biogenelementlar

PPTX 17 pages 1.3 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

biogen elementlar biogen elementlar tirik organizmlardagi hayotiy jarayonlarda bevositda ishtirok etuvchi yoki shu moddalar tarkibiga kiruvchi elementlar biologik faol yoki biogen elementlar deb ataladi.biogen elementlarning sinflanishi ularning electron tuzilishi,organizmdagi miqdori,bajaradigan vazifalarining ahamiyati va boshqa qator tushunchalarga asoslangan organizmdagi miqdori boyicha quyidagicha sinflanadi 1.mikrobiogen elementlar – organizmdagi umumiy miqdori 1% va undan ortiq.bularga o ,c ,h ,n ,ca ,p misol boladi. 2.oligobiogen elementlar - organizmdagi miqdori 0.01-1 % ni tashkil etadi.bularga mg ,fe ,k ,na ,cl ,s misol boladi. 3. mikrobiogen elementlar – organizmdagi miqdori 0.01 % dan kichik.bularga au ,se ,bi ,hg ,br , i misol boladi odam organizmida biogen elementlarning ahamiyati,miqdori va ularning miqdoriy ozgarishida kelib chiqadigan kasalliklar na bu element hujayra tarkibida 0,02-0,03% miqdorida mavjud. u kaliy bilan bir xil funktsiyalarni bajaradi, shuningdek osmoregulyatsiya jarayonlarida ishtirok etadi. natriyning ko’pgina birikmalari tibbiyotda qo’llanadi.nacl - osh tuzi tibbiyotda izotonik va gipertonik eritmalarni tayyorlash uchun ishlatiladi. uning 0,86 - 0,9 % …

2 / 17

mma a'zolarida uchraydi. kalsiy yetishmovchiligi yurak faoliyatining buzilishiga, qon ivishi jarayoniga suyaklar va tishlar faoliyatiga salbiy ta'sir ko’rsatadi. bu xolat suyaklarning mo’rtlashishiga (osteoparoz) tishlarning chirishiga (kariyes) olib keladi. uning yetarli darajada o’zlashmasligi qondagi miqdori ortib ketishi (giperkalsinoz) ga olib keladi.kalsiy birikmalaridan cao dezinfeksiyalovchi modda sifatida, caco3 kislotalarni adsorbsiyalovchi va neytrallovchi modda sifatida, kalsiy glyukonat allergiyaga qarshi ishlatiladi. cu misning odam organizmidagi umumiy miqdori 100-150 mkg tashkil etadi. asosiy deposi jigardir . ozuqa mahsulotlari tarkibida mis mo‘l bo‘lishi ularda b1 vitamin miqdorining ortishiga va organizm tomonidan yaxshi o‘zlashtirilishiga olib keladi. shu bilan bir qatorda organizmdagi misning miqdori ortishi vitamin c ning kamayishiga olib keladi. bunga asosiy sabab mis askorbinoksidaza fermenti (vitamin c ni oksidlovchi ferment) tarkibiga kirib, uning faolligini orttirib yuborishidir. o‘z navbatida vitamin a ning miqdorini ortishi mis va askorbinoksidazaning faolligini pasayishiga olib keladi. mis qon hosil bo‘lish jarayonida ishtirok etadigan elementdir. u eritrotsitlar tarkibiga kirib, ularning yetilishiga va gemoglobin …

3 / 17

dagi yod miqdori ~6 mg ni tashkil etadi. yodning qondagi o‘rtacha (normal) miqdori 12,6 mkg% ni tashkil etadi. gipoterioz holatida bu miqdor 5 mkg% gacha kamayishi mumkin. miksedema kasalligida esa bu miqdor yana ham kam bo‘ladi. yodli gormonlar organizmning o‘sishi, fiziologik va psixik rivojlanishiga bevosita ta’sir etadi. yodning etishmovchiligi endemik bo‘qoq kasalligini kelib chiqishiga sabab bo‘ladi. yer kurrasida 1960 yilga qadar bo‘qoq kasalligi bilan og‘rigan 200 mln. ga yaqin odam bo‘lgan. bu kasallikning kelib chiqishi faqat yod miqdorining kam bo‘lishigagina emas, balki boshqa biogen elementlarning miqdoriga ham bog‘liq bo‘ladi. masalan, yod kam bo‘lgan biogenokimyoviy provinsiyalarda mis miqdori ham kam bo‘ladi. shu sababli endemik bo‘qoq kasalligini davolashda yodli preparatlar bilan bir qatorda misli moddalardan foydalanish maqsadga muvofiq hisoblanadi. yod bilan bog’liq kasalliklar bariy odam organizmidagi bariy tuzlarining miqdori 0,35 g dan ortsa lohaslik, silliq mushaklar spazmi, qon tomirlarining torayishi oqibatida qon bosimining ko‘tarilishi, yurak urishining tezlashuvi, aritmiya va boshqa kasalliklar kelib …

4 / 17

raton kasalliklarini keltirib chiqaradi. shu bilan bir qatorda 89sr va 90sr izotoplarining kichik miqdorlari tibbiyotda, jumladan suyak saraton kasalliklarini davolashda ishlatiladi simob bu element nihoyatda xavfli bo‘lib hgso4 va hgcl2 ozuqa mahsulotlari bilan organizmga tegishlicha 0,192 mmol/kg va 0,136 mmol/kg miqdorlarda kirishi oshqozon-ichak sistemasi, jigar, buyrak, turli bezlarni faoliyatini buzib yuboradi va o‘lim chaqiradi. hg ning havodagi chk si 1·10-5 mg/m3 dan oshmasligi kerak. simob bilan zaharlanish oqibatida oshqozon-ichak sistemasida qattiq og‘riq paydo bo‘ladi, surunkali qayd qilish kuzatiladi. axlat bilan qon ajralib chiqadi. o‘tkir zaharlanish oqibatida oshqozon va ichaklarda yaralar paydo bo‘ladi, hamda ularning chirishi (nekrozi) kuzatiladi. surunkali zaharlanishda teri sathidagi junlar (soch, qosh va h. k.) to‘kilib ketadi, tishlar va tirnoqlar tushib ketadi. biosferadagi simob miqdorining ortishi bo‘qoq, yukumli kasalliklar, nafas va qon aylanish sistemalarining hamda siydik yo‘llari, quloq, tomoq va burun xastaliklarining ko‘payishiga sabab bo‘ladi. endemik provinsiyalar va endemik kasalliklar endemiyalar kelib chiqishi bo‘yicha quyidagi turlarga ajraladi: tabiiy …

5 / 17

hni biogeokimyoviy provinsiyalarda yashaydigan odamlarda kuzatiladi. masalan, ba’zi er osti boyliklari ochiq holda qazib olinadi. buning natijasida ularning bir qismi atrof-muhitga tarqaladi va suv, o‘simliklar hamda hayvon mahsulotlari orqali odam organizmiga ko‘plab kiradi. bu esa turli endemik holatlarning shakllanishi va kasalliklar kelib chiqishiga olib keladi transagressiv endemik holatlar va kasalliklar bular endemiyalardan uzoqda bo‘lgan biogeokimyoviy provinsiyalarda kuzatiladi va ularning shakllanishiga ekologik nobopliklarni keltirib chiqaradigan moddalarning havo va suv orqali uzoq masofalarga transportlanishi sabab bo‘ladi. masalan: orol dengizining qurib borishi hisobiga havoga chang sifatida ko‘tariladigan tuz miqdori nafaqat o‘rta osiyo va qozog‘istonning qator xududlarida ekologik nobopliklar keltirib chiqaribgina qolmasdan, balki evropagacha ham etib bormoqda. bundan bir necha yillar avval hasharotlarga qarshi kurashish uchun ddt moddasi ishlatilar edi. bu modda o‘ta zaharli bo‘lib, uzoq vaqt atrof-muhit, organizmlarda parchalanmasdan saqlanib qoladi va saraton kasalliklari kelib chiqishiga sabab bo‘ladi. bu moddaning atrof-muhitga tarqalishini (migratsiyasini) o‘rganish shuni ko‘rsatdiki, uning ma’lum miqdori antarktidadagi pingvinlar qonida ham …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biogenelementlar"

biogen elementlar biogen elementlar tirik organizmlardagi hayotiy jarayonlarda bevositda ishtirok etuvchi yoki shu moddalar tarkibiga kiruvchi elementlar biologik faol yoki biogen elementlar deb ataladi.biogen elementlarning sinflanishi ularning electron tuzilishi,organizmdagi miqdori,bajaradigan vazifalarining ahamiyati va boshqa qator tushunchalarga asoslangan organizmdagi miqdori boyicha quyidagicha sinflanadi 1.mikrobiogen elementlar – organizmdagi umumiy miqdori 1% va undan ortiq.bularga o ,c ,h ,n ,ca ,p misol boladi. 2.oligobiogen elementlar - organizmdagi miqdori 0.01-1 % ni tashkil etadi.bularga mg ,fe ,k ,na ,cl ,s misol boladi. 3. mikrobiogen elementlar – organizmdagi miqdori 0.01 % dan kichik.bularga au ,se ,bi ,hg ,br , i misol boladi odam organizmida biogen elementlarning aha...

This file contains 17 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "biogenelementlar", click the Telegram button on the left.

Tags: biogenelementlar PPTX 17 pages Free download Telegram