zardushtiylikda tabiatning ulug'lanishi

DOCX 20 pages 7.2 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.2 MB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi buxoro davlat universiteti _________________________ fakulteti dinshunoslik fanidan referat guruh: ____________ bajardi: ______________ qabul qildi: ___________ buxoro 2025 zardushtiylikda tabiatning ulug'lanishi reja 1. kirish 2. asosiy qism 2.1. zardushtiylik dinining paydo bo‘lishi va asosiy g‘oyalari 2.2. tabiat va inson o‘rtasidagi munosabat haqidagi qarashlar 2.3. olov, suv, yer va havo unsurlarining muqaddas sanalishi 2.4. tabiatni muhofaza qilish tamoyillari va amaliy urf-odatlar 2.5. zardushtiylikning zamonaviy ekologik qarashlarga ta’siri 3. xulosa 4. foydalnilgan adabiyotlar kirish zardushtiylik – insoniyatning eng qadimiy monoteistik dinlaridan biri bo‘lib, miloddan avvalgi vi–vii asrlarda payg‘ambar zardusht (zarathustra) tomonidan eron yerida paydo bo‘lgan. bu dinning asosiy tamoyillari orasida yaxshilik va yomonlik o‘rtasidagi abadiy kurash, axloqiy poklik va tabiatga hurmat ko‘rsatish alohida o‘rin tutadi. ayniqsa, zardushtiylikda tabiatning ulug‘lanishi dinning markaziy g‘oyalaridan biri sifatida namoyon bo‘lib, uni “ekologiyaning birinchi tarafdori” deb atashga asos beradi. bu dinning tabiatga bo‘lgan hurmati nafaqat ruhiy, balki amaliy jihatdan ham …

2 / 20

ementlarga hurmat ko‘rsatish orqali tabiatni saqlash g‘oyasi dinning asosiy ibodatlarida aks etadi. bu an’analar eron imperiyasining qadimiy shohlarida ham ko‘zga tashlanadi: ular o‘rmonlarni va tabiatni saqlash uchun maxsus qo‘riqxonalar tashkil etganlar va hayvonlarni qurbonlik qilishni cheklaganlar. ushbu referatda zardushtiylikda tabiatning ulug‘lanishining tarixiy ildizlari, asosiy tamoyillari va zamonaviy ahamiyati ko‘rib chiqiladi. bu mavzu orqali biz qadimiy dinning tabiatga bo‘lgan hurmatini bugungi ekologik inqirozlar kontekstida qayta baholashga harakat qilamiz, chunki zardushtiylik bizga tabiatni faqat resurs emas, balki ilohiy muvozanatning ajralmas qismi sifatida ko‘rishni o‘rgatadi. zardushtiylik dinining paydo bo‘lishi va asosiy g‘oyalari zardushtiylik (zoroastrianizm) – insoniyatning eng qadimiy monoteistik dinlaridan biri bo‘lib, u qadimiy eron (fors) yerida paydo bo‘lgan va bugungi kunda ham kichik, ammo ta’sirli izdoshlarga ega. bu din nafaqat eron madaniyati, balki butun jahon dinlari va falsafasiga katta ta’sir ko‘rsatgan, masalan, yahudiylik, nasroniylik va islomga. quyida uning paydo bo‘lishi va asosiy g‘oyalarini aniq va ishonchli manbalarga asoslanib ko‘rib chiqamiz. 1-rasm. zardushtiylik …

3 / 20

(yoki zend-avesto), bu zardushtning g‘athalari (ilohiy she’rlar) va keyingi matnlardan iborat. avesto miloddan avvalgi i ming yillikda yozma shaklga o‘tgan, ammo og‘zaki an’ana orqali saqlanib kelgan. zardushtiylik eron imperiyasining rasmiy dini bo‘lgan: axomaniylar (miloddan avvalgi vi–iv asrlar) davrida shohlar, masalan, kir ii va doro i, uni qo‘llab-quvvatlaganlar. keyinchalik, sasanlar imperiyasida (milodiy iii–vii asrlar) u gullab-yashnagan, ammo arab bosqinlaridan keyin (vii asr) ko‘pchilik izdoshlar hindistonga hijrat qilgan, u yerda parsiylar (parsi) jamoasi shakllangan. bugungi kunda zardushtiylar soni taxminan 100–200 ming kishiga yetadi, asosan eron, hindiston va aqshda yashaydi. zardushtiylikning falsafiy asosi – monoteizm va dualizmning uyg‘unligi: yagona xudo ahura mazda (donishmand xudo) barcha narsaning yaratuvchisi bo‘lib, u yaxshilik, nur va haqiqatni ifodalaydi. ammo dunyo yaxshilik va yomonlik o‘rtasidagi abadiy kurash sifatida tasvirlanadi: ahura mazdaning ruhiy ikki farzandi – spenta mainyu (yaxshi ruh) va angra mainyu (yomon ruh, keyinchalik ahriman deb atalgan) orasidagi ziddiyat. bu dualizm nafaqat ruhiy, balki kosmik miqyosda: yaxshilik …

4 / 20

k qilmaslikni va ekologik muvozanatni saqlashni o‘z burchi deb bilishadi. o‘limdan keyingi hayotda esa, qiyomat kuni (frashokereti) yaxshilik g‘alaba qozonib, dunyo yangilanadi.bayramlar va amaliyotlar orasida navro‘z (yangi yil), olov oldida ibodat va o‘liklarni ochiq havoda qoldirish (ifloslanishni oldini olish uchun) alohida o‘rin tutadi. din erkak va ayollarga teng huquqlar beradi va erkinlikni targ‘ib qiladi. zardushtiylik nafaqat qadimiy din, balki zamonaviy ekologik va axloqiy muammolarga javob beruvchi falsafa sifatida qolmoqda. uning paydo bo‘lishi insoniyat dinlarining rivojlanishida muhim bosqich bo‘lib, asosiy g‘oyalari – yaxshilik tanlovi va muvozanat – bugungi kunda ham dolzarb. bu dinning ta’siri orqali biz qadimiy donishmandlikdan saboq olishimiz mumkin. tabiat va inson o‘rtasidagi munosabat haqidagi qarashlar zardushtiylik (zoroastrianizm) dinida tabiat va inson o‘rtasidagi munosabatlar chuqur falsafiy va axloqiy asosga ega bo‘lib, insonni tabiatning homiysi va saqlovchisi sifatida ko‘rsatadi. bu dinning asoschisi payg‘ambar zardushtning ta’limotlariga ko‘ra, tabiat ahura mazdaning (yagona xudo) yaratgan muqaddas elementlarning birligi bo‘lib, insonning vazifasi – uni …

5 / 20

uri: u tabiatning “saqlovchisi” (caretaker) sifatida yaratilgan bo‘lib, yomon ruh (angra mainyu) ning ta’siridan himoya qilishi kerak. zardushtning g‘athalarida (muqaddas she’rlar) ta’kidlanganidek, insonning erkin ixtiyori orqali yaxshilikni tanlash vazifasi tabiatni saqlashdan boshlanadi, chunki tabiatni ifloslantirish – ruhiy gunohdir. masalan, olov – poklik ramzi bo‘lib, uni ulug‘lash insonning tabiatga bo‘lgan hurmatini ifodalaydi, ammo uni haddan tashqari ishlatish yoki ifloslantirish taqiqlanadi. bu qarashga ko‘ra, inson tabiatni faqat resurs emas, balki ilohiy muvozanatning ajralmas qismi sifatida ko‘rishi kerak. zardushtiylar tabiatni “reverence” (hurmat) qilishni targ‘ib qiladi: undan foydalanish mumkin, lekin buzib bo‘lmaydi. bu munosabatlar dualistik kosmologiyaga asoslangan: yaxshi ruh (spenta mainyu) tabiat orqali nur va hayotni tarqatadi, yomon ruh esa uni buzishga harakat qiladi, shuning uchun insonning har bir harakati – tabiatga yordam yoki zarar yetkazish bo‘lishi mumkin. zardushtning ta’limotlari tabiatni saqlashga alohida e’tibor qaratgan: daraxtlar, o‘rmonlar, hayvonlar va yer resurslariga g‘amxo‘rlik qilish haqida gapirgan. axomaniylar imperiyasi davrida (miloddan avvalgi vi–iv asrlar) shohlar, masalan, …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zardushtiylikda tabiatning ulug'lanishi"

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi buxoro davlat universiteti _________________________ fakulteti dinshunoslik fanidan referat guruh: ____________ bajardi: ______________ qabul qildi: ___________ buxoro 2025 zardushtiylikda tabiatning ulug'lanishi reja 1. kirish 2. asosiy qism 2.1. zardushtiylik dinining paydo bo‘lishi va asosiy g‘oyalari 2.2. tabiat va inson o‘rtasidagi munosabat haqidagi qarashlar 2.3. olov, suv, yer va havo unsurlarining muqaddas sanalishi 2.4. tabiatni muhofaza qilish tamoyillari va amaliy urf-odatlar 2.5. zardushtiylikning zamonaviy ekologik qarashlarga ta’siri 3. xulosa 4. foydalnilgan adabiyotlar kirish zardushtiylik – insoniyatning eng qadimiy monoteistik dinlaridan biri bo‘lib, miloddan avvalgi vi–vii asrlarda payg‘ambar zardusht...

This file contains 20 pages in DOCX format (7.2 MB). To download "zardushtiylikda tabiatning ulug'lanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: zardushtiylikda tabiatning ulug… DOCX 20 pages Free download Telegram