maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirish

DOCX 5 pages 18.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.0 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

andijon davlat pedagogika instituti maktabgacha ta’lim fakulteti 3-bosqich talabasi qushaqova gulzoda dilshod qizi bolaning nutqi rivojlanishida tarbiyachining mahorati annotatsiya: ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalar nutqidagi kamchiliklar va xatoliklar borasida so’z boradi. shuningdek, bola nutqidagi bu nuqsonlarni bartaraf etish uchun tarbiyachining mahoratlari va sa’y-harakatlari bayon etilgan. va, o’z navbatida, tarbiyachi va ota-ona hamkorlikda ishlashi uchun tavsiyalar aytib o’tilgan. kalit so’zlar: psixolingvistik adabiyotlar, yarim tillilik, ijtimoiy kutish, kommunikativ yo‘naltirilganlik, ijtimoiy vaziyat, emotsional kechinmalar, ermak o‘yinlar, diksiya, emotsional ekspressiya, empatiya. maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirish- bu murakkab psixologik jarayon bo’lib, u faqat bolaning eshitgan nutqiga taqlid qilishdan iborat emas. bu jarayon bolalarda umuman muloqot faoliyatini rivojlantirish va birinchi navbatda, muloqotga ehtiyoj mavjudligi bilan bog’liqdir. bolaning borliqning yangi tomonlariga yo’naltirilganligi: amaliy faoliyatdan olamni, so’ngra odamlarni, ularning munosabatlarini o’rganishga o’tish yangi maqsadlarga xizmat qiluvchi yangi muloqot vositalari zaruratini keltirib chiqaradi. bola leksikasini kengaytirish, uning o’z kechinmalarini yanada keng va xilma-xil ifodalashni o’zlashtirishi uchun imkoniyat yaratadi. …

2 / 5

a u bilan muloqot qilishiga ehtiyoj saqlanib qoladi. kattalarga nisbatan ishonchga asoslangan muloqot va uning emotsional ahvolini (quvonch, zavq-shavq, qayg’u, xotirjamlik, jahldorlik va h.k.) his qilishga, kayfiyat o‘zgarganligi sabablarini tushunishga qodirlik rivojlanadi. kattalar bilan muloqotning yangi shakli – qiziqarli mavzularda muloqot qilish vujudga keladi va rivojlanadi. u dastlab kattalar bilan birgalikdagi bilish faoliyatiga (masalan, o‘yin, predmetlar va o‘yinchoqlar bilan tajriba o‘tkazish, qog’ozdan va tabiiy materialdan narsa yasash va boshq.) qo‘shilib ketgan, so‘ngra, bola hayotining beshinchi yili oxiriga kelib muayyan vaziyat bilan bog’liq bo‘lmagan bilish mavzularidagi «nazariy» muloqot ko‘rinishiga ega bo‘ladi. bolalarning katta yoshli odam bilan muloqotga bo‘lgan ehtiyojining qondirilmasligi ular o‘rtasida emotsional jihatdan begonalashuvga olib keladi. u turli ko‘rinishda namoyon bo‘ladi: ba’zi bolalar indamas, hurkak, arzimagan narsaga ham yig’lab yuboruvchi bo‘lib qoladilar; boshqalari esa – negativizm, tajovuzni namoyon qilishadi. bola hayotining to‘rtinchi yilida tengdoshi uning uchun eng avvalo, birgalikdagi amaliy faoliyat (rasm chizish, narsa yasash, tuzish va h.k.) ishtirokchisi, o‘yindagi …

3 / 5

lar bilan muloqot qilish bolaga o‘zining «men»ini anglash imkonini beradi. aynan muloqotda «men» obrazining shakllanishi ro‘y beradi. qulay tarbiya sharoitlarida, ya’ni kattalar va tengdoshlari bolaga xayrihohlik bilan munosabatda bo‘layotganida uning ma’qullanishiga, ijobiy bahoga, tan olishga bo‘lgan ehtiyoji qondiriladi. salbiy muloqot tajribasi tajovuzga, o‘ziga nisbatan ishonchsizlikka, odamovi bo‘lib qolishga olib keladi. bolaning o‘ziga-o‘zi baho berishi, odatda yuqori bo‘ladi. kichik bolakay o‘z shaxsini haddan tashqari yuqori baholashi tabiiy, o‘rinlidir va bu kimdir uning shaxsiy xususiyotlarini salbiy baholagan («qizg’anchiq») yoki uning xulq-atvorini, faoliyatini qandaydir bir ideal bilan, masalan tengdoshi bilan taqqoslagan taqdirda, shaxsni himoya qilishning o‘ziga xos mexanizmi hisoblanadi. yosh o‘tishi bilan bolaning o‘z aytgan so‘zlariga va hatti-harakatlariga, shuningdek, faoliyatning har xil turlaridagi o‘z imkoniyatlari va yutuqlariga mos tarzda baho berish rivojlanadi. besh yoshga kelib o‘zi sodir etgan hatti-harakatlarni ularning boshqa odamning va uning o‘zining jismoniy va emotsional ahvoli uchun keltirib chiqaradigan oqibatlari nuqtai-nazaridan baholashi mumkin. unga «agar men birovga yomonlik qilsam, bu …

4 / 5

ni qo‘llab-quvvatlang; - tengdoshlari ishlariga qiziqishi, o‘z taassurotlarini ular bilan o‘rtoqlashishni istashi, o‘yin harakatlari, ro‘y berayotgan hodisaga munosabatini nutq bilan ifodalashga qiziqishini rag’batlantiring; - bolangizning lug’at zahirasini kishilar, o‘simliklar, oziq-ovqatlar, kiyim-boshlar, mebellar, uy hayvonlari, o‘yinchoqlar, narsa-buyum qismlari (ko‘ylak yengi, cho‘ntaklari va yoqasi; mashina eshigi va g’ildiragi kabilar) nomlari bilan boyitib boring. gapda so‘zlarni bir-biriga to‘g’ri bog’lashni (masalan, «uyda ketdi» emas, «uyga ketdi», «kecha boraman» emas, «bugun boraman») o‘rgatishga alohida e’tibor bering; - bolalarni unli va undosh tovushlarni to‘g’ri talaff qilishga o‘rgating. bolaning kattalar va tengdoshlari bilan muloqoti to‘laqonli ijtimoiy rivojlanishning muhim shartidir. shundan kelib chiqqan holda, bolada muloqotga intilish, muloqot bo‘yicha sheriklarining talabiga javob berish, ijtimoiy jihatdan o‘zini tutishga moslashuvchanlik va xushmuomalalilik kabi xislatlarni tarbiyalamoq zarur. kattalar (ota-onalar, pedagoglar) shuni tushunishlari lozimki, qator holatlarda salbiy muloqot tajribasi bolani biron-bir harakatga undamaydi, balki bolani insoniy munosabatlar olamida o‘zini ko‘rsatishdan «aynitadi», himoya mexanizmlari – o‘zi bilan insoniy olam o‘rtasidagi «devor», atrofdagi olamni …

5 / 5

doshlarining turli emotsional holatdagi hissiyotlari va kechinmalari olamini ochib berish; - bolaning boshqa bolalar bilan ishongan holatda muloqot qilishi uchun sharoit yaratish; - quvonchli, qayg’uli, xotirjam, emotsional holatini ko‘rish va tushunishga bo‘lgan intilishni rivojlantirish; - o‘zini tutib turish va g’azab, qo‘rquv, jahl hislarini ijtimoiy jihatdan maqbul shaklda namoyon qilishni rivojlantirish (boshqa bolani turtmaslik, urmaslik, o‘yinchoqni qo‘ldan tortib olmaslik va h.k.); - jamiyatda qabul qilingan muloqot usullaridan foydalanish ko‘nikmasini tarbiyalash: ochiq chehra bilan salomlashish va xayrlashish, o‘z iltimos va takliflarini xushmuomalalik bilan bildirish; yordam berganlik, mehmon qilganlik uchun, o‘yinchoqni berib turganlik uchun minnatdorchilik izhor qilish; o‘rtog’ining iltimosiga xushmuomalalilik bilan javob qaytarish; javobini xotirjamlik bilan tinglash; o‘rtog’ini xafa qilmaydigan ohangda o‘z noroziligini izhor qilish. pedagogik ishlar to‘g’ri tashkil qilinganida maktabgacha yoshdagi bola besh yoshga kelib ijtimoiy rivojlanishning quyidagi ko‘rsatkichlariga ega bo‘ladi: - insoniy munosabatlarni tushunadi, atrofdagilarning unga nisbatan yaxshi va yomon munosabatlarini his qiladi va anglaydi; ota-onasining, tengdoshining emotsional ahvolidagi o‘zgarishlarni payqaydi; …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirish"

andijon davlat pedagogika instituti maktabgacha ta’lim fakulteti 3-bosqich talabasi qushaqova gulzoda dilshod qizi bolaning nutqi rivojlanishida tarbiyachining mahorati annotatsiya: ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalar nutqidagi kamchiliklar va xatoliklar borasida so’z boradi. shuningdek, bola nutqidagi bu nuqsonlarni bartaraf etish uchun tarbiyachining mahoratlari va sa’y-harakatlari bayon etilgan. va, o’z navbatida, tarbiyachi va ota-ona hamkorlikda ishlashi uchun tavsiyalar aytib o’tilgan. kalit so’zlar: psixolingvistik adabiyotlar, yarim tillilik, ijtimoiy kutish, kommunikativ yo‘naltirilganlik, ijtimoiy vaziyat, emotsional kechinmalar, ermak o‘yinlar, diksiya, emotsional ekspressiya, empatiya. maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirish- bu murakkab psixologik jarayon b...

This file contains 5 pages in DOCX format (18.0 KB). To download "maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirish", click the Telegram button on the left.

Tags: maktabgacha yoshdagi bolalar nu… DOCX 5 pages Free download Telegram