o‘zaro almashinuvchanlik tushunchasi va uning turlari

PDF 11 pages 722.4 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 722.4 KB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

standartlashtirish va o'zaro almashinuvchanlik mavzu: o‘zaro almashinuvchanlik tushunchasi va uning turlari reja: 1. standartlashtirish va standartlar. ta’riflar. 2. o‘zaro almashinuvchanlik to‘g‘risida umumiy tushunchalar. 3. funksional o‘zaro almashinuvchanlik. 4. joizliklar va o‘tqazishlar to‘g‘risida asosiy tushunchalar. 5. og‘ishlarning chizmalarda belgilanishi. 1. standart va standartlashtirish. ta’riflar standartlashtirish – bu fan, texnika va iqtisodiyot doirasidagi takrorlanuvchi masalalarning yechimini topish va ma’lum sohada maqbul darajada tartiblashga yo‘naltirish bilan bog‘liq bo‘lgan faoliyatdir. ushbu faoliyat natijasida optimal iqtisodiy ko‘rsatkichlarga va mehnat xavfsizligiga erishiladi. standartlashtirish natijasida mahsulot turlari, rusumlari, parametrlari, o‘lchamlari va sifati bo‘yicha hamda ishlab chiqarish texnologiyasi, sinash va nazorat qilish uslubi, mahsulotni joylash, rusumlash, saklash va boshqalarga me’yoriy hujjatlar yaratiladi. standart - bu bir xil mahsulot guruhlariga, kerak bo‘lganda aniq mahsulotga talab qo‘ygan, ularni ishlab chiqarish, qo‘llash va ulardan foydalanish qoidalarini o‘z ichiga olgan, vakolatli tashkilot tomonidan tasdiqlangan me’yoriy –texnik hujjatdir. o‘zaro almashinuvchanlikning qoidalarini amalga oshiruvchi standartlarni 2 guruhga bo‘lish mumkin: 1. mashinasozlikning barcha tarmoqlariga, barcha …

2 / 11

shinuvchanlik prinsiplarini sanoatga joriy qilinishi xalq xo‘jaligining samaradorligini keskin oshiradi, mahsulot tannarxini kamaytiradi. 2. o‘zaro almashinuvchanlik to‘g‘risida umumiy tushunchalar loyihalovchilar mashinalardagi, asbob va mexanizmlardagi detallarni o‘zaro almashinadigan qilib, ya’ni mashinani yig‘ish yoki ta’mirlashda biror detalni o‘sha nomli va o‘sha nomerli boshqa detalga almashtirish mumkin bo‘ladigan qilib yaratishga intiladilar. mashinasozlikda o‘zaro almashinuvchanlik deb, buyumlarni shunday loyihalash va ishlab chiqarish prinsipi tushuniladiki, bunda erkin, ya’ni muayyan mashinani ko‘zda tutmasdan tayyorlangan detallarni tanlamasdan maxsus to‘g‘rilab turmasdan yoki qo‘shimcha ishlov bermasdan tegishli mashinani uzellari yigilganda mashinaning unga qo‘ygan talablariga muvofiq ishlashi ta’minlanadi. erkin tayyorlangan degan iboradan detallarni turli vaqtlarda, turli joylarda ishlab chiqarish tushuniladi. masalan, biror uzelning detalini bir shaharda, boshqasi esa butunlay boshqa joyda ishlab chiqarilgan bo‘lishi, uzelni yig‘ish esa uchinchi shaharda bajarilishi mumkin. o‘zaro almashinadigan detallar o‘lchamlari, shakli, qattiqligi, mustahkamligi, kimyoviy, elektr va boshqa xossalari jihatdan bir xil bo‘lishi shart. o‘zaro almashinuvchanlik to‘liq va chala bo‘lishi mumkin. to‘liq o‘zaro almashinuvchanlikning avfzalliklari quyidagilardan …

3 / 11

shqa zavodlarga yetkazib berish bo‘yicha ixtisoslashtirish imkoniyatini beradi. masalan, dumalanish podshipniklari ixtisoslashtirilgan korxonalarda tayyorlanib, hamma mashinasozlik zavodlariga yetkazib beriladi. 3. mahsulotlarning tannarxi arzonlashadi. bunga ixtisoslashtirish hisobiga erishiladi. agar ishlab chiqarish ayrim detallar yoki qismlar bo‘yicha bo‘lsa, qator yillar davomida bir xil mahsulot ishlab chiqish uchun yuqori unumdorlikka ega maxsus avtomatlashtirilgan stanoklar ishlatiladi. 4. yig‘ishda potok (oqim) usulini qo‘llashga imkoniyat tug‘iladi. o‘zaro almashinuvchanlik xususiyatiga ega bo‘lgan detal va uzellarni konveyerlarda yig‘ish ancha oson bo‘ladi. yig‘ish ishlarida robotlarni qo‘llash imkoniyati tug‘iladi. 5. ta’mirlash soddalashtiriladi. o‘zaro almashinuvchanlik prinsipi asosida ishlab chiqilgan mahsulotning zahira qismlarini ishlab chiqarish imkoniyati yaratilib, ta’mirlash ishlari detal yoki qismni oddiy almashtirishdan iborat bo‘ladi. demak, mashinaning turib qolish vaqti kamayadi, undan samarali foydalanish ta’minlanadi. to‘liq o‘zaro almashinuvchanlik joizliklari 6-kvalitetdan yuqori bo‘lmagan detallar va unchalik ko‘p detallardan tashkil topmagan alohida uzellarda qo‘llaniladi. chala o‘zaro almashinuvchanlikni mayda seriyali buyumlar ishlab chiqarishda qo‘llaniladi. shuningdek, bunday xildagi o‘zaro almashinuvchanlik texnik jihatdan bajarilishi qiyin, yuqori …

4 / 11

chun o‘lchamlar zanjirlarining tutashtiruvchi zvenosining yig‘ma xatoligi bilan shu zveno uchun ruxsat etilgan xatolik orasidagi farqni olib tashlash uchun qo‘llaniladi. chala o‘zaro almashinuvchanlik detallarni tayyorlashda joizlik qiymatlarini oshirishga imkon beradi. u to‘liq o‘zaro almashinuvchanlikni ta’minlash texnik jihatdan imkonsiz, yoki iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq bo‘lmagan hollarda ishlatiladi. tashqi o‘zaro almashinuvchanlik – bu yig‘ma qismning tashqi biriktiruvchi va erkin o‘lchamlari yoki foydalanish (ekspluatatsion) parametrlari bo‘yicha o‘zaro almashinuvchanligidir. masalan dumalanish podshipnigi yaroqsiz bo‘lib qolsa uning o‘rniga xuddi shu xil va o‘lchamdagi boshqa podshipnik qo‘yish mumkin. agar elektr dvigatel ishdan chiqsa, u boshqasi bilan almashtiriladi. ikkala holatda ham yig‘ma qismlar tashqi o‘zaro almashinuvchanlik xususiyatiga egadir. bu misollarda podshipnik tashqi va ichki xalqalarining diametri, elektr dvigatel esa quvvati, aylanishlar soni bo‘yicha tashqi o‘zaro almashinuvchanlik xususiyatiga ega. ichki o‘zaro almashinuvchanlik – bu mahsulotni yoki yig‘ma qismni tashkil etuvchi ayrim detallar yoki mexanizmlarning o‘zaro almashinuvchanligidir. masalan, dvigatelning ichki o‘zaro almashinuvchanligi uning tashkil etuvchi detallarining o‘zaro almashinuvchanligi bilan …

5 / 11

3. funksional o‘zaro almashinuvchanlik foydalanish mobaynida buyumlarning o‘z funksional vazifalarini yoki foydalanish ko‘rsatkichlarini optimal ravishda, sifatli bajarishini ta’minlaydigan o‘zaro almashinuvchanlik funksional o‘zaro almashinuvchanlik deyiladi. mashinalar va buyumlarning foydalanish ko‘rsatkichlariga ta’sir etadigan geometrik, elektr, mexaniqaviy ko‘rsatkichlar funksional ko‘rsatkichlarga kiradi. masalan, silindr va porshen orasidagi tirqish (funksional parametr) dvigatel quvvat (foydalanish ko‘rsatkich) iga juda katta ta’sir etadi. elektrodvigatel rotorining aylanish chastotasi (foydalanish ko‘rsatkichi) ga rotor va stator orasidagi tirqish (funksional parametr) ta’sir etishini matematik formula bilan isbotlangani ma’lum. funksional o‘zaro almashinuvchanlikni mashinani loyihasini ishlab chiqilayotgan paytdan boshlab amalga oshirish kerak: 1) foydalanish ko‘rsatkichlarining nominal qiymatlari aniqlanib, ruxsat etilgan og‘ishlar topiladi; 2) foydalanish ko‘rsatkichlariga birinchi navbatda ta’sir etadigan asosiy uzellar va detallar aniqlanadi; 3) ushbu detallar va uzellar uchun shunday materiallar va ishlab chiqarish texnologiyasi tanlanadiki, natijada ularning ishonchliligi va ishlashi vaqti optimal bo‘lishiga erishiladi; 4) so‘ngra funksional parametrlar aniqlanib ularga optimal og‘ishlar belgilanadi. funksional o‘zaro almashinuvchanlikda kinematik parametrlar (detallar, uzellarning harakat qonunlari) …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zaro almashinuvchanlik tushunchasi va uning turlari"

standartlashtirish va o'zaro almashinuvchanlik mavzu: o‘zaro almashinuvchanlik tushunchasi va uning turlari reja: 1. standartlashtirish va standartlar. ta’riflar. 2. o‘zaro almashinuvchanlik to‘g‘risida umumiy tushunchalar. 3. funksional o‘zaro almashinuvchanlik. 4. joizliklar va o‘tqazishlar to‘g‘risida asosiy tushunchalar. 5. og‘ishlarning chizmalarda belgilanishi. 1. standart va standartlashtirish. ta’riflar standartlashtirish – bu fan, texnika va iqtisodiyot doirasidagi takrorlanuvchi masalalarning yechimini topish va ma’lum sohada maqbul darajada tartiblashga yo‘naltirish bilan bog‘liq bo‘lgan faoliyatdir. ushbu faoliyat natijasida optimal iqtisodiy ko‘rsatkichlarga va mehnat xavfsizligiga erishiladi. standartlashtirish natijasida mahsulot turlari, rusumlari, parametrlari, o‘lchamlari...

This file contains 11 pages in PDF format (722.4 KB). To download "o‘zaro almashinuvchanlik tushunchasi va uning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zaro almashinuvchanlik tushun… PDF 11 pages Free download Telegram