bozor iqtisodiyotida talab va taklifning axamiyati

DOCX 10 pages 29.3 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.3 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

bozor iqtisodiyotida talab va taklifning axamiyati reja: 1. bozor – ijtimoiy ishlab chiqarishni 2. bozor iqtisodiyotida talab va taklifning axamiyati 3.mulk huquqi bozor – ijtimoiy ishlab chiqarishni shunday tashkil qilishini, unda tovarlarni ishlab chiqaruvchilar xaridorlarning ehtiyojlaridan kelib chiqib nimani qachon va qaysi miqdorda hamda qaysi tovarlarni ishlab chiqarish, bu tovarlarni qanday qilib ishlab chiqarish (qaysi resurslardan va qaysi texnologiyalar yordamida), kim uchun, iste’molchi kimligidan qat’iy nazar, tovar shaxsiy iste’mol uchunmi yoki daromad olish uchun ishlab chiqarilishini o‘zlari hal qiladilar. bozorning ishi deyilganda bozorning majburiyati, vazifasi, roli nazarda tutiladi. bozorning bu majburiyatlari jamiyatning iqtisodiy maqsadlaridan kelib chiqadi. bu maqsadlar quyidagilardan tashkil topadi: iqtisodiy o‘sishni ta’minlash, har bir odamning talablarini katta miqdor va hajmdagi, sifatli tovarlar ishlab chiqarish hamda xizmat ko‘rsatish vositasida qoldirish; iqtisodiyotning samaradorligi yoki mavjud resurslardan minimal xarajatlar qilib, maksimal samara (foyda) olish; xo‘jalik subyektlari: ishlab chiqaruvchilar, tadbirkorlar, xodimlarning iqtisodiy erkinligi va ishlashni xohlovchi va bunga qobillarning hammasini to‘liq bandligi; …

2 / 10

barcha ishtirokchilarning ishlab chiqarish va tijorat sohalarida erkinligi zarurdir. 3. qat’iy va avtoriter valyutaning mavjud bo‘lishi. 4. kredit va moliya munosabatlarining aniq yo‘lga qo‘yilgan va ishlab turgan tizimi. 5. ishlab chiqaruvchilar va boshqaruv xodimlarining bozor munosabatlariga tashkiliy ravishda va ishonchli qo‘shilib ketish mahorati. bozor iqtisodiyotida narxning vazifasi. bozor iqtisodiyotida narxlar quyidagi vazifalarni bajarishadi: xaridorlar va sotuvchilarning harajat qilishlari uchun axborot mo‘ljallatuvchi ishlab chiqarishning eng tejamkor usullariga va talabni oqilona bo‘lishiga yordam beradi rag‘batlantiruvchi taqsimlovchi bozor iqtisodiyoti qatnashchilari o‘rtasida foydani taqsimlaydi taqsimlash vazifasi – eng muhimdir. u shundan iboratki, narxlar tovarlarning sotuvchilar va xaridorlar o‘rtasidagi taqsimlanishiga ta’sir qiladi. uy-joy uchun ijara haqining baland bo‘lishi uylarda yashovchilarni kambag‘allashtirsa, uy egalarini boyitadi, shuning uchun narxlarning bu vazifasi turli xildagi tartibga soluvchi mezonlarning ta’siriga eng ko‘p tushishiga ajablanarli xol emas. narxlar iqtisodiyotda boshqa vazifani ham bajaradilar. narxlar iste’mol talabini mo‘l-ko‘l bo‘lgan tovarlarga yo‘naltirib, uni o‘ta tanqiq tovarlardan uzoqlashtirib turadilar. agar, aytaylik, yoqilg‘ining bir turining …

3 / 10

yo‘naltiradilar. tanqis resurslar qimmatlashganida, bozorda ulardan eng katta foyda hisobiga ishlata oladiganlargina qolishadi. tanqis xom ashyo, materialning o‘rniga uning o‘rnini bosuvchi arzonrog‘ini ishlata olish imkoniga ega bo‘lgan katta firmalar va ayrim shaxslar (individlar) bu materiallarni ishlatishga tanqis resursning narxi haddan tashqari baland bo‘lib ketganda o‘tadilar. yoqilg‘ining boshqa turlarini ishlatish imkoniga ega bo‘lmaganlar esa narxlarning qanchalik o‘sganligiga qaramay o‘sha, eski yoqilg‘idan foydalanishni davom ettiraveradilar. ba’zida narxlarning oshishi butun jamiyatga foydali bo‘lishi ham mumkin. agar, masalan, mamlakatga tabiiy gazning yetmay qolishi xavf solib turgan bo‘lsa, uning narxini ko‘tarish zarur, bu potensial iqtisodiy zararni kamaytirish imkonini beradi deb hisoblaydilar. albatta, bir qator hollarda narxlarning o‘sishiga yo‘l qo‘ymaslik maqsadga muvofiqdir. narxlarni tartibga solish. ma’lumki, rivojlangan bozor iqtisodiyotida ishlab chiqaruvchi o‘z faoliyatining maqsadga muvofiq yo‘nalishlari haqidagi hamma axborotni tovarlar, xizmatlar, resurslarga bo‘lgan narxlarning tizimi orqali oladi. bunga «marketing» deb nom olgan bozor strategiyasi va davlatning tegishli ravishda mo‘ljallantirilgan harakatlari yordam beradi. davlat o‘z zimmasiga pul …

4 / 10

iladi. shunga qaramay ta’rifi keltirilgan mexanizm ayrim kamchiliklarga ham ega, ulardan eng muhimi vaqti-vaqti bilan tovarlarni ortiqcha ishlab chiqarishining vujudga kelishidir. umuman olganda, albatta, bozor mexanizmining imkoniyatlari cheklangan emas. u hamma talablarni emas, balki so‘rov orqali ifodalangan talablarnigina qondirish imkonini beradi. bunda, eng avvalo, jamoaviy foydalaniladigan tovarlar va xizmatlar yoki yana «ijtimoiy jamoaviy» tovarlar deb ataluvchi – milliy mudofaa, davlat boshqaruvi yagona energetika tizimi, jamoat tartibini saqlash va boshqalar tushib qoladi. so‘ngra, bozor tizimi insonga munosib hayot, ishlashni xohlovchi va bunga qobil bo‘lganlarga mehnat qilish huquqini ta’minlovchi farovonlikni ma’lum standartlarda amalga oshirishni kafolatlamaydi. yirik investitsiya loyihalarini amalga oshirishda, tarixiy va milliy omillar bilan bog‘liq bo‘lgan mintaqaviy muammolarni hal qilishda bozor mexanizmi hamma vaqt ham samarali bo‘lavermaydi. shunisi ham ravshanki, bozor ijobiy natija bera olmaydigan joyda davlatning aralashishi talab qilinadi. hozirgi zamon iqtisodiyotidagi narxlar tizimi juda murakkab, lekin detallashtirilishdan qochilsa, unining asosiy uchta turini keltirish mumkin. narxlarning turlari davlat shartnomaviy jahon …

5 / 10

hbu mamlakat iqtisodiyotining, «bozoriylashganlik» darajasini belgilab boradi. jahon baholari mintaqaning o‘ziga xosligini, sharoitlarini va tijorat bitishuvlari vaqtini aks ettirib, xalqaro savdoda qo‘llaniladi. shuning uchun jahon narxlarining hisob-kitobi eng yirik eksport-import amallari bazasida (asosida) o‘tkaziladi. narxlar darajasi – mamlakatda ishlab chiqarilgan va ko‘rsatilgan xizmatlar uchun to‘langan narxlarning o‘rtacha (bosiq) kattaligidir. narxlarning darajasi indeks shaklida ifodalanadi. indeks esa mazkur davrdagi tovar va xizmatlarning ma’lum to‘plami narxlar yig‘indisining bazis davridagi aynan shu (yoki o‘xshash) guruh tovarlari va xizmatlar narxlarining yig‘indisi o‘rtasidagi nisbati sifatida ta’riflanadi. narxlarning darajasini o‘lchash zarurati bu ko‘rsatkichning dinamikasi (inflyatsiya jarayonlari)ning muhimligi bilan izohlanadi. bundan tashqari, ishlab chiqarishning turli yillardagi qiymat hajmi (yamm)ni solishtirish faqat pul birligini mo‘’tadilligi saqlangan hollardagina mumkin bo‘ladi. bu esa amalda erkinlikni juda qiyin bo‘lgan natijadir. yamm ning dinamikasini narxlar o‘zgarishining ta’siridan soqit qilishga aynan narxlarning indeksi yordam beradi. bozor iqtisodiyoti bu iqtisodiy tizim bilan bog'liq qarorlar sarmoya, ishlab chiqarish va tarqatish tomonidan boshqariladi narx signallari kuchlari …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bozor iqtisodiyotida talab va taklifning axamiyati"

bozor iqtisodiyotida talab va taklifning axamiyati reja: 1. bozor – ijtimoiy ishlab chiqarishni 2. bozor iqtisodiyotida talab va taklifning axamiyati 3.mulk huquqi bozor – ijtimoiy ishlab chiqarishni shunday tashkil qilishini, unda tovarlarni ishlab chiqaruvchilar xaridorlarning ehtiyojlaridan kelib chiqib nimani qachon va qaysi miqdorda hamda qaysi tovarlarni ishlab chiqarish, bu tovarlarni qanday qilib ishlab chiqarish (qaysi resurslardan va qaysi texnologiyalar yordamida), kim uchun, iste’molchi kimligidan qat’iy nazar, tovar shaxsiy iste’mol uchunmi yoki daromad olish uchun ishlab chiqarilishini o‘zlari hal qiladilar. bozorning ishi deyilganda bozorning majburiyati, vazifasi, roli nazarda tutiladi. bozorning bu majburiyatlari jamiyatning iqtisodiy maqsadlaridan kelib chiqadi. bu maqsad...

This file contains 10 pages in DOCX format (29.3 KB). To download "bozor iqtisodiyotida talab va taklifning axamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: bozor iqtisodiyotida talab va t… DOCX 10 pages Free download Telegram