asabtizimifiziologiyasi

PPTX 18 pages 9.7 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.7 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

asab tizimi fiziologiyasi asab tizimi fiziologiyasi kirish asosiy qism asab tizimining umumiy tuzilishi va vazifalari markaziy asab tizimi (mat) periferik asab tizimi (pat) asab tizimi faoliyatining fiziologik qonuniyatlari asab tizimi va yuqori nerv faoliyati asab tizimining sog’lom ishlashini ta’minlash omillari xulosa foydalanilgan adabiyotlar 1 asab tizimi fiziologiyasi asab tizimi fiziologiyasi inson tanasidagi eng murakkab va muhim jarayonlarni o’rganuvchi fan bo’lib, u miya, orqa miya va nervlarni o’z ichiga oladi. bu tizim tana funktsiyalarini boshqarish, ma’lumotlarni qayta ishlash va reaktsiyalarni ta’minlashda markaziy rol o’ynaydi. quyida siz so’ragan mavzular bo’yicha batafsil ma’lumot beraman. asab tizimi inson organizmining «boshqaruv markazi» hisoblanadi, u miya, orqa miya va periferik nervlardan iborat bo’lib, tana va atrof-muhit o’rtasidagi aloqani ta’minlaydi. u sezgi organlari orqali ma’lumotlarni qabul qiladi, ularni qayta ishlaydi va javob reaktsiyalarini (masalan, mushaklar harakati yoki og’riqni his qilish) yuboradi. asab tizimining asosiy qismlari quyidagilar: - markaziy asab tizimi (mat): miya va orqa miyadan iborat bo’lib, …

2 / 18

a moslashish va ichki muhitni saqlash vazifalarini bajaradi. asab tizimi asosan markaziy va periferik qismlarga bo’linadi, ammo ular bir-biri bilan uzviy bog’liq holda ishlaydi. umumiy tuzilishi jihatidan asab tizimi neyronlar va glial hujayralardan iborat bo’lib, ular orqali ma’lumotlar uzatiladi va qayta ishlanadi. asab tizimining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: sensor ma’lumotlarni qabul qilish, ularni tahlil qilish, javob reaktsiyalarini shakllantirish, harakatlarni muvofiqlashtirish, emotsiyalarni boshqarish va xotirani saqlash. bu tizim endokrin tizim bilan birgalikda ishlaydi, ammo asab tizimi signal uzatish tezligi va aniqligi jihatidan ustunlikka ega, chunki u millisekundlar ichida javob beradi 3 markaziy va periferik asab tizimlari o’rtasidagi farq 4 markaziy asab tizimi (mat) va periferik asab tizimi (pat) o’rtasidagi farq ularning anatomik joylashuvi, himoya darajasi va funksional mas’uliyatida namoyon bo’ladi. mat miya va orqa miyadan iborat bo’lib, u bosh suyagi va umurtqalar ichida joylashgan, meninglar (miya pardalari) va serebrospinal suyuqlik bilan himoyalangan. bu tizim ma’lumotlarni qayta ishlash va qaror qabul qilish …

3 / 18

siya qiladi, natriy kanallari ochiladi va natriy ionlari ichkariga kiradi, potensial +40 mv ga yetadi. keyin kaliy kanallari ochilib, repolarizatsiya yuz beradi. bu «hammasi yoki hech narsa» qonuni bo’yicha ishlaydi: agar stimul chegaradan oshsa, impuls hosil bo’ladi.uzatilishi akson bo’ylab sodda o’tkazuvchanlik (miyelinsiz aksonlarda) yoki saltatoriy (miyelinli aksonlarda) tarzda bo’ladi, tezligi 1-120 m/s. sinapsga yetganda, kalsiy ionlari kirib, vezikulalardan neyrotransmitter (masalan, atsetilxolin) chiqariladi, u postsinaptik membranani ta’sirlaydi – eksitator yoki ingibitor. 7 asab impulsining hosil bo’lishi va uzatilishi jarayoni markaziy asab tizimi (mat) markaziy asab tizimi (mat) inson tanasining «boshqaruv markazi» bo’lib, miya va orqa miyadan iborat. u sensor ma’lumotlarni qayta ishlab, javob signalini hosil qiladi. mat himoyalangan bo’lib, qon-miya to’sig’i orqali zararli moddalardan saqlanadi. funksiyalari: kognitiv jarayonlar (fikrlash, xotira), emotsiyalar va harakatlarni boshqarish. matdagi buzilishlar (masalan, altsgeymer) jiddiy oqibatlarga olib keladi.mat evolyutsion rivojlangan: oddiy umurtqalilarda orqa miya dominant, insonlarda miya.miya massasining tana massasiga nisbati (encephalization quotient) insonlarda yuqori. amaliy misol: …

4 / 18

uvofiqlashtiradi, serebrum esa po’stloq orqali yuqori funksiyalarni. 8 8 9 refleks va reflektor faoliyat tamoyillari refleks – avtomatik javob, masalan, patellar refleks (tizza refleksi). tamoyillari: sensor reseptor – afferent yo’l – markaz (orqa miya) – efferent yo’l – effector (mushak). monosinaptik (soddiy) va polisinaptik (murakkab) turlari mavjud. reflektor faoliyat: sherrington tamoyillari – retsiprokal inhibisiya (agonistik mushak faollashganda antagonist inhibe qilinadi). plastisiya orqali reflekslar o’zgaradi. chuqur tahlilda, reflekslar hayotni saqlaydi: masalan, yutqazish refleksi. dalil: babinski refleksi chaqaloqlarda normal, kattalarda patologiya. amaliy misol: issiq choyga tegishda tortib olish refleksi. periferik asab tizimi (pat) periferik asab tizimi (pat) matdan tashqaridagi nervlarni o’z ichiga oladi, signal uzatish va sensor yig’ish vazifasini bajaradi. pat somatik va vegetativ bo’limlarga bo’linadi. funksiyalari: tanani mat bilan bog’lash, avtonom jarayonlarni boshqarish. 10 10 asab impulsining organ va to’qimalarga ta’siri asab impuls organlarga efferent yo’llar orqali ta’sir qiladi: mushak qisqarishi, bezlar sekretsiyasi. simpatikda adrenalin chiqarilishi, parasimpatikda ovqat hazmi. chuqur tahlilda, …

5 / 18

aloqa orqali integratsiyani ta’minlaydi. c.s. sherringtonning «integrativ harakat» nazariyasiga ko’ra, sinaps – markazlar aloqasining asosiy birligi. sinaps presinaptik terminallarda neyrotransmitterlar (glutamat – qo’zg’atuvchi, gaba – tormozlovchi) chiqarilishi orqali ishlaydi.muvofiqlashuv rekiprokal tormozlanish va faksilitatsiya orqali amalga oshiriladi. misol: yurishda fleksor va ekstensor mushaklarining almashinishi. sherrington tajribalarida spinning decerebratsiyasi oyoqlarning ekstansiyasiga olib keldi, bu tormozlanish markazlarining ro’lini ko’rsatdi. 12 12 13 pavlov refleks nazariyasi va shartli reflekslarning ahamiyati i.p. pavlov reflekslarni shartsiz (tug’ma) va shartli (orttirilgan) deb ajratdi. shartsiz reflekslar – ovqatga tupruq ajralishi (us – ovqat, ur – tupruq). shartli refleks – neytral stimulus (cs – qo’ng’iroq) shartsiz bilan bog’langanda hosil bo’ladi (cr – tupruq). tajriba: itlarga qo’ng’iroq + ovqat, keyin faqat qo’ng’iroq – tupruq ajraladi. bu miya po’stlog’idagi yangi neyron aloqalar hosil bo’lishi natijasida yuzaga keladi. muhimlik: moslashuv – atrof-muhitga adaptatsiya. signal tizimi: 1-darajali (shartsiz), 2-darajali (so’zlar, ikkilamchi signallar). amaliy misollar: reklama (brend + ijobiy his), fobiyalar (it chaqishi + …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "asabtizimifiziologiyasi"

asab tizimi fiziologiyasi asab tizimi fiziologiyasi kirish asosiy qism asab tizimining umumiy tuzilishi va vazifalari markaziy asab tizimi (mat) periferik asab tizimi (pat) asab tizimi faoliyatining fiziologik qonuniyatlari asab tizimi va yuqori nerv faoliyati asab tizimining sog’lom ishlashini ta’minlash omillari xulosa foydalanilgan adabiyotlar 1 asab tizimi fiziologiyasi asab tizimi fiziologiyasi inson tanasidagi eng murakkab va muhim jarayonlarni o’rganuvchi fan bo’lib, u miya, orqa miya va nervlarni o’z ichiga oladi. bu tizim tana funktsiyalarini boshqarish, ma’lumotlarni qayta ishlash va reaktsiyalarni ta’minlashda markaziy rol o’ynaydi. quyida siz so’ragan mavzular bo’yicha batafsil ma’lumot beraman. asab tizimi inson organizmining «boshqaruv markazi» hisoblanadi, u miya, orqa miya ...

This file contains 18 pages in PPTX format (9.7 MB). To download "asabtizimifiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: asabtizimifiziologiyasi PPTX 18 pages Free download Telegram