biriktiruvchi to`qimalar

DOCX 10 sahifa 111,7 KB Bepul yuklash

10 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 111,7 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 10

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 10

biriktiruvchi to`qimalar reja: 1. asl biriktiruvchi to’qima (textus conjunctivus sensu stricto) 2. siyrak tolali shakllanmagan biriktiruvchi to’qima 3. biriktiruvchi to’qimaning hujayra elementlari biriktiruvchi to`qima (textus conjunctivus) biriktiruvchi to`qima asl biriktiruvchi to`qimadan, tog`ay va suyak to`qimasidan iborat. biriktiruvchi to`qima eng keng tarqal-gan to`qima bo`lib, organizmda bu tuzilma bo`lmaydigan a’zo yo`q. biriktiruvchi to`qima trofik (hujayralarning oziqlanishi-ni boshqarib turadi va qon bilan hujayra orasida modda almashinuvini ta’minlaydi), himoya (biriktiruvchi to`qima ele-mentlari fagotsitoz qilish va antitelolar ishlab chiqarish orqali organizmni turli yot jinslardan saqlaydi), p l a s t i k, «o`rin bosish» (turli a’zolar jarohatlanganda, yallig`lanish jarayonida nobud bo`lgan to`qima o`rnida chandiq hosil bo`lish bilan ifodalanadi), mexanik yoki tayanch (turli a’zolar stromasi - asosini hosil qiladi) vazifalarni bajaradi. mexanik vazifasi ayniqsa tog`ay va suyak to`qimalariga xos bo`lib, ular skelet hosil qiladi. biriktiruvchi to`qimada ba’zi bir kasalliklarda ekstramedullyar orolchalar hosil bo`lib, unda qon shaklli elementlari yaratilishi mumkin. asl biriktiruvchi to’qima (textus conjunctivus sensu stricto) …

2 / 10

shakllanmagan biriktiruvchi to’qima siyrak tolali shakllanmagan biriktiruvchi to`qima hujayra elementlari va oraliq moddadan tashkil topgan bo`lib, unda biriktiruvchi to`qimaning barcha turlariga xos hujayralarni uchratish mumkin. hujayra oraliq moddasida siyrak, turli yo`nalishda yotuvchi tolalar joylashadi. hujayralararo modda ko’p bo’lgani uchun biriktiruvchi to’qimaning funktsiyasi oraliq moddaning fizik-ximiyaviy xossalariga bog’liq. siyrak tolali biriktiruvchi to`qima kuchli regeneratsiya qobiliyati, yuqori plastik va adaptatsion imkoniyati bilan xarakterlidir. siyrak tolali biriktiruvchi to`qima organizmning turli organ to`qimalari tarkibida bo`ladi va doimo qon tomirlar devori bo`ylab joylashadi. u biriktiruvchi to`qimaning boshqa turlari uchun ham xos bo`lgan trofik, himoya, plastik va mexanik (tayanch) vazifalarni bajarib, organizm ichki muhitining doimiyligini (gomeostazni) belgilaydi. barcha funktsiyalar hujayralar va hujayralararo modda vositasida bajariladi. biriktiruvchi to`qima morfologiyasini o`rganish shu to`qimaning kasalliklarini (kollagenozlarni) va turli jarayonlarga bo`lgan javobini (immunologik reaktsiya, yallig`lanish, regeneratsiya) tushunishga yordam beradi. biriktiruvchi to’qimaning hujayra elementlari siyrak biriktiruvchi to`qima hujayra elementlari quyidagi hujayralardan: fibroblast, makrofag, plazmatik (plazmotsit), to`qima bazofili (semiz hujayra), peritsit, retikulyar, …

3 / 10

fibroblastlar (lat. fibra - tola, yunon. blastos - kurtak) biriktiruvchi to`qimaning asosiy hujayra elementlaridan hisoblanali. fibroblast yirik (20 mkm ga yaqin) noto`g`ri shakldagi hujayra bo`lib, qobig`i bir talay uzun o`simtalar hosil qiladi. sitoplazma chegarasi faqat elektron mikroskopdagina aniq ko`rinadi. fibroblast sitoplazmasida ikki qism: tashqi-ektoplazma va ichki - endoplazma tafovut qilinadi. ektoplazma faqat gialoplazmadan iborat bo`lib, ochroq bo`yaladi. endoplazma esa yadro atrofidagi hujayra organellari va kiritmalari joylashgan to`qroq bo`yalgan qismdir. fibroblast yadrosi yirik, cho`zinchoq shaklda bo`lib, o`zida asosan mayda euxromatin tutadi. kam differentsiallashgan fibroblastlar yadrosida bir yoki bir nechta yadrocha uchraydi. hujayra differentsiallanishi davomida yadrochalar yo`qolib boradi. hujayra sitoplazmasining submikroskopik tuzilishi ham differeniiellanish darajasiga bog`liqdir. kam differentsiallashgan fibroblastlarda hujayra organellalari hali unchalik taraqqiy etmagandir. differentsiallanish davomida fibroblastlar sintez qobiliyatiga ega bo`lgan aktiv hujayralarga aylanadi. sitoplazmada juda yaxshi rivojlangan endoplazmatik to`r, golji kompleksi, mitoxondriyalarni, lizosomalarni ko`rish mumkin. gistoximiyaviy analiz hujayra sitoplazmasida mukopolisaxaridlar kompleksi, glikogen, ribonukleoproteid va fermentlar borligini ko`rsatdi. fibroblast hujayrasining bir …

4 / 10

hosil bo`ladi va pinotsitoz vazifasini bajarishi mumkin. fibroblast sitoplazmasida lipid donachalar, multivezikulyar tanachalar va hatto miyelin tuzilmalar ham uchrab turadi. biriktiruvchi to`qimada turli darajada yetilgan fibroblast hujayralari uchrashi mumkin. ular kam differensiallashgan yosh fibroblastlar, yetuk fibroblastlar va fibrotsitlarni o`z ichpga oladi. yosh fibroblastlar mitoz yo`li bilan ko`payish qobiliyatiga ega bo`lib, ularda oqsil sintezi sust darajada bo`ladi. funktsional jihatdan eng aktiv hujayralar bo`lib, yetuk fibroblastlar hisoblanadi. ular biriktiruvchi to`qimaning hujayra oraliq moddasini ishlab chiqaruvchi asosiy hujayralardir. bu hujayralar sitoplazmasida fibrillyar oqsillar (kollagen, elastin), sulfatlangan va sulfatlanmagan glikozaminoglikanlar, proteoglikanlar sintezlanadi va hujayra oraliq muhitiga chiqariladi. biriktiruvchi to`qimada tolalar va asosiy modda hosil bo`lishi, jarohatlarning, yaralarning bitishi va chandiq hosil bo`lishi, to`qimaga tushgan yot tanachalar atrofida kapsula hosil bo`lishi - bularning hammasi yetuk fibroblastlar faoliyatining natijasidir. fibrotsitlar - fibroblastlarning definitiv shakli bo`lib, bu hujayralarda organellalar keskin kamaygan bo`ladi. shu tufayli fibrotsitlarda yuqorida qayd etilgan moddalarning sintezi deyarli to`xtaydi. ba’zi bir sharoitlarda (masalan, homiladorlik …

5 / 10

l fibroblastlarning boshlang`ich hujayralari dif-ferentsiallashib, ulardan yosh fibroblastlar, so`ngra esa yetuk fibroblastlar hosil bo`ladi. yetuk fibroblastlar ko`payish va sintez qilish qobiliyatini yo`qotgandan so`ng fibrotsitlarga (definitiv shaklga) aylanadilar. fibroblastlarning boshlang`ich hujayralari ikki xil bo`lishi mumkin deb hisoblanadi. ularning birinchi xilidan qisqa muddat (bir necha hafta) yashovchi va himoya - trofik to`qimalarda uchrovchi fibroblastlar, ikkinchisidan esa uzoq (bir necha oylar) yashovchi va tayanch to`qimalarda joylashuvchi fibroblastlar takomillanadi. makrofaglar (makrofagotsitlar, macrophagocyti) makrofaglar biriktiruvchi to`qimaning fibroblastlardan keyingi ko`p uchraydigan hujayralari hisoblanib, biriktiruvchi to`qima hujayralarining taxminan 10-20% ini tashkil qiladi. bu hujayralarning ikki turi farq qilinadi: siyrak biriktiruvchi to`qimada joylashgan erkin makrofaglar va o`troq makrofaglar. utroq (fiksatsiyalangan) makrofaglar jigar, taloq, suyak ko`migi, limfa tugunlari, markaziy nerv sistemasi (mikrogliya) va yo`ldoshda uchraydi. makrofaglar yumaloq va ovalsimon shaklga ega bo`lib, elektron mikroskop ostida karalganda sitoplazma qobig`i o`simtalarini ham ko`rish mumkin. hujayra yadrosi xromatinga boy, uning sitoplazmasida organellalardan tashqari ko`p miqdorda kiritma va vakuolalar bo`ladi. sitoplazmadagi kiritma va …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 10 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"biriktiruvchi to`qimalar" haqida

biriktiruvchi to`qimalar reja: 1. asl biriktiruvchi to’qima (textus conjunctivus sensu stricto) 2. siyrak tolali shakllanmagan biriktiruvchi to’qima 3. biriktiruvchi to’qimaning hujayra elementlari biriktiruvchi to`qima (textus conjunctivus) biriktiruvchi to`qima asl biriktiruvchi to`qimadan, tog`ay va suyak to`qimasidan iborat. biriktiruvchi to`qima eng keng tarqal-gan to`qima bo`lib, organizmda bu tuzilma bo`lmaydigan a’zo yo`q. biriktiruvchi to`qima trofik (hujayralarning oziqlanishi-ni boshqarib turadi va qon bilan hujayra orasida modda almashinuvini ta’minlaydi), himoya (biriktiruvchi to`qima ele-mentlari fagotsitoz qilish va antitelolar ishlab chiqarish orqali organizmni turli yot jinslardan saqlaydi), p l a s t i k, «o`rin bosish» (turli a’zolar jarohatlanganda, yallig`lanish jarayo...

Bu fayl DOCX formatida 10 sahifadan iborat (111,7 KB). "biriktiruvchi to`qimalar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: biriktiruvchi to`qimalar DOCX 10 sahifa Bepul yuklash Telegram