o‘zbek mumtoz adabiyotining rossiya va yevropada o‘rganilish tarixi

DOCX 8 sahifa 29,1 KB Bepul yuklash

8 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 29,1 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 8

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 8

mavzu: o‘zbek mumtoz adabiyotining rossiyada va yevropada o‘rganilish tarixi reja: 1. xorijda oʻzbek mumtoz adabiyotini oʻrganilishi 2. mumtoz adabiyotimiz tadqiqotchilari 3. markaziy osiyoda ilk uyg’onish davri, uning vujudga kelish sharoitlari va omillari. xorijda oʻzbek mumtoz adabiyotini oʻrganish boshlanganiga ancha boʻldi. xususan, alisher navoiy va uning ijodi gʻarb olimlari diqqat markaziga tushganidan beri bir necha asr oʻtdi. afsuski, xx asrda shoʻro tuzumi siyosati oqibatida maʼnaviy va ilmiy aloqalar uzilib qolgani bois xorijdagi oʻzbek adabiyoti tadqiqotchilarining izlanishlaridan, koʻp jihatdan, bexabar va bebahra qoldik. endilikda gʻarb olimlari va ular yaratgan ilmiy asarlar bilan tanishish imkoni kengayib bormoqda. quyida, asosan, alisher navoiy ijodi boʻyicha shugʻullangan ayrim zamondosh gʻarblik tadqiqotchilar va ularning ishlari bilan tanishtirmoqchimiz. mumtoz adabiyotimiz tadqiqotchilarining keyingi yuz yildagi taniqli vakillari sifatida kanadalik mariya sabtelni va elizar birnbaum, germaniyalik ingeborg baldauf va zigrid klaynmihel, vengriyadan benedek peri va ferench chirkes, fransiyalik mark toutant, turkiyalik fuod koʻprulzoda, zaki validi toʻgʻon, kamol eraslan, osman sertkaya, …

2 / 8

tarixi va grammatikasini oʻrganishga koʻproq eʼtibor qaratishgan. adabiyotshunoslik sohasida esa, professor ingeborg baldaufni eslashning oʻzi kifoya. berlindagi humboldt universiteti qoshidagi oʻrta osiyo tadqiqotlari markazi rahbari sifatida salkam oʻttiz yildan beri ishlab kelayotgan i. baldauf nomi oʻzbek jadid adabiyotini oʻrganish bilan chambarchas bogʻliq. doktor zigrid klaynmihel yarim asrdan beri oʻzbek adabiyoti bilan shugʻullanib kelmoqda. oʻzbek tilida juda ravon soʻzlasha olishidan tashqari, eski oʻzbek tilidagi qoʻlyozmalar ustida ham ishlaydi. u oʻzbekistondagi kitobxonlik masalalariga qiziqadi. keyingi bir yarim asr davomida fargʻona vodiysi va xorazmdagi oʻzbek ayollari marosimlarida oʻqilgan qoʻlyozma asarlar tahliliga bagʻishlangan kitobi nashr qilingan. hozirgi paytda u oʻzbek adabiyotini tadqiq etayotgan faol olimlardan biri. bu yoʻnalishdagi ilmiy faoliyatini 1901–1934 yillardagi oʻzbek adabiyotini oʻrganishdan boshlagan va shu davr soʻz sanʼatimizga oid kitobini nemis tilida chop ettirgan. 1990–2000 yillarda z. klaynmihel alisher navoiy ijodi boʻyicha maqolalar yozdi. jumladan, “alisher navoiy va ahmad posho” nomli bir yuz oʻttiz besh sahifadan iborat tadqiqotini eʼlon qilgan. bundan …

3 / 8

oʻzboshi bilan 2004 yili turkiyada nashr ettirdi. 2013 yili esa unga “poshshoxojaning “miftoh ul-adl” asari” nomli tadqiqoti uchun professorlik unvoni berilgan. “oʻrta osiyo turkiy tili manbalari”, “turkiyadagi bobur haqidagi tadqiqotlar”, “alisher navoiy va uning “hayrat ul-abror” asari” singari mavzularda maʼruzalar oʻqiydi. olima 2015 yili istanbulda alisher navoiyning “hayrat ul-abror” asari matni boʻyicha ikki jildli kitob chiqargan. birinchi jildda ushbu dostonning qiyosiy matni berilgan. ikkinchi jildda esa dostonda qoʻllanilgan barcha soʻzlarga izohli lugʻat taqdim etilgan. har bir jild 800 sahifadan iborat. bundan tashqari, tanju seyhan 2005 yilda navoiyning “siroj ul-muslimin” asari matnini, 2010 yilda esa yusuf xos hojibning “qutadgʻu bilig”idan ayrim qismlarni istanbulda nashr ettirgan. tanju seyhan poshshoxojaning “miftoh ul-adl”, “gulzor” va “maqsad ul-atvor” asarlarining eski oʻzbek va oʻgʻuz turkchasidagi qoʻlyozma nusxalarini, eski oʻzbek tilidagi “meʼrojnoma”lar hamda navoiyning “oqqoʻyunli muxlislar devoni”dagi sheʼrlari tilini qiyosiy tadqiq etmoqda. diqqatga sazovor tomoni shundaki, olima turkiy, xususan, eski oʻzbek tili boʻyicha tadqiqotlarini qoʻlyozmalardagi matnlar asosida …

4 / 8

benedek peri budapesht shahrida yashaydi. sharqshunoslik instituti direktori, ayni paytda etosh lorand universiteti turkiyshunoslik kafedrasi mudiri, shu universitetda ingliz, fors va turkiy tillarni oʻrgangan. universitetni 1992 yili tamomlab, turkiy adabiy matnlar boʻyicha mutaxassis boʻlib yetishgan. mazkur turkiyshunoslik kafedrasi oʻrta osiyo turkiy matnlarini oʻrganish boʻyicha boy anʼanaga ega. kafedraga 1870 yili arminius (armin) vamberi (1832–1913) asos solgan. eski oʻzbek tilini oʻrganish anʼanasini keyinchalik taniqli venger olimi yanosh ekman davom ettirdi. u 1966 yili ingliz tilida “chigʻatoy tili grammatikasi” kitobini yozdi. andras bodrogligeti esa yanosh ekman ishini davom ettirib, 2001 yili ikki jildli “chigʻatoy tili grammatikasi”ni ingliz tilida chop qildi. venger turkiyshunosligi maktabiga mansub benedek peri talabalik davridan boshlab oʻzbek adabiyotini oʻrganishga qiziqqan. shayboniy, sakkokiy, turdi, uvaysiy, izzat sulton, uygʻun, zulfiya, nazir safarov, said ahmad kabi adabiyotimiz namoyandalari ijodi boʻyicha tadqiqotlar olib borgan. olim ilmiy qiziqishlarining katta qismini oʻzbek mumtoz adabiyoti masalasiga oid izlanishlar egallaydi. u ushbu yoʻnalishda ishlab, bir qancha vaqt …

5 / 8

gan sulton salim fors tilida devon tuzgan va gʻazallarida fors adabiyoti klassiklariga ergashgan. ayni paytda, navoiyning “devoni foniy”dagi yigirmata gʻazali taʼsirida sheʼrlar yaratgan. benedek perining asosiy xulosasi muhim: sulton salim va navoiy forsiy devonlari sheʼrlaridagi oʻxshashlik shuni koʻrsatadiki, xvi asr boshidan navoiy forsiy lirikasi fors mumtoz adabiyotining bir qismi deb tan olingan. 2017 yili olim toshkentga alisher navoiy tavalludining 576 yilligiga bagʻishlangan anjumanga kelganida navoiy haykali poyida maʼruza qilgan edi. bugungi kunda benedek peri “boburnoma”ning mojor tiliga tarjimasi ustida ishlamoqda. mark toutant. fransiyada oʻzbek mumtoz adabiyoti, ayniqsa, navoiy ijodiga qiziqish ancha barvaqt boshlangan. fransuz olimi artoleme d’yerbelo 1697 yili “sharq kutubxonasi” qomusida navoiy tarjimai holi va asarlari nomini qayd etgan edi. fransiyalik olimlardan silvestr de sasi (1758–1838), katrmer, pave de kurteylning navoiy asarlari tadqiqi va tarjimasi boʻyicha qilgan ishlari bizga yaxshi maʼlum. ana shu anʼanalarni xxi asrda mark totuant davom ettirishga bel bogʻladi. u olti yil toshkentda oʻqituvchi boʻlib ishlab, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 8 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o‘zbek mumtoz adabiyotining rossiya va yevropada o‘rganilish tarixi" haqida

mavzu: o‘zbek mumtoz adabiyotining rossiyada va yevropada o‘rganilish tarixi reja: 1. xorijda oʻzbek mumtoz adabiyotini oʻrganilishi 2. mumtoz adabiyotimiz tadqiqotchilari 3. markaziy osiyoda ilk uyg’onish davri, uning vujudga kelish sharoitlari va omillari. xorijda oʻzbek mumtoz adabiyotini oʻrganish boshlanganiga ancha boʻldi. xususan, alisher navoiy va uning ijodi gʻarb olimlari diqqat markaziga tushganidan beri bir necha asr oʻtdi. afsuski, xx asrda shoʻro tuzumi siyosati oqibatida maʼnaviy va ilmiy aloqalar uzilib qolgani bois xorijdagi oʻzbek adabiyoti tadqiqotchilarining izlanishlaridan, koʻp jihatdan, bexabar va bebahra qoldik. endilikda gʻarb olimlari va ular yaratgan ilmiy asarlar bilan tanishish imkoni kengayib bormoqda. quyida, asosan, alisher navoiy ijodi boʻyicha shugʻullanga...

Bu fayl DOCX formatida 8 sahifadan iborat (29,1 KB). "o‘zbek mumtoz adabiyotining rossiya va yevropada o‘rganilish tarixi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o‘zbek mumtoz adabiyotining ros… DOCX 8 sahifa Bepul yuklash Telegram