sonlar

PPTX 15 pages 1.9 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

sanoq va tartib sonlar sanoq va tartib sonlar predmetning son-sanog'i, miqdori va joylashish tartibini bildiradigan so'zlar son deyiladi. sonlar qancha? necha? nechanchi? so'roqlaridan biriga javob bo'ladi. sonlar otga bog'lanadi va ot ifodalagan predmetning miqdorini. tartibini bildiradi: ikki o'rtoq, uch dugona, beshinchi sinf kabi. sonlar otga bog'lanmagan holda qo'llanilsa son ifodalaydigan miqdor mavhum bo'ladi. masalan, ikki karra ikki to'rt. sonlarning bu xildagi mavhum holda qo'llanilishi arifmetik hisob-kitoblar uchun xosdir. son (tilshunoslikda) —1) mustaqil soʻz turkumlaridan biri; predmetning miqdorini, sanoq jihatdan tartibini bildiruvchi soʻzlar guruhi. son ham sifat va ravish kabi belgi tasavvurini bildiradi va shu jihatdan oʻsha turkumlarga yaqin turadi. sifat predmetning belgisini, ravish harakatning belgisini, son esa predmetning miqdori, sanogʻi va tartibiga kura belgisini bildiradi. sonlar otlar bilan birga qoʻllanib, bir necha predmetlarningyigʻindisini, aniq miqdorini (beshta kitob) yoki noanik, miqdorini (oʻntacha bola) ifodalaydi. son harflar bilan ifodalanadi (bir, oʻn, ellik) yoki arab va rim raqamlari bilan (3, 5, 10, v, …

2 / 15

2 usul bilan: sanoq songa tacha, lab, larcha affikslaridan birini qoʻshish (oʻntacha, oʻnlab, oʻnlarcha) va turli sonlarni juftlash yoki ayrim soʻzlar bilan birga qoʻllash [birikki kun, oʻnoʻn ikki yashar bola, besh oylar chamasi avval, oʻttizga yaqin (qariyb oʻttizta) uy buzildi] orqali hosil qilinadi. tartib sonlar — natural sonlarning boshkacha nomi. natural, yaʼni butun musbat son chekli toʻplamdagi elementlar sonini yoki tartiblangan ketma-ketlikda element oʻrnini belgilashi mumkin. birinchi holda natural son miqdoriy son, ikkinchi xolda esa tartib son boʻladi. cheksiz toʻplamlar uchun tartib sonlarni umumlashtiruvchi transfinit son tushunchasi kiritiladi. tuzilishiga kura, sonlar 4 turga boʻlinadi: sodda son — birgina soʻzdan ifodalanadi: bir, oʻn, ellik, ming; murakkab son — ikki yoki undan ortiq oʻzakning birikuvidan hosil boʻladi: oʻn ikki, qirq besh, bir yuz ellik olti, ikki ming toʻrtinchi; juft son — birdan ortiq sonning nisbiy teng bogʻlanishi asosida tashkil topadi va taxminan miqdorni bildiradi: besholti kishi, oʻnoʻn besh kun, ellikoltmish xonadon; takroriy …

3 / 15

ʼnosiga koʻra, sonning 2 turi farqlanadi: koʻpaytma son — qismlari bildirgan miqdorning koʻpaytmasidan iborat boʻlgan miqdorni bildiruvchi murakkab s: besh ming (5x1000), uch yuz (3x100), uch million (zx1000000); qoʻshilma son — qismlari bildirgan miqdorning yigʻindisidan iborat boʻlgan miqdorni bildiruvchi s: oʻn sakkiz (10+8), yetmish besh (70+5) va shu kabi sonlar gapda, asosan, aniqlovchi, oʻrniga qarab boshqa barcha ran boʻlaklari vazifasida kela oladi; 2) grammatik miqdor maʼnosini ifodalovchi shakllar tizimi; son kategoriyasi. oʻzbek tilida son kategoriyasining 2 turi mavjud: birlik son — bir turdagi narsabuyumlardan bittasini (oʻquvchi, daftar, daraxt); predmetning bir (yakka) shaxsga tegishliligini (ukam, daftaring, qalami); olmoshlarda shaxsning yakkaligini (men, sen, u); feʼllarda harakatni bir (yakka) shaxs bajarishini (oldim, kelding, koʻraman, oʻqiysan, boradi) bildiradi; koʻplik sonlar ko‘pincha raqamlar bilan yoziladi: 1) arab raqamlari bilan 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9. 2) rim raqamlari bilan: birliklar: i (1), ii (2), iii(3), iv(4), v (5), vi (6), vii …

4 / 15

lashuvini ko'rsatadigan sonlardir. ular sanashda ketma-ketlikni bildj va har doim tartibda bo'lishi kerak. ‘son ma'no jihatdan larga ko't sss tartio soniar sanoq soniarga -nchi, - inchi *_ go'shimchalarini qo'shish orqali hosil qilinadi. nechanch? kabi serogiga javeb botad, ular raqam bilan yozilganda (-) go'yiladi. 7- sinf ¥ “kim tez topadi’ o’yini orgqali son ishtirokidagi magollarni sonli ifodalar yordamida = -nchi = - inchi = — ———} 10,20,30,4050,60, —_100,200,300,40 12.3.45,6,7.8,9 70,80,90 0,500,600,700, 800,900 i /docprops/thumbnail.jpeg sanogq va tartib sonlar

5 / 15

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sonlar"

sanoq va tartib sonlar sanoq va tartib sonlar predmetning son-sanog'i, miqdori va joylashish tartibini bildiradigan so'zlar son deyiladi. sonlar qancha? necha? nechanchi? so'roqlaridan biriga javob bo'ladi. sonlar otga bog'lanadi va ot ifodalagan predmetning miqdorini. tartibini bildiradi: ikki o'rtoq, uch dugona, beshinchi sinf kabi. sonlar otga bog'lanmagan holda qo'llanilsa son ifodalaydigan miqdor mavhum bo'ladi. masalan, ikki karra ikki to'rt. sonlarning bu xildagi mavhum holda qo'llanilishi arifmetik hisob-kitoblar uchun xosdir. son (tilshunoslikda) —1) mustaqil soʻz turkumlaridan biri; predmetning miqdorini, sanoq jihatdan tartibini bildiruvchi soʻzlar guruhi. son ham sifat va ravish kabi belgi tasavvurini bildiradi va shu jihatdan oʻsha turkumlarga yaqin turadi. sifat predmetning b...

This file contains 15 pages in PPTX format (1.9 MB). To download "sonlar", click the Telegram button on the left.

Tags: sonlar PPTX 15 pages Free download Telegram