arxeologiya asoslari

DOCX 13 стр. 29,0 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 29,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

mavzu: arxeologik malumotlarni o’rganish va umumlashtirish reja: 1. arxeologiya asoslari 2. arxeologik topilmalar 3. ma'lumotlarni tahlil qilish arxeologiya — bu insoniyat tarixini va madaniyatini o'rganish uchun materiallar, ya'ni arxeologik topilmalar va obyektlar orqali o'rganiladigan fan. arxeologiya, asosan, qadimgi va o'rta asrlar davriga oid madaniy merosni o'rganishga qaratilgan bo'lib, bu jarayon tarixiy tadqiqotlar uchun muhim ahamiyatga ega. ushbu maqolada arxeologiyaning asosiy tamoyillari, metodologiyalari va ahamiyati ko'rib chiqiladi. arxeologiya, yunoncha "archaios" (qadimiy) va "logos" (bilim) so'zlaridan kelib chiqqan holda, qadimgi insoniyat va uning madaniyatini o'rganish fanidir. arxeologlar, asosan, qazish ishlari, topilmalarni yig'ish va ularni tahlil qilish orqali tarixiy ma'lumotlarni to'playdilar. arxeologiyaning asosiy maqsadi insoniyat tarixidagi ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy o'zgarishlarni tushunishdir. arxeologiyaning ahamiyati o'z ichiga quyidagilarni oladi: tarixiy bilimlarni kengaytirish, qadimiy madaniyatlarni anglash, arxeologik topilmalar yordamida insoniyatning o'zgarishlarini kuzatish. bu fan, shuningdek, madaniy merosni saqlash va kelajak avlodlarga yetkazish uchun muhimdir. arxeologlar o'z tadqiqotlarida qadimgi jamiyatlar, ularning turmush tarzi, urf-odatlari va qadriyatlari …

2 / 13

materiallarni saqlash va ularni o'rganish uchun muhimdir. qazish ishlari arxeologik saytlarda olib boriladi va bu jarayonda topilgan materiallar, masalan, keramika, metall buyumlar, tosh asboblar va boshqalar, tadqiqot uchun muhim ahamiyatga ega. arxeologlar topilgan materiallarni tahlil qilishda turli usullarni qo'llaydilar. masalan, karbon-14 usuli yordamida organik materiallarning yoshini aniqlash mumkin. bunday metodlar arxeologik topilmalar haqida aniq ma'lumotlar olishga yordam beradi. shuningdek, arxeologlar topilmalarni saqlash va ularni muhofaza qilish bo'yicha ham ish olib boradilar, bu esa kelajak avlodlarga arxeologik merosni yetkazishda muhim ahamiyatga ega. arxeologiya fanining rivojlanishi zamon bilan bog'liqdir. zamonaviy texnologiyalar, masalan, geoinformatsion tizimlar (gis) va radarli skanerlash usullari, arxeologik tadqiqotlarni ancha osonlashtiradi. ushbu texnologiyalar yordamida arxeologlar yer ostidagi tuzilmalarni aniqlash va tadqiqotlarni yanada samarali o'tkazish imkoniyatiga ega bo'ladi. bu, shuningdek, arxeologik ma'lumotlarni yig'ish va tahlil qilish jarayonini yanada tezlashtiradi. arxeologiyaning yana bir muhim aspekti — bu madaniy merosni saqlash va himoya qilishdir. arxeologlar o'z tadqiqotlari davomida topilgan materiallarni saqlash va ularni …

3 / 13

ini o'rganish va tushunish jarayoni bo'lib, u qadimgi madaniyatlar, ijtimoiy tuzilmalar va tarixiy jarayonlar haqida qimmatli ma'lumotlarni taqdim etadi. arxeologiyaning asosiy tamoyillari, metodologiyalari va ahamiyati, uning nafaqat tarixiy bilimlarni kengaytirishga, balki madaniy merosni saqlashga ham qaratilganligini ko'rsatadi. arxeologiya, shuningdek, zamonaviy texnologiyalar va yangi usullar yordamida rivojlanishda davom etadi, bu esa uni yanada qiziqarli va muhim fan sifatida saqlaydi. arxeologik tadqiqot uslubiyati. arxeologik manbalarni shartli ravishda 2 turga bo‘lish mumkin; tabiiy manbalar inson va hayvon suyaklari, o‘simliklar qoldiqlari geologik qatlamlari bo‘lib, ularni asosan zoologlar, botaniklar, geologlar o‘rganadilar. inson tomonidan yaratilgan manbalar bo‘lib, ular mehnat qurollari, sopol idishlari, san’at asarlari, qoyatosh rasmlari, shuningdek yozma manbalar ham arxeologlar kishilik madaniyati tarixini o‘rganishda moddiy va yozma manbalarga tayanib ish ko‘radilar. arxeologiyada qadimgi buyumlarni o‘rganish birdan bir maqsad qilib olinmaydi, topilmalarni tilga kiritish va o‘sha zamon nafasini tiklash arxeologiyaning asosiy maqsadidir. shuning uchun topilmalar tarixiy tadqiqodlar uchun faqat manba sifatidagina ilmiy qimmatga ega bo‘ladi. buyumlarning …

4 / 13

–chang taxlili, petrografik uslub, agrobiologik uslub, hayvon suyaklari taxlili va boshqalar. shuningdek, arxeologlar topilgan buyumlarni bir-biri bilan bog‘lab, tarixiy va yozma manbalarga solishtirgan holda ham o‘rganadilar. bunda asosan, madaniyatlararo tarqalgan ashyolar yordamida buyumlar yoshini aniqlaydilar. bu keyingi davrlarda eng keng qo‘llanmoqda. madaniyatlararo tarqalgan ashyolar yordamida ibtidoiy davr buyumlari yoshini aniqlashda sharq mamlakatlarida tarqalgan xlorit, lazurit, argelit toshlardan, alibastr, fayans va fil suyagidan yasalgan buyumlarni solishtirish yordamida aniqlashadi. xlorit tosh– yumshoq tarkibli, yashil kulrangtob bo‘lib, undan yasalgan buyumlarning tashqi tarafiga chizib, o‘yib bezak beriladi. bunday buyumlar eronning kermon viloyatidan miloddan oldingi xix– xviii asrlarda eksport qilingan. argelit toshdan miloddan oldingi ii ming yilliklar yillikning oxirlar i ming yillikning boshlarida taqinchoqlar muhrlar va kosmetika uchun mitti idishlar yasaganlar. argelitning makoni afg‘oniston, pokiston, eron va o‘rta osiyodan topilgan. alibastrdan yasalgan buyumlar miloddan oldingi ii ming yillikning boshlariga oid. fayansdan “ilohiy ” idishlar va kichik xajmdagi kosa va xar xil taqinchoqlar ishlangan bo‘lib, ular …

5 / 13

bir necha o‘ntacha qatlamlarga ega bo‘lishi mumkin. ularning qalinligi bir necha santimetrdan 30-35 metrgacha bo‘lishi mumkin. bu esa mazkur joyda odamlarning qancha vaqt yashaganligi bilan bog‘liq. madaniy qatlam u yoki bu qatlamlarga shurf tashlash, keyin keng ko‘lamda qazish ishlari natijasida aniqlanadi. shurf aslida nemischa so‘z bo‘lib, o‘zbek tilida qaziyman degan ma’noni bildiradi. shurf solish deganda yodgorliklardagi dastlabki qazish ishlari tuchunilib, madaniy qatlamni aniqlash va yodgorliklar haqida dastlabki ma’lumotlarni olishdir. shurf ko‘pincha kvadrat va to‘g‘ri to‘rtburchak shakllarida bo‘lib, uning chuqurligi va kengligi madaniy qatlamga qarab har xil bo‘lishi mumkin. keng ko‘lamda qazish natijasida madaniy qatlam to‘la ochilib, inson faoliyati izlari bo‘lmagan ergacha kovlab tushiladi, arxeologiyada u materik-bezovta qilinmagan er deb ataladi. jaxon arxeologiyasi fanidan reyting baholash mezonlari 86-100 ball uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim: - jaxon arxeologiyasining fan sifatidagi ahamiyati va ijtimoiy fanlar sohasida tutgan o‘rni, arxeologik davrlashtirish, jahon va jaxon arxeologiyasining asosiy davrlari va bosqichlari, urbanizatsiya jarayonlarining …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "arxeologiya asoslari"

mavzu: arxeologik malumotlarni o’rganish va umumlashtirish reja: 1. arxeologiya asoslari 2. arxeologik topilmalar 3. ma'lumotlarni tahlil qilish arxeologiya — bu insoniyat tarixini va madaniyatini o'rganish uchun materiallar, ya'ni arxeologik topilmalar va obyektlar orqali o'rganiladigan fan. arxeologiya, asosan, qadimgi va o'rta asrlar davriga oid madaniy merosni o'rganishga qaratilgan bo'lib, bu jarayon tarixiy tadqiqotlar uchun muhim ahamiyatga ega. ushbu maqolada arxeologiyaning asosiy tamoyillari, metodologiyalari va ahamiyati ko'rib chiqiladi. arxeologiya, yunoncha "archaios" (qadimiy) va "logos" (bilim) so'zlaridan kelib chiqqan holda, qadimgi insoniyat va uning madaniyatini o'rganish fanidir. arxeologlar, asosan, qazish ishlari, topilmalarni yig'ish va ularni tahlil qilish orqali t...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOCX (29,0 КБ). Чтобы скачать "arxeologiya asoslari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: arxeologiya asoslari DOCX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram