amir temur tuzuklari

DOC 38 pages 178.0 KB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 178.0 KB

File type DOC

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va inovatsiyalar vazirligi jizzax davlat pedagogika universiteti tarix fakulteti tarix bakalavr yo‘nalishi o‘zbekiston tarixi kafedrasi o‘zbekiston tarixi fanidan kurs ishi mavzu: amir temur tuzuklari – davlat boshqaruv to‘g‘risidagi muhim manba sifatida. bajardi: tarix yo‘nalishi 3-kurs talabasi b.samatov tekshirdi: dots.r.nurqulova jizzax- 2023 mavzu: amir temur tuzuklari – davlat boshqaruv to‘g‘risidagi muhim manba sifatida. reja: i bob. temur tuzuklari tarixiy asar. 1.1 “temur tuzuklari”- davlat ahamiyatiga ega asar. 1.2 “temur tuzuklari” asarining tarixshunosligi ii bob. sohibqiron amir temurning davlatchilik tarixi va davlat boshqaruvining tuzuklarda yoritilishi. 2.1 amir temurning hokimiyatga kelishi va temur faoliyatining tarixiy ahamiyati. 2.2 “temur tuzuklarida” temurning markazlashgan davlat tuzishi haqida. 2.3 “temur tuzuklarida” davlat boshqaruvi tartiblari. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. kirish “tuzuki temuriy” (“temur tuzuklari”), “malfuzoti temuriy” (“temurning aytganlari”) va “voqeoti temuriy”(“temurning boshidan kechirganlari”) nomlari bilan atalmish asar e’tiborga molik tarixiy manbalar jumlasidan.“e’tiborga molik”deganimizning boisi shuki,uning nusxalari (qo‘lyozmalari ham,toshbosmalar ham) ko‘p tarqalgan. «e'tiborga molik» deganimizning …

2 / 38

him yo‘l-yo‘riq sifatida foydalangan. masalan, buyuk vatandoshimiz zahiriddin muhammad boburning avlodi shohjahon (1628-1657), qo‘qon xoni muhammadalixon (18211 842) va buxoro arniri abdulahadxon (1885-1910) chapdast kotiblariga buyurib, «temur tuzuklari»dan o‘zlari uchun nusxa ko‘chirtirganlari ma'lum. ko‘chirganda ham zo‘r mas 'uliyat va qunt bilan ko‘chirganlar. hindistonlik muarrix abdulhamid lohuriyning (j 654-yilda vafot etgan) «podshohnoma»sida (mavlaviy kabiriddin ahmad va abdurahimlar amalga oshirgan nashr, kalkutta, 1866-1872 yillar, jild, 288-sahifa) bunday gap bor: «hijriy 1047-yili (milodiy 1637-1638-yillar) mir abu tolib altemubilan «temur tuzuklari», «tuzuki temuriy», «malfuzoti temuriy», «voqioti temuriy» nomlari bilan ham mashhur bo‘lgan «temur tuzuklari» asari ikki qismdan iborat.birinchi qismda amir temurning tarjimai holi, ijtimoiysiyosiy faoliyati, uning movarounnahrda markaziy hokimiyatni qo‘lga kiritishi, siyosiy tarqoqlikka barham berishi, markazlashgan davlat tuzishi, 27 mamlakatni,o‘z tasarrufiga kiritishi, buyuk sohibqiron tilidan ixcham tarzda bayon etilgan.ikkinchi qismida esa mashhur jahongiming farzandlariga atalgan o‘ziga xos vasiyat, pand-nasihatlari va o‘gitlaridan iborat. unda davlatni idora etishda kimlarga tayanish, toj-u taxt egalarining tutumi va vazifalari, …

3 / 38

an . «temur tuzuklari»ni bugun jahonning ko‘pgina mamlakatlarida, masalan, mustaqil davlatlar hamdo‘stligi, angliya, fransiya, aqsh, finlyandiya, daniya, eron, hindiston, turkiya, misr, yaman kutubxonalaridan topish mumkin. o‘z-o‘zidan ma'lumki, qaysi bir asar qimmatli, amalda zarur bo‘lsa, undan ko‘proq nusxa ko‘chirilgan. i bob. temur tuzuklari tarixiy asar. 1.1“temur tuzuklari”- davlat ahamiyatiga ega asar. «temur tuzuklari» ham feodalizm jamiyati sharoitida bitilgan boshqa asarlar singari hukmron sinfning maqsad va manfaatlarini ko‘zlab yozilgan, o‘.sha sinfning dunyoqarashini ifoda etgan. asarda amir temurning harbiy yurishlari buzuq odamlarning ko‘payishining oldini oluvchi harakat deb, o‘z ozodligi va vatanining mustaqilligini himoya qilgan xalqlar csa kofir, buzg‘unchi, bezori (avbosh) deb atalgan. tobelikdan bo‘yin tovlagan yoki shunga intilgan ne-ne yurtlarning xalqi «oq uylik» qilinib, o‘zga yurtlarga majburan ko‘chirib yuborilgan. ternurning o‘zi esa odil va insonparvar podshoh sifatida tasvirlanadi, uning shaxsi ko‘p jihatdan ideallashtiriladi. shunga qaramay, asarda fan uchun muhim ma'lumot va faktlar ko‘p. avvalambor, «temur tuzuklari» amir temurning tarixi, uning zamonida, aniqrog‘i, 1342-1405-yillar …

4 / 38

hamda alohida xizmatlar uchun «tarxon» yorliqlarini joriy etdi. tarxon yorlig‘ini olganlar turli soliqlardan ozod etildi. amir temur o‘zi tuzgan davlatda oliy hukmron bo‘lsa ham, o‘zini hech qachon podshoh yoki sulton deb atamay, umrbod amir unvonini saqlab qoldi. u an’anaga rioya qilgan holda yonida soxta xonlarni saqladi. amir temur davlat ishlarini yurgizishda 4 narsaga doim amal qildi. bular: 1. kengash. 2. mashvaratu maslaxat. 3. qat’iy qaror, tadbirkorlik va xushyorlik. 4. extiyotkorlik. amir temur hukmdor uchun qo‘yidagi o‘n ikki xislat zarurligini va bu xislatlarning birortasiga amal qilinmasa saltanat ishlariga putur yetishi mumkinligini tarixiy misollar bilan isbot qilib bergan edi. a.temur hukmdor birinchidan o‘z so‘ziga ega bo‘lishi, ikkinchidan adolatpesha bo‘lishi, uchinchidan har ishda faqat o‘zi hukm chiqarishi, to‘rtinchidan qarorida qat’iy bo‘lishi, beshinchidan hukmi joriy etilishi, oltinchidan podsholik ishlarini har kimga topshirib qo‘ymasligi, yettinchidan ko‘pchilikning fikrini eshitishi, sak qizinchidan shoshmasdan mulohaza bilan ish yuritishi, to‘qqizinchidan sipohu, raiyatni umid va qo‘rquv orasida saqlashi, o‘ninchidan barcha …

5 / 38

y’atini tuzdi. vazirlardan birinchisi yer soliqlari, boj, o‘lpon – soliq undirish, hamda mirshablik yumushlarini boshqargan, mamlakatdagi muhim ishlarni, kundalik muammolarni yechish, raiyat ahvolini o‘rganish, viloyatlardan olingan hosil, soliq, o‘lponlarni taqsimlash ishlarini bajargan. ikkinchi vazir sipoh vaziri hisoblanib, sipohiylarning maoshlari va tanho (bu yerda toju-taxt uchun qilgan xizmatlari evaziga berilgan in’om ma’nosida)larni boshqargan. uchinchi vazir esa egasiz qolgan, o‘lib kegan va qochganlarga tegishli mollarni, kelib ketayotgan savdogarlar mol-mulkidan olinadigan zakot va bojlarni, mamlakat chorvasini boshqarish, bularning barchasidan to‘plangan daromadlarni omonat tarzida saqlash ishlari bilan shug‘ullangan. saltanatning har bir idorasida kirim-chiqimlarni, kundalik xarajatlarni yozib borish uchun bir kotib tayinlangan. sohibqiron davlatida devoni buzurg (bosh vazir)dan tashqari xar bir viloyatda «devon» deb ataluvchi boshqarma bo‘lgan. u davlatning butkul ishlarini: soliq yig‘ish, tartib saqlash, ijtimoiy binolar, - bozorlar, hammomlar, yo‘llar, suv inshootlari tarmoqla rini nazorat qilib turgan. u xalqning xulqu-ahloqini kuzatib turgan. uning xodimlari vaqti-vaqti bilan so‘roq, tekshirish-taftish, tergov ishlarini ham olib borishgan.temur xalqning …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amir temur tuzuklari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va inovatsiyalar vazirligi jizzax davlat pedagogika universiteti tarix fakulteti tarix bakalavr yo‘nalishi o‘zbekiston tarixi kafedrasi o‘zbekiston tarixi fanidan kurs ishi mavzu: amir temur tuzuklari – davlat boshqaruv to‘g‘risidagi muhim manba sifatida. bajardi: tarix yo‘nalishi 3-kurs talabasi b.samatov tekshirdi: dots.r.nurqulova jizzax- 2023 mavzu: amir temur tuzuklari – davlat boshqaruv to‘g‘risidagi muhim manba sifatida. reja: i bob. temur tuzuklari tarixiy asar. 1.1 “temur tuzuklari”- davlat ahamiyatiga ega asar. 1.2 “temur tuzuklari” asarining tarixshunosligi ii bob. sohibqiron amir temurning davlatchilik tarixi va davlat boshqaruvining tuzuklarda yoritilishi. 2.1 amir temurning hokimiyatga kelishi va temur faoliyatining tarixiy ahamiyati. ...

This file contains 38 pages in DOC format (178.0 KB). To download "amir temur tuzuklari", click the Telegram button on the left.

Tags: amir temur tuzuklari DOC 38 pages Free download Telegram