2-mavzu. milliy dinlar

DOCX 24 pages 132.4 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 132.4 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

2-mavzu. milliy dinlar reja: 1.yahudiylik dinining ta’limoti. 2.hinduizm dinining mazmun-mohiyati. vedalar. braxmanlik. jayniylik. sikxiylik ta’limoti va manbalari. 3.konfutsiylik ta’limoti. daochilik – falsafiy ta’limoti. 4. sintoiylik. milliy dinlar deb, odatda, bir millatga mansub xalqlar e’tiqod qiladigan dinlar tushuniladi. bunday dinlar shakllanishining dastlabki va eng so‘nggi davrlarini bir-biridan farqlash lozim. dastlabki milliy dinlar quldorlik jamiyatida vujudga kelgan bo‘lib, odatda, politeistik, ya’ni ko‘p xudolik dinlari bo‘lgan. masalan, qadimgi grek dini ko‘p xudolikning o‘zginasidir. zevs-pantion (qadimgi grek tilida - bosh xudo) hisoblanib, bir ukasi dengiz xudosi, ikkinchi ukasi yer osti podsholigining xudosi hisoblanar edi. shuningdek, muhabbat va go‘zallik ma’budasi, urush xudosi, quyosh xudosi va san’at homiysi va boshqa yana bir qancha xudolar bo‘lgan. quldorlik jamiyatidagi dastlabki milliy dinlarning o‘ziga xos yana bir xususiyati oxirat to‘g‘risidagi tasavvurning paydo bo‘lishi va unga ishonishdir. ammo bu davrda bunday tasavvurlar hali to‘la shakllanmagan edi. ular keyingi davrlarda rivojlangan. bu davrda qurbonlik qilish keng odat bo‘lib, hatto majburiy marosimlardan …

2 / 24

xildagi qadimgi dinlar milliy davlat xarakterida bo‘lishi bilan boshqa din shakllaridan ajralib turgan. eng so‘nggi davrning milliy dinlariga quyidagilar kiradi: iudaizm (yahudiylik), hinduizm, jaynizm, sikxizm, daosizm, konfutsiylik va sintoizm. yahudiylik-iudaizm - eng qadimgi dinlardan bo‘lib, taxminan eramizdan oldingi xiii asrda yahudiylarning milliy dini sifatida vujudga kelgan. bu din o‘zining asosiy aqidalarini bevosita o‘sha davrda mavjud bo‘lgan politeistik dinlardan olgan. uning paydo bo‘lishi va mustaqil monoteistik din sifatida maydonga chiqishi markazlashgan yahudiy davlatining tashkil topishi bilan uzviy bog‘liqdir. dunyodagi eng qadimiy milliy dinlardan biri bo‘lgan yahudiylik taxminan mil. avv. 2–ming yillikda misrda paydo bo‘lgan. ushbu din ta’limotiga ko‘ra, xudo 400 yil davomida misrda qullikda saqlanib kelgan ibrohim avlodlarini ozod qilib, misr yerlaridan olib chiqib ketgan musoga sinay tog‘ida vahiy yubordi va yahudiylik dini yuzaga keldi, deb hisoblanadi. yahudiylikning muqaddas kitoblarida bani isroil bilan tangri orasidagi “ahd”ga keng o‘rin berilgani uning eng muhim xususiyatlaridan biridir. shuning uchun ham, bu din “ahd” dini …

3 / 24

iy so‘zi arabcha “هاد”(hoda) o‘zagidan kelib chiqqan bo‘lib, “qaytish” va “tavba qilish” ma’nolariga ega. tarixiy manbalarda “ibroniy” atamasi (ibr. “ibri” – “narigi tomonning odami, kelgindi”) frot va iordan daryolarining narigi tarafidan kelgan ko‘chmanchilarga nisbatan ishlatilgan. bu nom falastinning kan’on o‘lkasida yashovchi mahalliy xalq tomonidan yahudiylarga nisbatan ham ishlatilgan va davrlar o‘tib, ushbu ikki so‘z sinonimlarga aylangan. “ibtido” kitobining 32 – bobi 28 – matnida keltirilishicha, bugungi kunda barcha yahudiylarga nisbatan ishlatiladigan “isroil o‘g‘illari” nomi ya’qub payg‘ambarga xudo tomonidan berilgan. yuqoridagi kabi yondashuvlarni umumlashtirgan holda mutaxassislar orasida bu xalq kan’on (falastin)ga joylashishdan oldin yahudiy, kan’onda ibroniy, keyinroq esa bani isroil deb nomlangan va ushbu uch atama bir-birining o‘rniga ishlatilgan, degan qarashlarda muayyan yakdillik mavjudligini alohida qayd etish lozim. umuman olganda, yahudiylikda nasl–nasab otaga emas, balki onaga qarab belgilanishidan kelib chiqqan holda yahudiy onadan tug‘ilganlar boshqa din tanlamaydilar. agar boshqa millat vakillari yahudiylikka o‘tishni istasa, unda u ruhoniylar tomonidan belgilab qo‘yilgan diniy …

4 / 24

davrda yahudiy qabilalar ko‘p xudolarga e’tiqod qilganlar. har bir qabilaning, har bir urug‘, hatto shaharning o‘z xudosi bo‘lgan, shuningdek moddiy olam hodisalarining har bir guruhi alohida xudoning nomi bilan bog‘langan. "sening shaharlaring qancha bo‘lsa, xudolarning shahri ham shunchadir", deyiladi tavrot yozuvlarida. eramizdan avvalgi x asrda iudaizm yahudiy qabilalari o‘rtasida sinfiy tabaqalanish ro‘y berishi va quldorlik munosabatlarining vujudga kelishi jarayonida mavjud qabilaviy dinlar asosida shakllangan. ammo tarixiy fenomen sifatida iudaizmning rivojlanishi qabilalar o‘rtasidagi munosabatlar taraqqiyoti bilan bevosita bog‘liq edi. chunki qabilaviy xudolar evolyusiyasi natijasida yagona xudo yuzaga kela boshlagan edi. bu jarayon o‘sha davrdagi ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishga asoslanishi muqarrar edi. rivojlanishning muayyan davrida eng kuchli qabilalar xudosi boshqa qabila xudolaridan yuqori turuvchi bosh xudo hisoblana boshlagandi. falastindagi ruvim, simon, leviy va iuda singari eng mashhur qabilalar obro‘si ko‘tarila boshlagan. bularning orasida iuda qabilasi kuchli hisoblanib, obro‘si juda oshib ketgan, uning xudosi yaxve esa barcha xudolardan yuqori turuvchi yakka hukmron xudo sifatida qabul …

5 / 24

i oqlagan. iudaizmning rivojlanishi va bu din ta’limotining vujudga kelishi uzoq davrlarni o‘z ichiga olgan. quldorlik tuzumi davrida iudaistlar davlati ossuriya, vaviloniya va yunonlar tomonidan bir necha bor bosib olinishi tufayli yahudiylar falastinni tashlab ketishga majbur bo‘ldilar. eramizning 70-yillarida rimliklar yahudiylarning diniy markazi quddusi sharif ibodatxonasini buzib tashladilar. o‘z ibodatxonasidan mahrum bo‘lgan yahudiylar turli joylarda mahalliy yig‘ilishlar - sinagoglar[footnoteref:1] tashkil etdilar. [1: keyinchalik sinagoga (grekcha yig'ilish) yahudiylar ibodatxonasi rolini o'ynovchi diniy tashkilot ibodat uyiga anglantirilgan.] yahudiy diniy yozuvlari asosan 2 qismdan: tavrot va talmuddan iborat. yahudiy dinida muqaddas hisoblangan tavrot eramizdan ilgarigi ming yillik ichida shakllangan 5 ta kitobdan iborat. tavrotni sharxlash natijasida avvalo mishna, so‘ng gemara paydo bo‘lgan. ularni qo‘shishdan vujudga kelgan risolalar to‘plami talmud deb atalgan. u yaxudiy jamoalarida diniy urf-odat, marosim me’yorlari, ijozatlar, taqiqlar, fukarolik munosabatlari, oilaviy hayot va boshqalarga oid ko‘rsatmalarni o‘z ichiga olgan. yahudiy dinidagi asosiy aqida yakka xudo - yaxvega e’tiqod qilishdir. diniy aqidalardan …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "2-mavzu. milliy dinlar"

2-mavzu. milliy dinlar reja: 1.yahudiylik dinining ta’limoti. 2.hinduizm dinining mazmun-mohiyati. vedalar. braxmanlik. jayniylik. sikxiylik ta’limoti va manbalari. 3.konfutsiylik ta’limoti. daochilik – falsafiy ta’limoti. 4. sintoiylik. milliy dinlar deb, odatda, bir millatga mansub xalqlar e’tiqod qiladigan dinlar tushuniladi. bunday dinlar shakllanishining dastlabki va eng so‘nggi davrlarini bir-biridan farqlash lozim. dastlabki milliy dinlar quldorlik jamiyatida vujudga kelgan bo‘lib, odatda, politeistik, ya’ni ko‘p xudolik dinlari bo‘lgan. masalan, qadimgi grek dini ko‘p xudolikning o‘zginasidir. zevs-pantion (qadimgi grek tilida - bosh xudo) hisoblanib, bir ukasi dengiz xudosi, ikkinchi ukasi yer osti podsholigining xudosi hisoblanar edi. shuningdek, muhabbat va go‘zallik ma’budasi, ...

This file contains 24 pages in DOCX format (132.4 KB). To download "2-mavzu. milliy dinlar", click the Telegram button on the left.

Tags: 2-mavzu. milliy dinlar DOCX 24 pages Free download Telegram