uglevodlar almashinuvi boshqarilishining buzilishlari

DOCX 17 pages 320.9 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 320.9 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mavzu: uglevodlar almashinuvi boshqarilishining buzilishlari. odam organizmida kechadigan moddalar almashinuvi jarayoni betartib kechmasdan, balki integratsiyalangan va bir-biriga bog‘liq ravishda sodir bo‘ladi. organik moddalarni o‘zgarishi, anabolizm va katabolizm jarayonlari bir-biri bilan o‘zaro mustahkam bog‘langan. xususan sintez va parchalanish jarayonlari o‘zaro mustahkam bog‘langan va koordinatsiyalangan kimyoviy jarayonlarga tegishli yonalish beruvchi neyrogormonal mexanizmlar yordamida boshqariladi. odam organizmida boshqa tirik tabiatdagi kabi oqsil, yog‘, uglevod va nuklein kislotalarining mustaqil almashinuvi bo‘lmaydi. hozirgi vaqtda uglevod, oqsil va yog‘ molekulalari parchalanishining 4 bosqichi, ularni asosiy ovqat moddalardan energiya hosil qilish bilan integratsiyasi tajribada tasdiqlangan. modda almashinuvi organizmda uning alohida jarayonlarining o‘zaro ta’siri va bog‘liqligida kechadi. odam organizmida kechadigan uglevod, yog‘, aminokislota almashinuvi alohida-alohida o‘rganiladi, bu ularni tushunishga qulaydir. aminokislotalar azotsiz qoldig‘ining almashinuvi. modda almashinuvi integratsiyasida aminokislotalar dezaminlanishi natijasida hosil bo‘ladigan azotsiz qoldig‘i alohida o‘rin tutadi. ba’zi aminokislotalarning azotsiz qoldig‘idan uglevodlar, boshqalaridan esa keton tanachalari hosil bo‘ladi. shu sababdan aminokislotalar quyidagi guruhlarga bo‘linadi: aminokislotalar azotsiz qoldig‘ining almashinuvi …

2 / 17

indan glyukoza sintezi. aminokislotalardan glyukoneogenezning mumkinligi qandli diabetni o‘rganishda ko‘rsatilgan. eksperimental qandli diabetli hayvonlarda 50% (ba’zida 80% gacha) kiritilgan oqsilning glyukozaga aylanishi ko‘rsatilgan. bu jarayonda glikogen aminokislotalar eng muhim o`rinni o‘ynaydi, ularning parchalanishidagi azotsiz qoldig‘idan pirouzum kislota hosil bo‘ladi, u esa glyukoza parchalanishi va sintezining oraliq metabolitidir. mushaklarda oqsilni parchalanishida hosil bo‘lgan alanin, serin, treonin, sistein kabi aminokislotalardan glyukoz-alanin sikli yordamida qondagi glyukozaning miqdori organizmda glyukoza yetishmagan davrida, uning qondagi miqdorini boshqarishda ahamiyatga ega. glitserin triatsilglitserinlar parchalanishi natijasida hosil bo‘ladi. uglevod va lipid almashinuvi o‘rtasidagi bog‘lanish glitserin orqali amalga oshiriladi, chunki glitserin oksidlanganda pirouzum kislotasi hosil bo‘ladi va undan glyukoza sintezlanadi. bu jarayonlarni boshqarishda glyukokortikosteroidlar muhim ahamiyatga ega. ularga kortizol, kortikosteron, kortizon va boshqalar kiradi. ular glyukoneogenezning spetsifik fermentlarini piruvatkarboksilaza, fep-karboksikinaza, fruktoza-1,6-difosfataza, glyukoza-6-fosfataza hosil bo‘lishini stimullaydilar. periferik to‘qimalarda glyukozaning sarflanishini pasaytiradilar. gidrokortizon glyukozaning hujayraga faol transportini ingibirlaydi. soglom odamlar jigarida kortizolning uglevod metabolizmiga ta’siri natijasida glikogen, qonda glyukoza miqdori ortadi. …

3 / 17

o‘rtasida to‘g‘ri bog‘lanish vujudga keladi.uglevodlardan yog‘larning biosintezi triatsilglitserinlar molekulasi glitserin va 3 ta yog‘ kislotasi qoldig‘idan hosil bo‘lgan. glikoliz metabolitlari: fosfadioksiatseton yoki fosfoglitserin aldegididan glitserin sintezlanadi. yog‘ kislotalari sintezi uchun asosiy modda bo‘lib, atsetil-koa hisoblanadi. u piruvatning oksidlanib dekarboksillanishi natijasida hosil bo‘ladi. uglevodlarning yog‘larga aylanishi chorvachilikda, hayvonlarda o‘tkazilgan tajribalarda tasdiqlangan. limon kislota sikli va siydikchil hosil bo‘lishini ornitin sikli o‘rtasida murakkab bog‘lanish bo‘lib, hujayrani energiyaga bo‘lgan talabi va metabolizmni oxirgi mahsulotlari konsentratsiyasiga bog‘liq holda ma’lum darajada reaksiyalar tezligini belgilab beradi. fumar kislotasi arginino-kahrabo kislotani parchalanish davrida hosil bo‘ladi, ularni sintezi uchun esa aspartat bo‘lishi kerak. hosil bo‘lgan fumar kislotasi keyinchalik limon kislota siklida undagi 2 ta ferment fumaratgidrataza va malatdegidrogenaza ta’sirida oksaloatsetatga aylanadi, u esa spetsifik transaminaza ishtirokida aspartatga aylanadi, yani oziga xos sitrat siklini siydikchil hosil bo‘lish sikli bilan bog‘langan aspartat-arginino-qahrabo shunti hosil bo‘ladi. «krebs velosipedi» shunday qilib, bu jarayon o‘ziga xos birlashgan mexanizm yordamida ikki sikl reaksiyalari bir-biri …

4 / 17

uchkarbon kislotalar siklining birinchi substratidir. bu siklda atsetil-koani oksidlanishi uchun oksaloatsetat zarurdir, u krebs siklini ikkinchi kalit substratidir. oksaloatsetat pirouzum kislotasi va karbonatangidriddan sintezlanishi yoki transaminlanish jarayonida asparagin kislotasidan hosil bo‘lishi mumkin. ikki molekula atsetil-koa kondensatsiyalanib, atsetosirka kislota (atsetoatsetat) hosil bo‘ladi, u esa boshqa keton tanachalarini, xususan β-oksimoy kislotasi va atsetonning manbai bo‘lib hisoblanadi. atsetosirka va β-oksimoy kislota faol sirka kislotaning transport shakli sifatida ko‘pincha ko‘riladi, ularni periferik to‘qimalarga, krebs siklida oksidlash uchun olib boriladi. ikki molekula atsetil-koani kondensatsiya reaksiyasi xolesterin sintezining boshlangich etapini tashkil etib, β-oksimoy kislotasi (β-oksibutirat) va atseton hosil bo‘ladi. atsetosirka va β-oksimoy kislotasi ko‘pincha faol sirka kislotaning transport shakli hisoblanib, uni periferik to‘qimalarda krebs siklida oksidlanish uchun transport qiladi. ikki molekula atsetil-koani kondensatsiya reaksiyasi xolesterin sintezining birlamchi bosqichini tashkil etadi. xolesterin, oz‘ navbatida, steroid gormonlar, d3 vitaminni, shuningdek ot kislotalarning o‘tmishdoshi hisoblanadi. o‘t kislotalari juft o‘t kislotalari shaklida ovqat tarkibidagi lipidlarning hazmlanishida emulgator vazifasini o‘ynaydi va …

5 / 17

iyligini ta’minlovchi asosiy yollarini va kalit substrat, fermentlarni misol qilib keltirdik. shunday qilib, oziq moddalarning parchalanishni tezligi va boshqa moddalarni biosintezi organizmni fiziologik holati va uni energiya va metabolitlarga bo‘lgan ehtiyoji bilan belgilanadi. metabolik faollikni dinamikligi makro- va mikrosko‘pik doimiyligini ta’minlaydi. organizm dinamik holatini barcha o‘zgarishlari patologik holatni rivojlanishga olib keladi, uni og‘irlik darajasi va davomiyligi hujayra qurilishi hamda funksiyasini buzilish darajasiga bog‘liq bo‘ladi. to'g'ri ovqatlanish va ozuqa balansini taqsimlashda uglevodlar muhim rol o'ynaydi. o'z sog'lig'iga g'amxo'rlik qiladigan odamlar murakkab uglevodlarni soddagilarga qaraganda afzalroq deb bilishadi. ovqatni kun davomida uzoqroq hazm qilish va quvvat olish uchun iste'mol qilish yaxshiroqdir. lekin nega bunday? sekin va tez uglevodlarni assimilyatsiya qilish jarayonlari qanday farq qiladi? nega shirinliklarni faqat oqsil oynasini yopish uchun iste'mol qilish kerak, asal esa faqat tunda iste'mol qilish yaxshiroq? ushbu savollarga javob berish uchun, keling, inson tanasida uglevodlar almashinuvini batafsil ko'rib chiqamiz. inson tanasida uglevodlar optimal vaznni ushlab turishdan tashqari, …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uglevodlar almashinuvi boshqarilishining buzilishlari"

mavzu: uglevodlar almashinuvi boshqarilishining buzilishlari. odam organizmida kechadigan moddalar almashinuvi jarayoni betartib kechmasdan, balki integratsiyalangan va bir-biriga bog‘liq ravishda sodir bo‘ladi. organik moddalarni o‘zgarishi, anabolizm va katabolizm jarayonlari bir-biri bilan o‘zaro mustahkam bog‘langan. xususan sintez va parchalanish jarayonlari o‘zaro mustahkam bog‘langan va koordinatsiyalangan kimyoviy jarayonlarga tegishli yonalish beruvchi neyrogormonal mexanizmlar yordamida boshqariladi. odam organizmida boshqa tirik tabiatdagi kabi oqsil, yog‘, uglevod va nuklein kislotalarining mustaqil almashinuvi bo‘lmaydi. hozirgi vaqtda uglevod, oqsil va yog‘ molekulalari parchalanishining 4 bosqichi, ularni asosiy ovqat moddalardan energiya hosil qilish bilan integratsiyasi ta...

This file contains 17 pages in DOCX format (320.9 KB). To download "uglevodlar almashinuvi boshqarilishining buzilishlari", click the Telegram button on the left.

Tags: uglevodlar almashinuvi boshqari… DOCX 17 pages Free download Telegram