iqtisodiy masalalarni yechishda ishlab chiqarish funksiyalari

PDF 16 pages 358.3 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 358.3 KB

File type PDF

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

andijon qishloq xo‘jaligi va agrotexnologiyalar instituti andijon qishloq xo‘jaligi va agrotexnologiyalar instituti axborot texnologiyalari va matematika kafedrasi assistenti iskandarov davlatbek • https://t.me/davlatbek87 • email: idavlatbek15@gmail.com https://t.me/davlatbek87 mavzu: iqtisodiy masalalarni yechishda ishlab chiqarish funksiyalari reja: iqtisodiy o‘sishning statistik tahlili elastiklik koeffitsienti bir omilli va ko‘p omilli iqtisodiy o‘sish iqtisodiy o‘sishning statistik tahlili ishlab chiqarish funksiyalari xo‘jalik faoliyatining ishlab chiqarilgan mahsulotlari hajmi, mehnat va kapital sarfi, fondlar qaytimi mehnat unumdorligi kabi ko‘rsatkichlararo bog‘liqliklarni modellash hisoblanadi. umumiy holda mahsulot ishlab chiqarish hajmi quyidagi funksiya ko‘rinishida berishimiz mumkin. n=f (f1, f2, f3,…,fn ) (1) bunda n – ishlab chiqarilgan mahsulotlar hajmi; f1, f2, f3,…,fn - ishlab chiqarishga, ya’ni iqtisodiy o‘sishga ta’sir qiluvchi omillar (mehnat, asosiy fondlar, xomayoshyo va h.k.) shunday qilib ishlab chiqarilgan mahsulotlar hajmi va unga ta’sir qiluvchi omillar o‘rtasidagi bog‘liqliklarni ifodalovchi funksiya ya’ni ishlab chiqarish funksiyasini to‘plam korrelyatsiya tenglamasi bilan ifodalash mumkin. iqtisodiy matematik modellarni tuzishda iqtisodiy o‘sish (ishlab chiqiladigan mahsulotlar hajmi) …

2 / 16

to‘g‘ri tushunchadir. haqiqatan iqtisodiy o‘sish, xomashyo va asosiy vositalar sarfi aro chiziqli bog‘liqlik mavjud bo‘lsa, mehnat va asosiy fondlar sarfi aro bog‘liqliklar chiziqli ko‘rinishdan murakkabdir. iqtisodiy o‘sish tahlilining iqtisodiy- matematik modellarini tuzish va yangi usullardan foydalanish o‘sish va uning omillari o‘rtasidagi bog‘liqliklarni chuqurroq va aniqroq o‘rganib chiqishni talab etadi. ko‘p hollarda iqtisodiy o‘sishning chiziqsiz ko‘rinishi quyidagicha bo‘ladi: 𝑁 = 𝑎0 ⋅ 𝐹1 𝑎1 ⋅ 𝐹2 𝑎2 ⋅ 𝐹3 𝑎3 . . .⋅ 𝐹𝑛 𝑎𝑛 (2) bu ishlab chiqarish funksiyasi yordamida har bir omilning iqtisodiy o‘sishga ta’sirini aniqlashimiz mumkin. iqtisodiy o‘sish tezligi ikki xil, o‘sishning absolyut tezligi va o‘sishning nisbiy tezligi ko‘rinishida bo‘ladi. har ikkala o‘sish tezligini alohida-alohida ko‘rib chiqamiz. iqtisodiy o‘sishning har bir omili uchun iqtisodiy o‘sishning absolyut o‘sish tezligi o‘sishning chiziqsiz ko‘rinishidan biron bir omil bo‘yicha xususiy hosila olish bilan aniqlanadi. masalan birinchi omil uchun 𝜕𝑁 𝜕𝐹1 = 𝑎0𝑎1𝐹1 𝑎1−1 ⋅ 𝐹2 𝑎2 ⋅ 𝐹3 𝑎3 . . .⋅ …

3 / 16

lan belgilanadi. demak har qanday iqtisodiy o‘sish omili (resurs turi) uchun ishlab chiqarishning omillar sarflari bo‘yicha elastikligi 𝐸𝑖 = 𝜕𝑁 𝜕𝐹𝑖 ⋅ 𝐹𝑖 𝑁 = 𝑎𝑖 (5) bo‘ladi. iqtisodiy o‘sish tahlilida qo‘llaniladigan ishlab chiqarish funksiyalarining xususiyatlarini aniqlashda umumiy elastiklik a ning miqdori bilan belgilanuvchi regressiya koeffitsientlari yig‘indisi muhim ahamiyatga ega bo‘ladi. a=a1 +a2 +a3+...+an (6) agar iqtisodiy o‘sishning barcha omillari k martaga o‘zgarsa ishlab chiqiladigan mahsulotning miqdori quyidagicha bo‘ladi. 𝑁′ = 𝑎0(𝑘𝐹1) 𝑎1 ⋅ (𝑘𝐹2) 𝑎2 ⋅ (𝑘𝐹3) 𝑎3 ⋅. . . (𝑘𝐹𝑛) 𝑎𝑛 = = 𝑘𝑎1+𝑎2+𝑎3+...+𝑎𝑛 ⋅ 𝐹1 𝑎1 ⋅ 𝐹2 𝑎2 ⋅ 𝐹3 𝑎3 . . .⋅ 𝐹𝑛 𝑎𝑛 = 𝑘𝐴𝑁 (7) bunda a=1, a1 va a<1 qiymatlarini qabul qilish mumkin. • agar a=1 bo‘lsa, ishlab chiqarish sarfini k martaga ko‘paytirish, ishlab chiqilgan mahsulotlar miqdorlarining ham k marta ko‘payishiga sabab bo‘ladi, demak, iqtisodiy o‘sishning ham shuncha martaga o‘sishiga olib keladi. • agar a1 bo‘lsa, ishlab chiqarish sarfining k …

4 / 16

arish funksiyasini taklif qiladilar. 𝑁 = 𝑎0𝐿 𝑎1 ⋅ 𝐾𝑎2 (8) bunda n – ishlab chiqilgan mahsulot miqdori; l – ishchi kuchi miqdori; k – asosiy kapital. tenglama parametrlari boshlanishida a1+a2=1 deb qabul qilinadi. bu shart bo‘yicha mahsulot ishlab chiqarishning ko‘payishi iqtisodiy o‘sish ish kuchining va kapitalning miqdoriy o‘sishi bilan amalga oshadi degan xulosaga olib keladi. umuman bu qandaydir ma’noda iqtisodiy to‘g‘ri, agar ishlab chiqarish korxonalar soni ortsa albatta mahsulotlar miqdori ham ortadi. agar a1+a21 bo‘lsa, samaradorlik bor, o‘suvchi. agar a1+a2<1 bo‘lsa, ishlab chiqarish korxonalari hajmining o‘sishi samaradorlikning pasayishiga sabab bo‘ladi. texnik progresslar ishlab chiqarish funksiyalarida vaqt davomida ishlab chiqarishning o‘sishi tendensiyalari shakllarida beriladi. shularni hisobga olgan kobb-duglas ishlab chiqarish funksiyasi quyidagi ko‘rinishni oladi: 𝑁 = 𝑎0𝐿 𝑎1 ⋅ 𝐾𝑎2 ⋅ 𝑒𝜆𝑡 (9) eλt texnik progress bilan bog‘liq ishlab chiqarishning vaqt davomida o‘sish tendensiyasi. ishlab chiqarish omillarining o‘zgarmas elastikli o‘zaro almashinish (ueu) funksiyasi 𝑁 = 𝑎0 𝛿𝐿 −𝑝 + (1 …

5 / 16

iyalarning quyidagi oltita ob’ektiv xususiyatlari tanlab olinadi. 1. har bir kd, ueu va uchk funksiyalari ikkita o‘zgaruvchi; mehnat va asosiy fondlarga bog‘liqdir. 2. uchala fuksiyalarning shunday varintlari borki omillarning ishlab chiqarishning ko‘paytirishga qatnashishlarining umumiy ko‘rsatkichlari va birga teng bo‘ladi. 3.uchala funksiyalarning shunday variantlari borki omillarning ishlab chiqarishni ko‘paytirishga qatnashishlarining umumiy ko‘rsatkichlari birga teng bo‘lmaydi. 4.uchala funksiyalar uchun omillarning o‘zaro almashuvi biron-bir omil nolga aylanguncha davom etishi mumkin. 5.omillar sarfiga nisbatan ishlab chiqarishning elastikli kd funksiya uchun o‘zgarmasdir, ueu va uchk funksiyalari uchun o‘zgaruvchidir. 6.o‘zaro almashuvning elastikligi kd funksiya uchun o‘zgarmas va birga teng bo‘ladi, ueu funksiya uchun o‘zgarmas va birga teng bo‘lmaydi, uchk funksiya uchun o‘zgaruvchandir. nazorat uchun savollar: 1. iqtisodiy o‘sishning statistik tahlili nima? 2. iqtisodiy o‘sish omillari qanday turlarga bo‘linadi? 3. bir omilli iqtisodiy o‘sishni qanday tushunasiz? 4. ko‘p omilli iqtisodiy o‘sishga ta’rif bering. 5. bir va ko‘p ko‘rsatkichli bog‘liqliklarni o‘zaro farqi qanday? 6. ko‘p ko‘rsatkichli va ko‘p …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy masalalarni yechishda ishlab chiqarish funksiyalari"

andijon qishloq xo‘jaligi va agrotexnologiyalar instituti andijon qishloq xo‘jaligi va agrotexnologiyalar instituti axborot texnologiyalari va matematika kafedrasi assistenti iskandarov davlatbek • https://t.me/davlatbek87 • email: idavlatbek15@gmail.com https://t.me/davlatbek87 mavzu: iqtisodiy masalalarni yechishda ishlab chiqarish funksiyalari reja: iqtisodiy o‘sishning statistik tahlili elastiklik koeffitsienti bir omilli va ko‘p omilli iqtisodiy o‘sish iqtisodiy o‘sishning statistik tahlili ishlab chiqarish funksiyalari xo‘jalik faoliyatining ishlab chiqarilgan mahsulotlari hajmi, mehnat va kapital sarfi, fondlar qaytimi mehnat unumdorligi kabi ko‘rsatkichlararo bog‘liqliklarni modellash hisoblanadi. umumiy holda mahsulot ishlab chiqarish hajmi quyidagi funksiya ko‘rinishida berishimi...

This file contains 16 pages in PDF format (358.3 KB). To download "iqtisodiy masalalarni yechishda ishlab chiqarish funksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy masalalarni yechishda… PDF 16 pages Free download Telegram