xalkaro diniy tashkilotlar faoliyatining tarixi

DOCX 13 стр. 34,1 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 34,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

xalkaro diniy tashkilotlar faoliyatining tarixi va ularning barkaror rivojlanishi maksadlariga erishishdagi axamiyati. reja: 1. jahon madaniyatining vujudga kelishi 2. an’anaviy va diniy madaniyat 3. diniy aqidalar qadimgi sharq hududida mil. avv. xívii ming yillikda insoniyat sivilizatsiyasi va madaniyati rivojlanishining ibtidosi bilan bog‘liq bo‘lgan eng muhim jarayonlar ro‘y beradi. bu davrda sharqda madaniy faoliyatning turli shakllari va sohalari vujudga keladi. yozuv, adabiyot, san’at, fan, birinchi jahon dini í buddizm paydo bo‘ladi. bu boshlang‘ich jarayonsiz insoniyat madaniyatining keyingi barcha taraqqiyotini tasavvur qilish qiyin. qadimgi sharq tushunchasi sharq haqidagi hozirgi tasavvurlarga mos kelmaydi. negaki, qadimgi sharq yer sharining misrdan to xitoygacha bo‘lgan keng mintaqasini o‘z ichiga olib, bu yerda mil. avv. vii ming yillikdan boshlab insoniyat tarixida dastlabki sivilizatsiya vujudga kela boshladi. madaniyatning shakllanishi eng yirik daryolar – nil, dajla va frot, hind va gang, xuanxe va yanszi vodiysida, ya’ni dehqonchilik rivojlanishi uchun qulay imkoniyatlar mavjud bo‘lgan joylarda ro‘y berdi. xuddi shu joylarda …

2 / 13

rliklar «o‘ldirish» deyish o‘rniga «boshiga tayoq bilan urish» deyishgan). qadimgi sharq kishisi sabab-oqibat munosabatlarini tushungan va farqlagan, biroq ularni mujmal va qonunga mos bo‘lmagan hodisa sifatida, ko‘pchiligi esa shaxsiy qudrat sifatida ongli va ixtiyoriy idrok qilgan. sabablarni izlashda «qanday» deb emas, balki «kim» deb so‘rashadi («hodisada kim aybdor»), «ixtiyoriy, aniq maqsadda harakat qilganni» izlashgan. «sabablarni» bunday idrok qilish oqibatida mifologik tafakkur ayrim va butunicha, bir-biriga o‘xshash har qanday tashqi moslikni qabul qiladi. xususan, «asl namuna» tamoyili keng tarqalgan bo‘lib, unga ko‘ra hayotdagi barcha muhim narsalar (ehrom, podsho hokimiyati, inson) ilohiy qudratning «asl namunasiga» muvofiq yaratilgan. olamni mifologik tasavvur qilish uning nihoyatda tartibli, qat’iy iyerarxik qurilishda ifodalanib, uning asosi turli xil oppozitsiyalar tizimi hisoblanadi. aynan shular mifologik ramziy tasniflashdagi dastlabki «poydevor» hisoblanadi (qarama-qarshi tiplar: yuqori-quyi, o‘ng-so‘l, osmon-yer, mag‘rib-mashriq, kun-tun, biz-ular, katta-kichik, er-xotin, hayot-o‘lim va boshqa). shuningdek, o‘ng, yuqori, katta, yaqin, o‘z, yorug‘ taomilga ko‘ra qarama-qarshilikning musbat-ijobiy tomonini, so‘l, quyi, kichik, uzoq, …

3 / 13

‘liq bo‘lgan. qadimgi sharq kishisining axloqi harakat va faoliyatda muqaddas an’analarni qayta tiklashga qaratilgan «ilohiy o‘rnatilgan» me’yor va qoidalarga borib taqaladi. mifologik tafakkurning o‘ziga xos xususiyati shundaki, qadimgi sharq kishisi o‘zini har doim sotsiumning bir qismi deb his qilgan, sotsium esa koinot kuchiga bog‘liqlikda, tabiatga aralashgan holda ko‘rinadi. garchi, qadimgi sharq madaniyatining turli qirralarida shaxsni individuallashtirish imkoniyatlari mavjud bo‘lib, ular har doim individning turmush sharoitlarini belgilovchi asosiy sohalarga nisbatan ikkinchi darajali hisoblangan. qadimgi sharqda makonning paydo bo‘lishi, chegaralanishi alohida o‘rin tutadi. qadimgi sharq mifologiyasida kosmogenez jarayoni xaosning ajralishi sifatida namoyon bo‘ladi (masalan, hindlarda indra, mesopotamiyada esa marduq haqidagi miflar). shohning asosiy majburiyatlari fuqarolarga bog‘liq ishlar bo‘lgan: mamlakatda tartib va osoyishtalik, moddiy farovonlik va ijtimoiy adolatni ta’minlash. qadimgi misrdagi «gerakliopol shohining o‘z o‘g‘li merikarga nasihatlari»da aytilishicha, «haqiqat o‘rnat va yerda uzoq yashaysan. shunday qilki, yig‘layotganni ovut, bevaga jabr qilma, insonni otasining mol-mulkidan benasib qilma». yana hukmdor zaminda tartib-intizom bo‘yicha yuksak missiyani …

4 / 13

ay boshqa dunyoqarash bo‘lmagan. inson xudolardan hatto arzimas narsalar haqida maslahat so‘ragan va unga xatlar yozib ibodatxonaga olib bergan. misol uchun, qadimgi bobil aholisining maktubidan birida shunday so‘zlar bitilgan: «mening otam, xudo ayt! sening quling apil-adat shunday deydi: nimaga sen menga e’tibor qilmaysan? sendan boshqa kim ham bor? seni sevuvchi xudo marduqqa yoz: mening gunohimdan o‘tsin». hindiston va xitoyda tabiiy va texnika fanlari ertaroq shakllandi va o‘z navbatida sermahsul taraqqiy etdi. biroq, bu fanlar g‘arbdagi kabi madaniyatga sezilarli ta’sir ko‘rsatmadi. bu oliy haqiqatni anglash yo‘lidagi mustaqil ta’limot bo‘lib qolish bilan bog‘liq. masalan, hindistonda bilim uch darajaga ajraladi: 1) bilmaslik (avidya); 2) tushuncha, «ilmiy» bilim (vijnyana); 3) hamma narsani bilish (prajnya), ya’ni birinchi daraja mantiqsiz fikrlash, ikkinchisi – mantiqiy, uchinchisi mantiqdan ustun idrok qilishga muvofiq keladi. yer yuzidagi eng ko‘hna va bir qadar o‘rganilgan, ko‘plab xalqlar madaniyatining rivojlanishiga katta ta’sir ko‘rsatgan madaniyatlardan biri – qadimgi misr madaniyatidir. qadimgi misr yozuvi ko‘plab …

5 / 13

i taqqoslaganda aniq xudolarning roli uncha katta emas, faqat «dunyoviy qonun» tamoyillarining individuallashgan timsolidan iboratdir. hech kim, shuningdek xudo ham inson karmasini o‘zgartirishga qodir emas. karmaning sanskrit tilidan tarjimasi «faoliyat» (taqdir)ni bildiradi. bu tushunchaning mazmunini aniqlash murakkab. karma insonning oldingi hayotidan meros bo‘lib o‘tadi va hozirgi hayotining mazmuni va faoliyatida namoyon bo‘ladi, u bo‘lg‘usi moddiy timsolning sifatini belgilaydi. xitoy madaniyatining o‘ziga xos farqli jihati shundaki, qadimdan dinlardagi mistik ibtidoga axloqqa nisbatan ikkinchi darajali deb qaralgan, madaniyatdagi belgilovchi g‘oya osmon tasdiqlagan buyuk «axloqiy-ijtimoiy - siyosiy tartib» bo‘lgan. xitoy madaniyati va sivilizatsiyasining ming yillar davomida asosiy ruhiy, axloqiy va g‘oyaviy manbai mil. avv. 551í479 y. yashagan buyuk mutafakkir konfutsiy ta’limoti hisoblanadi. barcha eng muhim narsalar har qanday sivilizatsiyaning «qiyofasini» belgilaydi – hayot tamoyillari, davlat va ijtimoiy tashkilot shakllari, umum qabul qilgan axloqiy me’yorlar va qadriyatlarning barchasi xitoyda konfutsiylik ta’sirida shakllangan. bejizga l. s. vasilyev konfutsiylikni «xitoy sivilizatsiya-sining kvint essensiyasi (mohiyati)» deb atamaydi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xalkaro diniy tashkilotlar faoliyatining tarixi"

xalkaro diniy tashkilotlar faoliyatining tarixi va ularning barkaror rivojlanishi maksadlariga erishishdagi axamiyati. reja: 1. jahon madaniyatining vujudga kelishi 2. an’anaviy va diniy madaniyat 3. diniy aqidalar qadimgi sharq hududida mil. avv. xívii ming yillikda insoniyat sivilizatsiyasi va madaniyati rivojlanishining ibtidosi bilan bog‘liq bo‘lgan eng muhim jarayonlar ro‘y beradi. bu davrda sharqda madaniy faoliyatning turli shakllari va sohalari vujudga keladi. yozuv, adabiyot, san’at, fan, birinchi jahon dini í buddizm paydo bo‘ladi. bu boshlang‘ich jarayonsiz insoniyat madaniyatining keyingi barcha taraqqiyotini tasavvur qilish qiyin. qadimgi sharq tushunchasi sharq haqidagi hozirgi tasavvurlarga mos kelmaydi. negaki, qadimgi sharq yer sharining misrdan to xitoygacha bo‘lgan keng ...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOCX (34,1 КБ). Чтобы скачать "xalkaro diniy tashkilotlar faoliyatining tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xalkaro diniy tashkilotlar faol… DOCX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram