o`zbek adabiy tilining me`yorlari

PPTX 14 pages 89.8 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 89.8 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

inomjonov dilshodjon 20.26- guruh talabasi musiqa taʼlim yoʻnalishi sanʻat shunoslik fakulteti inomjonov dilshodjon 20.26- guruh talabasi musiqa taʼlim yoʻnalishi sanʻat shunoslik fakulteti o`zbek adabiy tilining me`yorlari reja: 1. 2. 3. 4. nutq madaniyati va adabiy adabiy til me`yorlari. me`yor o`lchovi. nutq odobi-umumiy axloqni belgilovchi mezon. o`qituvchi nutqining adabiy me`yorlarga mosligi. nutq adabiy madaniyatiga me`yorlarini erishishning asosiy omili tilni, ayniqsa o`rinli tuzilgan til egallash, ulardan unumli va foydalanishdir. hozirgi adabiy til me`yorlariga rioya qilib nutq aniq, to`g’ri va ta`sirchan holda tinglovchiga yetib boradi. me`yor-so`zning mavjud bo`lgan ma`nosi, fonetik tuzilishi. mavjud s.i.ojegov fikricha, “me`yor-bu ijtimoiy jarayonda birga bo`lgan, bor bo`lgan, yangi paydo bo`lgan yoki o`tmishning kam ishlatiladigan til unsurlarini (lug’aviy, talaffuz, morfologik, sintaktik) tanlashning natijasi sifatida shakllangan, jamiyatga xizmat qiladigan foydali til vositalari yig’indisidir, keng ma`noda bu unsurlarni baholashdir”. shakllanish va adabiy me`yor o`z holicha shakllanadi. uning taraqqiyotiga tilning tarkibiga kiruvchi lahja, shevalar turlicha hissa qo`shadilar. qaysi hududda savdo, fan madaniyat taraqqiy …

2 / 14

da yoki eshitganda ma`lum odob, axloq me`yorlariga rioya qiladi, chiroyli va ta`sirchan gapirishga intiladi, tilga hurmat bilan munosabatda bo`ladi, o`z gapi va o`zgalar gapiga e`tiborli bo`ladi, o`rinli so`zlash va tinglash madaniyati, suhbat va munozara madaniyatiga amal qiladi. bular umum-me`yor darajasidagi talablardir. nutq madaniyatida ham adabiy til me`yori-o`lchovi zarur. “til me`yori-bu til birliklari va uning qurilishini o`zaro yaxshi tushunish zaruryati tomonidan tufayli paydo bo`lgan, undan foydalanuvchi yig’indisidir” xalq -deb yaratilgan amaldagi qoidalar ta`kidlaydi olim b.n.golovin. til unsurlarining xalq o`rtasida ko`pchilikka ma`qul bo`lgan variantini tanlash-adabiy til me`yori hisoblanadi. o`zbek adabiy tilining me`yorlari: 1. fonetik me`yorlar. bunda hozirgi o`zbek adabiy tilidagi unli va undosh tovushlarning qo`llanilishi me`yor hisoblanadi. 2. leksik-semantik me`yor (so`z qo`llash)lar. so`z variantlaridan hamma uchun tushunarli bo`lgan ko`rinishini tanlab olish hozirgi o`zbek tilining lug’aviy me`yori hisoblanadi. imlo, topadi. talaffuz, tarjima lug’atlarida lug’aviy me`yor o`z aksini so`zning ma`nosini bilmay ishlatish, shevaga xos so`zlarni qo`llash, paronimlarning ma`nosini tushunmasdan ishlatish rus tilidan to`g’ridan-to`g’ri kalka-tarjima …

3 / 14

tmaslik so`z ma`nosiga ta`sir qiladi: olma-buyruq fe`li. 5. grammatik me`yor: turlovchi va tuslovchi shakllarning eng maqbul variantlari hozirgi tilimizda tanlab olingan va ular nutqda barqaror shaklda ishlatiladi. ammo kelishik qo`shimchalarini noto`g’ri qo’llash uchraydi. ba`zan –ning o`rnida –ni, -lar o`rnida –la ishlatiladi. direktorni xonasida ko`rdim. (direktorni o`z xonasida ko`rmoq). direktorning xonasida ko`rdim. (boshqa birovni direktor xonasida ko`rmoq). 6. so`z yasalish me`yorlari: so`z yasovchi qo`shimchalarning fonetik tuzilishi jihatidan bir qolipda ishlatilishi so`z yasalish me`yori hisoblanadi. ba`zan nuqtda sifat yasovchi –li va ot yasovchi –lik qo`shimchalari farqlanmay ishlatiladi. paxtali chopon o`rnida paxtalik chopon. 7. imloviy me`yorlar (orfografik). hozirgi o`zbek adabiy tilining me`yorlari 1956-yil “o`zbek orfografiyasining asosiy qoidalari” ga tayanadi. 72 paragrafdan iborat. 1995-yil qilindi. yangi lotin alifbosiga o`tish haqida qaror qabul lotin qoidalar kiritildi. alifbosiga asoslangan yozuvda ham yangi orfografik yaratildi. demak, bo`g’in imloviy ko`chirish qoidalariga o`zgartirishlar me`yor so`zlarning to`g’ri, xatosiz yozilishiga asoslanadi. 8. grafik (yozuv) me`yorlari: hozirgi yozuvimiz lotin alifbosiga asoslangan bo`lib, …

4 / 14

bratli fikrlar qadimgi turkiy yodnomalar buyuk allomalarning asarlari, yozma yodgorliklar orqali bizgacha yetib kelgan. o`rta asrlarda axloq fan sifatida yuzaga keldi. farobiy, ibn sino, nasriddin tusiy, jaloliddin davoniy, sabzavoriy, g`iyosiddin mansur kabi olimlarning asarlarida axloq fanining mavzusi vazifalari, maqsadi nazariy va amaliy jihatdan isbotlab berildi. xiii asrda yashagan ibn arabiyning “tahzibul axloq” (“xulqiy tarbiya haqida”), “kitobul axloq” (“axloq kitobi”), abu bakr qalandarning “qalandarnoma” asarlari, xv asrda yashagan husayn voiz koshifiyning “axloqi muhsiniy”, xvi asrda yashagan poshshoxo`ja abduvahobxo`janing “gulzor”, “miftoh ul- adl” (“adolat kalidi”), xvii asrda yashagan abdurahmon ibn abdukarimning “muftoh u-l axloq”, xviii asrda yashagan hakim qoniyning “parishon” va “guliston”, xix asrda yashab ijod qilgan abu tohir xo`janing “axloqi muzaffariy”, va “axloqi muhammadiy”, abdurahmon sharafning “ilmi axloq”, salohiddinning “mahosini axloq” (“axloq fazilatlari”), xix asrning oxiri xx asr boshlarida yashagan abdurahmon sayyohning “me`yori axloq” kitoblarida sharqona meros bo`lgan axloq masalalari ilmiy mushohada etib beriladi. o`rta osiyo xalqlari boy axloqiy merosga ega …

5 / 14

hun ham o`qituvchi har qanday vaziyatda va har qanday sharoitda o`z bo`lmog’i talab etiladi. nutqiga e`tiborli adabiyotlar: 1. qilichev e., qilichev b. nutq madaniyati va uslubiyat asoslari. buxoro, 2002. 2. qo`ng`irov r, begmatov e. tojiyev yo. nutq madaniyati va uslubiyat asoslari. t., 1992. 3. qudratov t. nutq madaniyati asoslari. t., 1993. 4. begmatov e., boboyev a., asomiddinova m. adabiy norma va nutq madaniyati. t., 1983. 5. tojiyev yo, hasanova n, tojimatov h, yo`ldosheva o. o`zbek nutqi madaniyati va uslubiyat asoslari. t., 1994. 6. www.ziyonet.uz

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o`zbek adabiy tilining me`yorlari"

inomjonov dilshodjon 20.26- guruh talabasi musiqa taʼlim yoʻnalishi sanʻat shunoslik fakulteti inomjonov dilshodjon 20.26- guruh talabasi musiqa taʼlim yoʻnalishi sanʻat shunoslik fakulteti o`zbek adabiy tilining me`yorlari reja: 1. 2. 3. 4. nutq madaniyati va adabiy adabiy til me`yorlari. me`yor o`lchovi. nutq odobi-umumiy axloqni belgilovchi mezon. o`qituvchi nutqining adabiy me`yorlarga mosligi. nutq adabiy madaniyatiga me`yorlarini erishishning asosiy omili tilni, ayniqsa o`rinli tuzilgan til egallash, ulardan unumli va foydalanishdir. hozirgi adabiy til me`yorlariga rioya qilib nutq aniq, to`g’ri va ta`sirchan holda tinglovchiga yetib boradi. me`yor-so`zning mavjud bo`lgan ma`nosi, fonetik tuzilishi. mavjud s.i.ojegov fikricha, “me`yor-bu ijtimoiy jarayonda birga bo`lgan, bor bo`lgan,...

This file contains 14 pages in PPTX format (89.8 KB). To download "o`zbek adabiy tilining me`yorlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o`zbek adabiy tilining me`yorla… PPTX 14 pages Free download Telegram