xalq tabobati

DOCX 9 sahifa 71,6 KB Bepul yuklash

9 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 71,6 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 9

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 9

xalq tabobati tushunchasi, falsafiy asoslari. ibn sino “tib qonunlari” xalq tabobati (anʼanaviy tibbiyot) — xalq tomonidan toʻplangan, kasalliklarga tashxis qoʻyish va davolashda foydalaniladigan, avloddan-avlodga oʻtib kelayotgan empirik bilimlar yigʻindisi. samaradorligi va xavfsizligi isbotlangan xalq tabobati usullarining bir qismi zamonaviy tibbiyot tomonidan qabul qilingan. xalq tabobati sehr, ezoterizm va muqobil elementlarni ham oʻz ichiga olishi mumkin. uning tarkibiga koʻpincha samarasiz yoki hatto xavfli davolash usullari ham kirgan. xalq tabobati atamasi bir qatorda, anʼanaviy tibbiyot atamasi bilan bir xil maʼnoda uchraydi. jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti tomonidan taʼriflangan „anʼanaviy tibbiyot“ atamasi xitoy tibbiyoti, hind ayurvedasi, arab tibbiyoti va mahalliy tibbiyotning boshqa shakllari kabi sohalarga tegishli hisoblanadi. anʼanaviy tibbiyot milliy sogʻliqni saqlash tizimiga kiritilmagan mamlakatlarda koʻpincha „qoʻshimcha tibbiyot“, „muqobil tibbiyot“ deb ham nomlanadi[2]. tarixi[ triod, 1604. hoshiyalarda xalq tabobatiga oid yozuv mavjud. 1898-yil. xviii asrning oxirigacha xalq tabobati umumiy tibbiyotdan ajralib turmagan. bazel shifokori teodora tsvingera ning „sicherer und geschwinder arzt, oder vollständiges arznenbuch“ …

2 / 9

larini oshkor etishdan tortinmadilar va ularning bilimlarini birlashtirishni maqul topdilar. jeremiah gotthelf oʻzining „anne bäbi jowäger haushaltet und wie es ihm mit dem dokteren geht“ (1843 — 1844) asarida xuddi shunday yoʻl tutganini koʻrsatib beradi. xix asr oxirida tibbiyot yoʻnalishlariga ilmiy dalillarga asoslangan yondashuvni ishlab chiqqan „xalq tabobati“ tushunchasi kirib kela boshladi. xx asr oxiriga kelib xalq tabobati mamlakatlar orasida ham keng tarqaldi. klassik tibbiyotdan farqli ravishda xalq tabobati asosan irratsional anʼanaga asoslangan tibbiyot sifatida qoʻllanila boshladi. xalq tabobati tomonidan toʻplangan maʼlumotlar qadimgi dunyoning eng yirik shifokorlari — sushruta, gippokrat va galen, a. sels, keyinchalik — ibn sino asarlaridan olingan. rossiya xalqlari xalq tabobatining xususiyatlarini xviii asr oxirida ilmiy ekspeditsiya ishtirokchilari p. s. pallas, v. f. zuev, i. gmelin, s. p. krasheninnikov, i. i. lepexin va boshqalar asarlaridan oʻrganishgan. rus xalqlari xix asrda rus klinik tibbiyotining asoschilari m. ya. mudrov, n. i. pirogov, s. p. botkin, g. a. zaxarin va …

3 / 9

bibning o'ziga xos rolida qo'llanilishi ko'zda tutiladi[4]. uchta omil tabibning rolini qonuniylashtiradi - o'z e'tiqodlari, harakatlarining muvaffaqiyati va jamiyatning e'tiqodlari[5]. mahalliy tibbiyotning da'volari madaniyat tomonidan rad etilganda ham, odatda uch tur tarafdorlari undan foydalanadilar - xalq tabobati muhitida tug'ilgan va unda ijtimoiylashgan, doimiy e'tiqod qiluvchilar, inqiroz davrida unga murojaat qiladigan vaqtinchalik foydalanuvchilar va faqat o'ziga xos jihatlarga ishonadiganlar[6]. etnologlar anʼanaviy tibbiyot faoliyati bilan shugʻullanish qarori uchun yana uchta sababni aniqlaydilar[7]: 1. yashash joyi yoki oilaviy aloqalar tufayli xalq tabobati anʼanalarida ishtirok etish. bunday holda, mavjud texnika va koʻnikmalar meros boʻladi, qoʻshimcha taʼlim olish va davlat roʻyxatidan oʻtish koʻpincha kasbiy faoliyatni kengaytirish va uni qonuniylashtirish zarurati bilan bogʻliq; 2. psixologik yoki jismoniy jarohatlar natijasida yuzaga kelgan dunyoqarashning keskin oʻzgarishi, gʻayrioddiy qobiliyatlarning paydo boʻlishi hissining paydo boʻlishi kabi holatlarda oʻz oʻzini ruhiy davolash. ushbu holatlarda oʻzini sogʻlomlashtiruvchi va mafkuraviy tizimi yaratiladi va bu faqat shifokorning koʻrsatmalariga bogʻliq boʻlib qolmaydi; 3. oʻz-oʻzini takomillashtirish …

4 / 9

i boʻlimlar mavjud. aholi orasida tabiiy mahsulotlardan tayyorlangan dori-darmonlar xavfsizroq degan fikr keng tarqalgan, ammo bu har doim ham toʻgri emas[9]. bundan tashqari, koʻplab xalq tabobati amaliyotlari samaradorligi isbotlanmagan yoki hatto kasallikni yomonlashtirishi mumkin boʻlgan amaliyotlarni ham oʻz ichiga oladi[10][11] . misol uchun, ayurvedada ishlatiladigan koʻplab dorilar inson salomatligi uchun xavfli boʻlgan ogʻir metallardan tayyorlanadi. baʼzi hollarda xalq tabobati xizmatlarini koʻrsatish jinoiy javobgarlikka ham tortilishi mumkin. yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan turlarni yoʻq qilish[ sekin lorilar janubi-sharqiy osiyoda xalq tabobati dori-darmonlarini tayyorlash uchun ishlatiladi baʼzi xalq tabobati amaliyotlarida noyob va yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan turlardan tayyorlangan preparatlar qoʻllaniladi. ulardan: sekin lorislar, akulalarning ayrim turlarining qanotlari[12], karkidon shoxlari, amur yoʻlbarslarining tana qismlari va boshqalar dori tayyorlashda ishlatiladi. rivojlanayotgan mamlakatlarda brakonerlik keng tarqalgan boʻlib, ular xalq tabobatida qoʻllaniladigan hayvonlar va oʻsimliklarni qazib olish, ovlashga ixtisoslashgan. avstraliya buta dori avstraliya aborigenlari va torres bo'g'ozi orollari aholisi tomonidan qo'llaniladigan buta po'stlog'i, barglari va …

5 / 9

i osonlashtirmoqda). xalq tabobati dorilarining ko'pchiligi faqat an'ana yoki odat natijasida yoki platsebo ta'sirini qo'zg'atishda samarali bo'lgani uchun ishlatiladi[15]. sovuq yoki yengil gripp kabi nafas olish yo'llari infektsiyalarini davolash uchun tovuq sho'rvasidan foydalanish uy sharoitida davolanishning eng mashhur usullaridan biridir. uyda davolanishning boshqa misollariga singan suyaklarni o'rnatishga yordam beradigan yopishqoq lentalar ham kiradi. tarixiy oshpazlik kitoblari ko'pincha dispepsiya, isitma va ayollar shikoyatlarini davolash usullariga to'la[16]. aloe vera o'simlikining tarkibiy qismlari teri kasalliklarini davolash uchun ishlatiladi[17]. ko'pgina yevropa likyorlari yoki hazm qilish vositalari dastlab dorivor vositalar sifatida sotilgan. xitoy xalq tabobatida shifobaxsh konjelar (o'tlar bilan uzoq vaqt pishirilgan guruch sho'rvalari), ovqatlar va sho'rvalar davolash amaliyotining bir qismidir bugungi kunning oʻtkir va dolzarb muammolari bizdan zamonaviy taraqqiyotning asosiy tamoyillarini har tomonlama chuqur tahlil etish bilan birga, insoniyatning yaqin-olis tarixidagi boy tajribasini ham teran idrok etishni, shu asosda amaliy xulosalar chiqarishni taqozo etmoqda, yaʼni tarix tajribasi odamzod uchun tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 9 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"xalq tabobati" haqida

xalq tabobati tushunchasi, falsafiy asoslari. ibn sino “tib qonunlari” xalq tabobati (anʼanaviy tibbiyot) — xalq tomonidan toʻplangan, kasalliklarga tashxis qoʻyish va davolashda foydalaniladigan, avloddan-avlodga oʻtib kelayotgan empirik bilimlar yigʻindisi. samaradorligi va xavfsizligi isbotlangan xalq tabobati usullarining bir qismi zamonaviy tibbiyot tomonidan qabul qilingan. xalq tabobati sehr, ezoterizm va muqobil elementlarni ham oʻz ichiga olishi mumkin. uning tarkibiga koʻpincha samarasiz yoki hatto xavfli davolash usullari ham kirgan. xalq tabobati atamasi bir qatorda, anʼanaviy tibbiyot atamasi bilan bir xil maʼnoda uchraydi. jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti tomonidan taʼriflangan „anʼanaviy tibbiyot“ atamasi xitoy tibbiyoti, hind ayurvedasi, arab tibbiyoti va mahalliy tibbiyo...

Bu fayl DOCX formatida 9 sahifadan iborat (71,6 KB). "xalq tabobati"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: xalq tabobati DOCX 9 sahifa Bepul yuklash Telegram