston respublikasi fanlar akademiyasi akademik o.s. sodiqov nomidagi bioorganik kimyo instituti organik kimyoga kirish. organik birikmalar. tuzilishi va hossalari. geteroxalkali birikmalar. tuzilishi va hossalari. tuzuvchilar : organik kimyo sinflari organik kimyo sinflarining bo’linishi. oorganik birikmalar osiklik halqali asiklik (alifatik) ochiq zanjirli oto’yinmagan oto’yingan (alkanlar) oalkenlar (etilen qatori odiyenlar (arenlar) oalkinlar (atsitilen qatori) okarbosiklik ogetorosiklik alisiklik oaromatik (arenlar) to’yingan (sikloalkanlar) to’yinmagan (sikloalkenlar) organik kimyo sinflari karbosiklik birikmalar uglerod atomlaridan tuzilgan halqaga ega bo’lib, o’z navbatida alisiklik – cnh2n va aromatik - cnh2n-6 birikmalariga bo’linadi. alisiklik birikmalar o’z navbatida to’yi...

This file contains 26 pages in PPTX format (5.4 MB). To download "organik kimyoga kirish. organik birikmalar. tuzilishi va hossalari. geteroxalkali birikmala", click the Telegram button on the left.

Tags: organik kimyoga kirish. organik… PPTX 26 pages Free download Telegram