xirurgik infeksiya profilaktikasi

DOCX 11 pages 30.6 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.6 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: xirurgiyada gospital infeksiya profilaktikasi. jarrohlik infeksiyasi infeksiya to’g’risida tushuncha, uning rivojlanishida makro – mikro organizmlarning roli. infeksiya va organizmda kechadigan infeksion jarayon juda murakkab polietiologik negizga ega bo’lib, shu tufayli veterinariya tibbiyotida fanning rivojlanish bosqichlariga qarab turli mualliflar tomonidan turlicha ifodalangan. shuni alohida ta’kidlash joizki, xirurgik infeksiya deganda uning asosida albatta jarohat va patologik qo’zg’atuvchilarning aktiv harakati tushuniladi. «xirurgik infeksiya deb, organizmga aktiv yoki passiv yo’l bilan tushib, moslashib, ko’payib, o’z taraqqiyoti davomida kasallik tug’diruvchi patogen mikroblarga aytiladi.» ammo infeksiyadan oddiy mikroblar bilan zararlanishni ajrata bilish kerak (contamiatio). bu hollarda organizmga tushgan mikroblar o’zining patogenlik xususiyatini namoyon qilmaydi, chunki ular hayvon organizmining himoya kuchlari tomonidan zararsizlantiriladi. (b.m.olivkov, 1949). keyinchalik xirurgik infeksiyasi o’zining kelib chiqishi, rivojlanish bosqichlari va chaqiruvchilarning biologik xususiyatlari, ularning davolashdagi erishilgan yutuqlarini e’tiborga olib, m.v. plaxotin (1966) xirurgik infeksiyaga quyidagicha ta’rif berdi: xirurgik infeksiya – mikroblar, viruslar, rikketsiy, maronsellalarning organizmga tushishi natijasida paydo bo’ladigan ko’pincha mahalliy, ayrim …

2 / 11

ib chiqadi. uchinchidan, xirurgik operatsiya qo’llaganda samarali davolanadi. xirurgik infeksiyaning rivojlanish qonuniyatlarini to’g’ri tushunish va tahlil qilish uchun shartli ravishda makroorganizmlar – inson yoki tanasi tushunchasi va mikroorganizmlar – mikroblar, viruslar, zambrug’lar,rikketsiylar, maronsellalar va hokazolar tushuniladi. shunday ekan, xirurgik infeksiyasini rivojlanishida qanday shart-sharoitlar ijobiy va salbiy ta’sir qilar ekan? odam yoki hayvon o’zining yashash faoliyatida turli xildagi saprofit, patogen, shartli patogen va boshqa turdagi mikroorganizmlar ta’surotiga kurashishga, bardosh berishga va yengishga to’g’ri keladi yoki organizm turli tuman ta’surotlar natijasida hosil bo’ladigan xar xil shikastlanishlar, jarohatlarda turli xil mikroblar va bakteriyalar bilan zararlanadi. lekin hamma zararlanish ham infeksion jarayon boshlanishi bilan tugalaydi. bu murakkab jarayonni quyidagicha tushuntirish mumkin: organizm faoliyati davomida unga tushganmikroorganizmlar faqat antogonistik munosabatda bo’lib qolmay, balki do’stona simbiotik ya’ni bir-birini qanoatlantiradigan munosabatda ham hayot kechiradi. bunga misol qilib yirik shoxli hayvonlarning oshqozon-ichak sistemasida mavjud bo’lgan mikroflorani aytish mumkin. u o’zining faoliyati davomida ajatadigan fermentlari ta’sirida oshqozon-ichak sistemasidagi o’simlik …

3 / 11

malar yuqori patogen formaga o’tishi bilan o’zaro do’stona munosabat buziladi va patogen mikroblar sog’ hujayra protoplazmasini buzib, ularni shikastlay boshlaydi. undan tashqari organizmning himoya-adaptatsion faoliyati turli sabablarga ko’ra pasayib ketishi mavjud bo’lgan mikroblarni yuqori patogen shaklga olib keladi. ular hujayra va to’qimalarda funksional o’zgarishlar keltirib chiqarib, infeksion jarayonni boshlanishiga sabab bo’ladi. to’qima va hujayralarni shikastlanishi organizmning himoya-moslashuv reaksiyasi bilan javob beradi. bu o’zgarishlar organizmda kechadigan biologik qonuniyatlar asosida rivojlanib boradi, agar yuqumli kasallik chaqiruvchi mikroblar rivojlanib to’qima va hujayralarni shikastlab, ularning funksional holatini susaytira borsa, infeksion jarayon chuqurlashib, mikroblarning yakka hokimligini ta’minlab, hayvonni halokatga olib keladi. agar mikroblar tushishi va rivojlanishi to’xtasa infeksion jarayonni kechishi osonlashadi va hayvon tuzala boshdaydi. shunday qilib, infeksion jarayonni kechishi organizmning himoya faoliyatiga, shikastlanish darajasiga, kasallik qo’zg’atuvchi mikroblarning virulentligiga va patogenlik darajasiga va organizm biologik to’siqlarining xolatiga bog’liq bo’ladi. a. d. speranskiy va uning shogirdlari tomonidan o’tkazilgan tajribalar shuni isbotlaydiki, bir xil virulentlik va patogenlikka …

4 / 11

ik chaqirsa (monoinfection), turli mikroblar ishtiroki bilan infeksiya chaqirsa unda (polyinfectio) deb yuritiladi. bir turdagi infeksiya ko’pincha yopiq o’choqlarda, ochiq, granulyatsiyalanuvchi jarohatlarda esa bir necha turdagi mikroblar assotsiatsiyasi bilan chaqiriladi. bir necha tur assosiyatsiyasi bilan patologik jarayonlarni bosqichma-bosqich zararlanishi ikklamchi (sekundar) infeksiya, birlamchi mikroblar bilan yana zararlanishi qayta zararlanish deyiladi. infeksion jarayolarni kechishiga zamonaviy ifoda beradigan bo’lsak, mikrob faktorlarini rivojlanish bosqich qonuniyalari quyidagicha bo’lishi maqsadga muvofiq. 1. mikroblar bilan ifloslanish 2. mikroflora 3. infekt 4. infeksiya 1. mikroblar bilan ifloslanish (contaminatio) teri qoplamasi, shilliq pardalar, ochiq jarohatlar odatda turli kasallik chaqiruvchi mikroblar bilan ifloslangan bo’ladi. bu asosan mikroblarning saprofit shakllari (teri, shilliq pardalar va hokazo) bilan zararlangan bo’lib, lekin uning tarkibida kam miqdorda bo’lsa ham turli virulentlikdagi va patogenlikdagi aerob va anaerob mikroblar uchrab turadi. ammo saprofitlik, virulentlik bu nisbiy tushuncha bo’lib, u jarohat muhitining o’zgarishiga qarab saprofit yoki kuchsiz virulentlikdan kuchli virulentlikka o’tish xavfi saqlanib qoladi. mikroblar bilan maksimal …

5 / 11

ko’p qismi moslanish jarayonida o’lib ketadi, bir qismi yallig’lanish natijasida ajraladigan ekssudat bilan birga jarohatdan chiqarib yuboriladi va nihoyat ma’lum qismi jarohat sharoitiga moslashib mikroflora bosqichiga o’tadi, ya’ni mikroorganizm bilan o’zaro birbirini qanoatlantiradigan yashash sharoitiga o’tadi. 2. mikroflora. bu teri, shilliq pardalar, ovqat hazm qilish, nafas olish, siydik ajratish tizimlari, jarohat, yaralar, oqmalar, shikastlangan boshqa to’qimalarning sharoitlariga moslashib, hayot kechiradigan mikroblarning doimiy turkumiga (assotsiatsiyasiga) mikroflora deyiladi. shunday qilib, biz yuqorida aytib o’tgmikroblar bilan ifloslanish natijasida jarohat sharoitiga moslashib, o’lik to’qimalar bilan ovqatlanib yashaydigan mikroblar mikroflora formasiga o’tadi. n.v.danilevskiyning ta’kidlashicha, mikrofloraga turli antiseptiklar bilan qarshi kurashish nafaqat foydasiz, balki nazariy xato hisoblanadi. mikroflora organizm bilan simbioz holatda yashabgina qolmay, jarohat va yaralarni o’lik to’qimalardan tozalashda aktiv qatnashadi, tiklanish jarayonlariga sharoit yaratadi. biroq bunday holat jarohat va yaralarda o’lgan to’qimalar kam bo’lgan hollardagina foydali hisoblanadi. jarohat va yaralarda o’lgan to’qimalar ko’p bo’lsa, unda o’yiq va cho’ntaklar mavjud bo’lganda ehtiyot bo’lish zarur. demak, …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xirurgik infeksiya profilaktikasi"

mavzu: xirurgiyada gospital infeksiya profilaktikasi. jarrohlik infeksiyasi infeksiya to’g’risida tushuncha, uning rivojlanishida makro – mikro organizmlarning roli. infeksiya va organizmda kechadigan infeksion jarayon juda murakkab polietiologik negizga ega bo’lib, shu tufayli veterinariya tibbiyotida fanning rivojlanish bosqichlariga qarab turli mualliflar tomonidan turlicha ifodalangan. shuni alohida ta’kidlash joizki, xirurgik infeksiya deganda uning asosida albatta jarohat va patologik qo’zg’atuvchilarning aktiv harakati tushuniladi. «xirurgik infeksiya deb, organizmga aktiv yoki passiv yo’l bilan tushib, moslashib, ko’payib, o’z taraqqiyoti davomida kasallik tug’diruvchi patogen mikroblarga aytiladi.» ammo infeksiyadan oddiy mikroblar bilan zararlanishni ajrata bilish kerak (contamia...

This file contains 11 pages in DOCX format (30.6 KB). To download "xirurgik infeksiya profilaktikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: xirurgik infeksiya profilaktika… DOCX 11 pages Free download Telegram