boshqarishning mahalliy organlari

DOCX 12 pages 32.2 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.2 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

boshqarishning mahalliy organlari reja: 1. mahalliy o’zini o’zi boshqarishning demokratik tamoyillari. 2. demokratik jamiyat shakllanishida mahalla instituti. 3. mustaqillik yillarida «mahalla»ning demokratiya maktabiga aylanishi. 4. adolatli saylovlar - demokratik jamiyat taraqqiyotining mezoni. 1-savol. rivojlangan demokratik mamlakatlarda xx asrning ikkinchi yarmidan boshlab davlat boshqaruvining nomarkazlashuvi natijasida o’zini o’zi boshqarish organlari jamiyatning asosiy institutlaridan biriga aylandi. mahalliy o’zini o’zi boshqarish (g’arbda “munitsipal” deyiladi) deganda, u yoki bu ma'muriy - hududiy birliklardagi aholi vakolatlarini ifodalovchi, shuningdek, saylangan organlar va ularning ma'muriyatlari tomonidan amalga oshiriladigan, mahalliy ahamiyatga ega bo’lgan ishlarni boshqarish tushuniladi. mahalliy davlat hokimiyati demokratik tamoyillar asosidagi boshqaruvdir. uning ixtiyoriga quyidagilar kiradi: qonuniylikni, huquqiy tartibotni va fuqarolarning xavfsizligini ta'minlash; hududlarni iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy rivojlantirish; mahalliy byudjetni shakllantirish va uni ijro etish, mahalliy soliqlar, yig’imlarni belgilash, byudjetdan tashqari jamg’armalarni hosil qilish; mahalliy kommunal xo’jalikka rahbarlik qilish; atrof muhitni muhofaza qilish; fuqarolik holati aktlarini qayd etishni ta'minlash; normativ hujjatlarni qabul qilish hamda o’zbekiston respublikasi …

2 / 12

ing qishloq jamoalari va shaharlardagi ishlarga rahbarlik qilishida markaziy hokimiyatga nisbatan alohidalik hamda boshqaruvning mustaqilligiga imkoniyat yaratadi. bu organlarga davlat boshqaruvi sohasidan tashqaridagi alohida bir bo’g’in sifatida qarash rusumga kirdi. 1985 yil 15 oktyabrda evropa ittifoqi tomonidan qabul qilingan «mahalliy o’zini o’zi boshqarish to’g’risidagi evropa xartiyasi»ning 3-moddasida bu tushuncha quyidagicha ifodalandi: «mahalliy o’zini o’zi boshqarish deganda, mahalliy o’zini o’zi boshqarish organlarining o’z mas'ulligida, mahalliy aholi manfaatlari asosida, qonunlar doirasida uning davlat ishlarini aksariyat qismini boshqarishi va uni real uddalay olish qobiliyatiga aytiladi. bu huquqlar erkin, yashirin, teng, to’g’ridan-to’g’ri umumiy saylovlarda saylangan a'zolardan iborat kengashlar yoki majlislar tomonidan amalga oshiriladi. kengashlar yoki majlislar o’zlariga hisobotlar berib boruvchi ijroiya organlariga ega bo’lishi mumkin. bu qoidalar fuqarolar majlislariga, referendumlarga yoki fuqarolar to’g’ridan- to’g’ri ishtirok etishining qonun yo’l qo’ygan boshqa shakllariga murojaat etishni istisno etmaydi». g’arb jamiyatshunos olimlari mahalliy o’zini o’zi boshqarishga doir tushunchalarning nazariy jihatlarini ham ishlab chiqqanlar. unga binoan, «mahalliy boshqaruv» deganda, …

3 / 12

fuqarolarning yig’inlari o’zini o’zi boshqarish organlari bo’lib, ular ikki yarim yil muddatga raisni (oqsoqolni) va uning maslahatchilarini saylaydi. o’zini o’zi boshqarish organlarini saylash tartibi, faoliyatini tashkil etish hamda vakolat doirasi qonun bilan belgilanadi”. konstitutsiyaviy asosdan kelib chiqib, 1999 yil 14 aprelda qabul qilingan “fuqarolarning o’zini o’zi boshqarish organlari to’g’risida»gi (yangi tahriri) qonunning 1-moddasida fuqarolarning o’zini o’zi boshqarish tushunchasi quyidagicha ta'riflandi: «fuqarolarning o’zini o’zi boshqarishi-fuqarolarning o’zbekiston respublikasi konstitutsiyasi va qonunlari bilan kafolatlanadigan, ularning o’z manfaatlaridan, rivojlanishning tarixiy xususiyatlaridan, shuningdek milliy va ma'naviy qadriyatlardan, mahalliy urf-odatlar va an'analardan kelib chiqqan holda mahalliy ahamiyatga molik masalalarni hal qilish borasidagi mustaqil faoliyatidir». qo’rinib turibdiki, mamlakatimizda o’zini o’zi boshqarish organlari tizimi tushunchasi va uning huquqiy maqomlari rivojlantirildi va ular ilg’or demokratik mamlakatlardagi huquqiy mezonlar darajasida ifodalana boshlandi. mahalliy o’zini o’zi boshqarish, mashhur olim aleksis de tokvilning talqinicha, “shunday bir siyosiy institutki, u nafaqat siyosatchilar uchun, balki, umuman barcha fuqarolar uchun bir maktabdir. bu institutga xos …

4 / 12

etlar jamiyatning barcha tabaqalari manfaatlarini ta'minlovchi va himoyalovchi ijtimoiy xizmat ko’rsatish vositasi sifatida qaraldi. evropa, shimoliy amerika va yaponiya kabi mamlakatlarda munitsipal kengashlar maqomi huquqiy jihatdan munitsipal ijroiya boshqaruvidan yuqori qo’yilgan bo’lib, ularning vakolatiga quyidagilar kiradi: mahalliy byudjetni qabul qilish, yuqori tashkilotlar tomonidan hal qilinmagan ayrim masalalar bo’yicha me'yoriy qarorlar qabul qilish, mahalliy soliqlarni joriy etish, qarzlar olish va ularni ishlatish masalalarini hal etish, munitsipalitetga qarashli mulkni tasarruf etish, shuningdek, ko’pchilik davlatlarda munitsipalitetning ijroiya rahbarlik organlarini tashkil etish va ularni nazorat qilish, mahalliy referendumlarni uyushtirish aqsh ijtimoiy-siyosiy hayotida ham munitsipalitetlar muhim o’rin egallaydi. chunki, bu mamlakatda munitsipal boshqaruv funktsiyalarini nomarkazlashtirish printsipi keng qo’llaniladi. munitsipal maktablar, shifoxonalar, kutubxonalar, sanitariya ishlari, suv bilan ta'minlash, parklar, yong’inga qarshi xizmatlarni boshqarish asosan munitsipal kengashlar tasarrufidadir. ayrim mamlakatlarda (masalan, germaniyada) kengashlar o’z vakolatlarini ijroiya organlarga berish huquqiga ham egadirlar. mamlakatimizda o’zini o’zi boshqarish organlari fuqarolik jamiyatining asosiy instituti sifatida yildan-yilga takomillashib bormoqda. shuningdek, mazkur organlarning …

5 / 12

nishi”) asarida quyidagi band uchraydi: shaharlar otini mahalot etib, bo’ldi chu yuz shahar hiri ot etib. mahallaning “shahar ichidagi shaharcha” degan mazmuni yuqoridagi tashbehdan ko’rinib turibdiki, o’rta asrlarda hiri deb atalgan hirot shahri yuzta kichik “shaharcha”lar - mahallalardan tashkil topgan ekan. demak, qadim zamonlardayoq o’zini-o’zi boshqarish organlarining ilk kurtaklari namoyon bo’la boshlagan. sharqda bu jarayon bir necha ming yillik tarixga ega bo’lgan mahallalar ko’rinishida rivojlangan bo’lsa, g’arb mamlakatlarida kishilarning o’z manfaat va qiziqishlarini jamiyatdagi munosabatlarda ifodalash va himoya qilish maqsadida har xil uyushmalar, partiyalar, jamiyatlar, harakatlar va boshqa tuzilmalar sifatida paydo bo’lishiga asos solindi. uzoq yillar mahalla tarixi va sotsiologiyasini tadqiq etgan amerikalik olim d.karlayl quyidagilarni yozadi: ”oila va do’st-yoronlar mahalla turmushining bosh asosi bo’lib kelgan va shundayligicha qoladi. ular shaxsiy munosabatlarning tamal toshi sanaladi. ular “sulola” deb ataluvchi, kishilarni birlashtiruvchi va ajratuvchi o’ta muhim tarmoq tuzilmasini yaratdi. yaqinlik munosabatlariga asoslangan va nasl-nasab printsiplari bilan metinlashgan mahalla o’zbeklar dunyoga keladigan, …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "boshqarishning mahalliy organlari"

boshqarishning mahalliy organlari reja: 1. mahalliy o’zini o’zi boshqarishning demokratik tamoyillari. 2. demokratik jamiyat shakllanishida mahalla instituti. 3. mustaqillik yillarida «mahalla»ning demokratiya maktabiga aylanishi. 4. adolatli saylovlar - demokratik jamiyat taraqqiyotining mezoni. 1-savol. rivojlangan demokratik mamlakatlarda xx asrning ikkinchi yarmidan boshlab davlat boshqaruvining nomarkazlashuvi natijasida o’zini o’zi boshqarish organlari jamiyatning asosiy institutlaridan biriga aylandi. mahalliy o’zini o’zi boshqarish (g’arbda “munitsipal” deyiladi) deganda, u yoki bu ma'muriy - hududiy birliklardagi aholi vakolatlarini ifodalovchi, shuningdek, saylangan organlar va ularning ma'muriyatlari tomonidan amalga oshiriladigan, mahalliy ahamiyatga ega bo’lgan ishlarni boshqa...

This file contains 12 pages in DOCX format (32.2 KB). To download "boshqarishning mahalliy organlari", click the Telegram button on the left.

Tags: boshqarishning mahalliy organla… DOCX 12 pages Free download Telegram