suqrot buyuk mutaffakir

DOCX 18 pages 966.5 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 966.5 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

suqrot buyuk mutaffakir rejasi kirish 1. suqrotning hayoti va davri 2. suqrot uslubi: savol-javob va mayevtika 3. axloqiy-falsafiy qarashlar 4. suqrot va jamiyat 5.ta’siri va merosi xulosa foydalaniladigan adabiyotlar kirish suqrot (miloddan avvalgi 469-399 yillar) qadimgi yunonistonning eng mashhur faylasuflaridan biri bo’lib, g’arb falsafasining asosiy figuralaridan sanaladi. uning o’zi hech qanday yozma asar qoldirmagan bo’lsa-da, shogirdlari, xususan, platon va ksenofont orqali bizga yetib kelgan ta’limotlari orqali u falsafiy fikrni shakllantirishda muhim rol o’ynagan. suqrotning falsafasi asosan axloqiy masalalar, inson tabiatini o’rganish va haqiqatni izlashga qaratilgan bo’lib, u savol-javob usuli orqali odamlarni o’z fikrlarini tanqidiy baholashga undagan. ushbu maqola suqrotning hayoti va davrini, shuningdek, uning falsafiy uslubini chuqur tahlil qiladi. tahlilda dalillar va amaliy misollarga asoslanib, uning g’oyalarining ahamiyatini yoritib beramiz. maqola ikki asosiy bo’limdan iborat: birinchisi suqrotning hayoti va davriga bag’ishlangan bo’lsa, ikkinchisi uning savol-javob va mayevtika usullarini ko’rib chiqadi. suqrotning hayoti va davri suqrotning hayoti qadimgi yunonistonning siyosiy va …

2 / 18

abiyotning rivojlanishi bu davrning belgilari edi. biroq, afina shahri faqat madaniy markaz emas, balki siyosiy kuch edi. u delos ittifoqi orqali boshqa polislarga (shahar-davlatlarga) ta’sir o’tkazgan.suqrotning hayoti peloponnes urushlari (miloddan avvalgi 431-404 yillar) bilan chambarchas bog’liq. bu urush afina va sparta o’rtasidagi ziddiyatdan kelib chiqqan bo’lib, yunonistonni ikkiga bo’lgan. afina demokratiya va dengiz kuchiga asoslangan bo’lsa, sparta oligarxiya va quruqlik armiyasiga tayanardi. urushning birinchi bosqichida (arxidam urushi) afina qamalda bo’lgan va o’lat epidemiyasi tarqalgan, bu esa minglab odamlarning o’limiga olib kelgan. suqrot urushda qatnashgan va jangovarlik fazilatlarini namoyish etgan. masalan, potideya jangida (miloddan avvalgi 432-429 yillar) u qahramonlik ko’rsatgan va shogirdi alkibiadni qutqargan. bu voqea platonning «simpozium» dialogida tasvirlangan, u yerda suqrotning jasorati va sovuqqonligi ta’kidlangan. peloponnes urushlari afinaga chuqur ta’sir ko’rsatgan. urushning ikkinchi bosqichi (sitsiliya ekspeditsiyasi, miloddan avvalgi 415-413 yillar) afinaning mag’lubiyati bilan tugagan va bu demokratiyaning inqiroziga olib kelgan. urush oxirida (dekeleyskiy urush, miloddan avvalgi 413-404 yillar) sparta …

3 / 18

azifasini bajargan. afina shahri suqrot uchun falsafiy maydon bo’lgan. agora (bozor maydoni) va gimnaziyalarda u odamlar bilan suhbatlashgan. bu shahar demokratiya tizimida fuqarolik huquqlari muhim bo’lgan, lekin urushdan keyin siyosiy beqarorlik kuchaygan. suqrotning hayoti bu davrning aksidir: u urush qahramoni bo’lib, keyinchalik demokratiya tomonidan sudlangan. shaxsiy fazilatlari va hayot tarzi suqrotning shaxsiy fazilatlari uning falsafasining asosiy qismi bo’lib, u oddiy va soddalikni targ’ib qilgan. u oddiy kiyim kiygan, yalangoyoq yurgan va moddiy boylikka e’tibor bermagan. platonning «apologiya» dialogida suqrot o’zini «afina shahrining chivin»iga o’xshatadi – u odamlarni uyqudan uyg’otish uchun «chivillab» yuradi. bu metafora uning tanqidiy yondashuvini ko’rsatadi: u jamiyatdagi noto’g’ri fikrlarni ochib berishga intilgan.suqrotning hayot tarzi asketlikka yaqin bo’lgan. u oilasi bor bo’lsa-da (rafiqasi ksantippa va uch farzandi), ko’p vaqtini falsafiy suhbatlarga sarflagan. ksenofontning «memorabiliya» asarida suqrotning iqtisodiy masalalardagi soddaligi tasvirlangan: u faqat zarur narsalarga ehtiyoj sezgan. uning fazilatlaridan biri – o’zini nazorat qilish (enkrateia). masalan, «simpozium»da u ichkilikbozlikdan …

4 / 18

kka bardosh bergan, bu uning ruhiy kuchini ko’rsatadi. platonning tasvirlarida suqrot qisqa bo’yli, katta ko’zli va burunli bo’lib, lekin uning aqliy fazilatlari ustun. uning hayot tarzi falsafiy ideal bo’lib, keyingi faylasuflarga (masalan, diogenga) ta’sir qilgan. sud jarayoni va o’limi suqrotning hayoti 399 yilda sud jarayoni bilan tugagan. u «yoshlarni buzg’unchilik» va «shahar xudolariga ishonmaslik»da ayblangan. platonning «apologiya» dialogi bu jarayonni batafsil tasvirlaydi. sud 501 nafar sudyadan iborat bo’lib, suqrot o’zini himoya qilgan, lekin ovoz berishda 281 ga 220 ovoz bilan aybdor topilgan.chuqur tahlilda, ayblov siyosiy motivlarga asoslangan. urushdan keyin afina demokratiyasi qayta tiklangan, lekin suqrotning shogirdlari (alkibiad va kritiy) xiyonat qilgan. alkibiad sparta tomoniga o’tgan, kritiy esa «o’ttiz tiran» diktaturasida qatnashgan. suqrot bu bilan bog’liq deb hisoblangan. uning suddagi nutqi tanqidiy bo’lib, u o’zini haqiqatni izlovchi deb himoya qilgan. masalan, u delfi orakulining «suqrot eng dono» degan so’zini tushuntirgan: u o’z nodonligini bilgan.o’lim jazosi – hemlok zahari ichish. platonning «kriton» …

5 / 18

ya»sida u delfi orakulining so’zini tushuntiradi: orakul uni eng dono deb atagan, chunki u o’z nodonligini bilgan. bu paradoks: bilim nodonlikni anglashdan boshlanadi.chuqur tahlilda, bu g’oya sofistlarning relativizmiga qarshi. sofistlar «inson hamma narsaning o’lchovi» deb aytgan, lekin suqrot haqiqiy bilimni izlagan. u odamlarni o’z fikrlarini shubha ostiga qo’yishga undagan. amaliy misol: «xarmid» dialogida suqrot yosh xarmid bilan suhbatda «o’zini nazorat qilish»ni muhokama qiladi. xarmid oddiy ta’rif beradi, lekin suqrot savollar orqali uning nodonligini ochadi. bu misol ko’rsatadiki, nodonlikni anglash – bilim yo’li.bu g’oya falsafiy izlanishning asosi bo’lib, keyingi faylasuflarga (masalan, dekartga) ta’sir qilgan. suqrot uchun bilim ruhiy rivojlanish orqali erishiladi, moddiy emas. elenxus: savol bilan xatoni ochish elenxus – suqrotning asosiy usuli, savollar orqali suhbatdoshning fikridagi ziddiyatlarni ochish. bu «refutatsiya» degan ma’noni bildiradi.chuqur tahlilda, elenxus ikki bosqichdan iborat: birinchi, suhbatdoshning fikrini qabul qilish; ikkinchi, savollar orqali ziddiyat ko’rsatish. bu usul odamlarni o’z xatolarini anglashga undaydi. amaliy misol: «laxet» dialogida suqrot …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "suqrot buyuk mutaffakir"

suqrot buyuk mutaffakir rejasi kirish 1. suqrotning hayoti va davri 2. suqrot uslubi: savol-javob va mayevtika 3. axloqiy-falsafiy qarashlar 4. suqrot va jamiyat 5.ta’siri va merosi xulosa foydalaniladigan adabiyotlar kirish suqrot (miloddan avvalgi 469-399 yillar) qadimgi yunonistonning eng mashhur faylasuflaridan biri bo’lib, g’arb falsafasining asosiy figuralaridan sanaladi. uning o’zi hech qanday yozma asar qoldirmagan bo’lsa-da, shogirdlari, xususan, platon va ksenofont orqali bizga yetib kelgan ta’limotlari orqali u falsafiy fikrni shakllantirishda muhim rol o’ynagan. suqrotning falsafasi asosan axloqiy masalalar, inson tabiatini o’rganish va haqiqatni izlashga qaratilgan bo’lib, u savol-javob usuli orqali odamlarni o’z fikrlarini tanqidiy baholashga undagan. ushbu maqola suqrotning ...

This file contains 18 pages in DOCX format (966.5 KB). To download "suqrot buyuk mutaffakir", click the Telegram button on the left.

Tags: suqrot buyuk mutaffakir DOCX 18 pages Free download Telegram