ona tili-oʻqish savodxonlig va uni oʻqitish metodikasi

PPT 17 pages 268.5 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 268.5 KB

File type PPT

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

prezentatsiya powerpoint osiyo texnologiyalari universiteti 2- kurs sirtqi taʼlim yoʻnalishi 23-11-guruh talabasi usmonova mushtariybonuning ona tili-oʻqish savodxonlig va uni oʻqitish metodikasi fanidan yozgan taqdimoti. son so’z turkumi reja: son haqida ma’lumot. sonning leksik, grammatik xususiyatlari. bir sonining o’ziga xos xususiyatlari. miqdorni butun va qismlarga ajratib ifodalashga ko’ra turlari. sonning ma’no turlari. sonning tuzilishiga ko’ra turlari. www.arxiv.uz www.arxiv.uz narsa-buyumning sanog’ini, joylashish tartibini, ish-harakatning bajarilish tartibini bildirgan so’zlar son deyiladi. necha? qancha? nechanchi? so’roqlariga javob bo’ladi. sonlar harflar bilan ham, raqamlar bilan ham ifodalanadi. a) arab raqamlari: 1,2,3, 19, 1990 (sana, sinf, yil, moddalarni ifodalashda ishlatiladi). b) rim raqamlari: i, iv, vi, ix, viii, xx (asr, konferentsiya, anjumanlarni ifodalashda ishlatiladi). www.arxiv.uz www.arxiv.uz har qanday son raqam bilan ifodalanadi. oz, ko’p so’zlari ham miqdorni ifodalaydi. eski o’zbek tilida tuman (10000), lak (yuz ming) sonlari ham bo’lgan. boshqird, uyg’ur tilida (dmitrev fikricha) ming (10) ni bildirgan. tarixiy so’zlar. son predmetning miqdorini bildiradi. shuning uchun …

2 / 17

iv.uz www.arxiv.uz ii.morfologik xususiyatlari: 1) turlanmasligi: biz ozdan keyin shoir holvafurush tandiridan yangi uzilgan ikkita non bilan juda nafis ishlangan mis lagan kesma holva olib chiqdi: 4 kitob, 10 talaba. 1) otga bog’lanmaganda, son bog’langan sifatlarning ot tushib qolganda (otlashadi). turlanadi (2 xil tushunchani –miqdor, predmetni, tasavvurni aks ettiradi). (maqol, afforizm, hikmatli so’zlarda uchraydi). bilagi zo’r birni yiqar, bilimi zo’r mingni yiqar. (ikkoviga birov botolmas, otliqqa yayov yetolmas) 10 bir yonda, 100 bir yonda, botir yurar maydonda. www.arxiv.uz www.arxiv.uz otlashgan son fikrni stimistik jixatdan ixcham, obrazli ifodalash uchun xizmat qiladi. hamma turlari ham turlanmaydi, chamali son (-tacha, -lab) –lar, va kasr songa qo’shilmaydi. i shaxs birlik egalik sanoq son otlashgan formaga qo’shilmaydi: oltim, beshim. 2. son yasalish sistemasiga ega emas. 3. sonning turli modal formlarini hosil qilgan forma yasovchi qo’shimchalar bor, -ta, -tacha, -tadan, -ov kabi. sonning bu modal formalari predmetning to’dasini. taxminiy miqdorini, taqsimini, joylashish tartibini ko’rsatadi: beshtadan daftar, …

3 / 17

bo’ladi: 5 qiz kelishdi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz 1 soni boshqa sonlarga xos semantik ,grammatik belgilaridan tashqari o’ziga xos xususiyatlarga ega. avvalo miqdor tushunchasini ifodalaydi. 1 metr chit,1 kg shakar: kifoyatxon dasturxonga bir kosa osh,2 ta ravoch keltirdi.(a.q) konteksda konkretlashadi. 1. oldin tilga olinmagan ot oldida kelganda gumon:kattakon yer o’choq oldida bir qariya chirsillab yonayotgan o’tga qarab jimgina o’tiribdi. 2. holat bildiruvchi formasi sifat,ravish, ot oldida kelganda kuchaytiradi. kuchaytirma ravishlari (juda, g’oyat, nihoyatda) kuchaytirma yuklamalar (ham, hatto) kabi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz charx urib yeg’ardi. hakim bir tez yurardi, men esa zo’rg’a qadam bosardim.(s.b.) uzun tunlarning birida otam bir qiziq ertak so’zlab berdi.(s.b.) 3. 1 soni sifatlovchi sifatlanmish orasida kelganda ma’no kuchaytiradi. gulnor uchun ulug’ bir baxt shu uchrashuv bo’ldi. shunday so’zi kelsa ta’kidlash ma’nosi yanada kuchayadi: malohat ham shunday bir narsani orzu qilib yurardi. 4. ayiruv, chegaralov yuklamalari (gina, faqat) o’rnida qo’llanib, ajratib, ko’rsatib, chegaralash ma’nosini ifodalaydi: kamtarlik ham bir xislat. 5. bir …

4 / 17

olda ifodalovchi sonlar butun sonlar deyiladi. 2. butunning qismini ifodalovchi sonlar kasr sonlar deyiladi: yarim, chorak, nimchorak. 3. butun va kasr son aralash holda qo’llanilsa, kasrli son – aralash son deyiladi: bir butun, o’ndan ikki. www.arxiv.uz www.arxiv.uz sonning ma’no turlari. sonlar ma’no va grammatik xususiyatlariga ko’ra 2 turga ajratiladi: 1. sanoq sonlar. 2. miqdor sonlar. sanoq sonlar predmetning, ish-harakatning miqdorini, sanog’ini, sonini anglatadi. sanoq sonlar predmetlarni donalab, taqsimlab, jamlab, taxmin-chamalab ko’rsatadi. sanoq sonlar quyidagi turlarga bo’linadi: 1. miqdor sonlar bir turdagi predmetlarning umumiy miqdorini bildiradi: besh, yuz, ming. miqdor sonlar hisob so’zlari bilan qo’llanadi. ular ot turkumiga mansub so’zlardir. hisob so’zlari quyidagi o’lchov birliklarini bildiradi: www.arxiv.uz www.arxiv.uz donalikni: dona, tup, bosh, tuyoq, ... butunning bo’lagini: tilim, chimdim, lagan, savat, qop,... juft predmetlarni: juft, jo’ra, pora. og’irlikni: grammm, kilogramm, pud, tsentner, tonna; uzunlikni: m, mm, km, qadam, qarich, odim, enli; suyuqlikni: litr, stakan, kosa, xovuch, xo’plam; pul qiymatini: so’m, tiyin, tanga; …

5 / 17

uruhlanish, taqsimlanish miqdorini bildiradi. miqdor songa – tadan qo’shimchasini qo’shib, dona sonlarni takrorlash orqali (beshta – beshta, beshta-beshtadan) hosil qilinadi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz tartib son. predmetning joylashish tartibini, sirasini, ish-harakatning bajarilish tartibini bildiradigan sonlar tartib son deyiladi. tartib son arab va rim raqamlari bilan ifodalanadi: 2000 – yil, 2 –sentyabr, xiv bob. tartib son otga bog’lanib kelganda sifatlovchi-aniqlovchi, otlashganda esa to’ldiruvchi, kesim bo’lib keladi. –dan qo’shimchasini olib, kirish so’z vazifasini bajaradi. tartib sonlar ba’zan daraja, nav, tur ma’nolarini bildirib keladi: 1 – sinf xaydovchisi, 2-nav un, 1-tur o’yinlari. www.arxiv.uz www.arxiv.uz sonning tuzilish jihatdan turlari. sonlar tuzilishiga ko’ra 3 xil: 1. sodda sonlar; bir, ming, ellik. 2. murakkab sonlar: bir ming to’qqiz yuz ellik. 3. juft sonlar: besh-olti, o’ttiz-qirq, ming-ming. www.arxiv.uz www.arxiv.uz

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ona tili-oʻqish savodxonlig va uni oʻqitish metodikasi"

prezentatsiya powerpoint osiyo texnologiyalari universiteti 2- kurs sirtqi taʼlim yoʻnalishi 23-11-guruh talabasi usmonova mushtariybonuning ona tili-oʻqish savodxonlig va uni oʻqitish metodikasi fanidan yozgan taqdimoti. son so’z turkumi reja: son haqida ma’lumot. sonning leksik, grammatik xususiyatlari. bir sonining o’ziga xos xususiyatlari. miqdorni butun va qismlarga ajratib ifodalashga ko’ra turlari. sonning ma’no turlari. sonning tuzilishiga ko’ra turlari. www.arxiv.uz www.arxiv.uz narsa-buyumning sanog’ini, joylashish tartibini, ish-harakatning bajarilish tartibini bildirgan so’zlar son deyiladi. necha? qancha? nechanchi? so’roqlariga javob bo’ladi. sonlar harflar bilan ham, raqamlar bilan ham ifodalanadi. a) arab raqamlari: 1,2,3, 19, 1990 (sana, sinf, yil, moddalarni ifodalashda i...

This file contains 17 pages in PPT format (268.5 KB). To download "ona tili-oʻqish savodxonlig va uni oʻqitish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ona tili-oʻqish savodxonlig va … PPT 17 pages Free download Telegram