omon matjon she’rlari va ijodida janriy rang-baranglik

DOCX 44 pages 61.9 KB Free download

44 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 61.9 KB

File type DOCX

Pages 44

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 44

mundarija kirish…………………………………………………………………………….3 i bob. omon matjon she’rlarining assotsiativ xususiyatlari……………………………………………………………..6 1.1 omon matjon she’rlarida assotsiativ aloqa ko‘rinishlari……………………...6 1.2 o.matjon she’rlarida rang assotsiatsiyasining voqelanishi…………………..17 ii bob. omon natjon she’rlari va ijodida janriy rang-baranglik……………………………………………………………………..28 2.1 omon matjon she’rlari va ijodida qush obrazi……………………………….28 2.2 omon matjon ijodida janriy rang-baranglik…………………………………..36 xulosa………………………………………………………………………….41 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………….43 kirish mavzuning dolzarbligi. dunyo tilshunosligida o‘tgan asrning so‘nggi choragidan boshlab badiiy matn tadqiqiga yondashuvlar o‘zgardi. bu davrga kelib jahon tilshunosligiga antropotsentrik tilshunoslik tamoyillari kirib kelgach, badiiy matn lingvokulturologik, pragmalingvistik, lingvokognitiv, sotsiolingvistik aspektlarda o‘rganila boshlandi. natijada badiiy matnda ijodkor shaxs omili, uning olamni idrok etishi, assotsiativ tafakkuri, olam haqidagi tasavvurlari, ruhiy kechinmalari, milliy-madaniy qarashlari, voqelikka munosabatining badiiy nutqiga “ko‘chishi”, matn yaratishida lisoniy qobiliyatining namoyon bo‘lishi kabi masalalar tadqiqi dolzarblik kasb etdi. bu yo‘nalishda, ayniqsa, yozuvchi va shoirlarning assotsiativ fikrlash tarzini o‘rganish, tasvir obyekti bilan bog‘liq holda yuzaga kelgan assotsiatsiyalarining badiiy matnni yaratishdagi roliga baho berish, ijodkor idiostilini shakllantirishdagi o‘rnini belgilash muhim vazifalardan biri …

2 / 44

siativ tilshunoslik masalalariga qiziqishning ortishi va bu yo‘nalishda ko‘plab tadqiqotlarning amalga oshirilganligi, juda ko‘p tillarda assotsiativ lug‘atlarning yaratilganligi, assotsiativ grammatikaning tuzilganligi ushbu yo‘nalishning mustaqil rivojlanayotgan soha sifatida e’tirof etilishiga olib keldi. bugungi kunga kelib assotsiativ tilshunoslikning o‘rganish obyekti, predmeti aniq belgilangan, tadqiq metodlari ishlab chiqilgan, nazariy masalalari, dolzarb muammolari belgilangan. assotsiativ tilshunoslikda matn yaratuvchi ijodkor shaxsning assotsiativ tafakkuri, tasavvurlari bilan bog‘liq holda yuzaga kelgan assotsiatsiyalarning badiiy matnga ko‘chishi, bunday birliklarning badiiy matndagi roli, ijodkor idiostilini shakllantirishdagi o‘rni kabilarni o‘rganish muhim ahamiyatga ega. ushbu muammoni muayyan ijodkor badiiy asari misolida tadqiq etish assotsiativ tafakkur – til – matn munosabati masalasiga doir ilmiy-nazariy qarashlarni yangi bilimlar bilan boyitishi muqarrar. mamlakatimiz mustaqillikka erishgan dastlabki kunlardan boshlab yurtimizda ilm-fanni rivojlantirishga, o‘zbek tilining jamiyat hayotidagi mavqeini ko‘tarishga jiddiy e’tibor qaratildi. bu masalada qator farmon, qarorlar qabul qilindi va “davlat tilini rivojlantirishga oid ilmiy-tadqiqot ishlarini qo‘llab-quvvatlash, bu sohada xalqaro hamkorlikni amalga oshirish” vazifasi belgilab qo‘yildi. “o‘zbekiston …

3 / 44

gan xususiyatlarini o‘rganishga kirishishdi. bugungi kunda o‘zbek tilshunosligida til birliklarining assotsiativ xususiyatlarini aniqlash borasida ham muayyan tadqiqotlar olib borilmoqda. ammo bu yo‘nalishda amalga oshirilishi lozim bo‘lgan muammolar hali ko‘p. jumladan, tilshunosligimizda matn turlarini assotsiativ aspektda o‘rganish, uni yaratuvchi shaxsning assotsiativ tafakkur faoliyatiga baho berish, til me’yoriga aylangan assotsiatsiyalarning muallif assotsiatsiyalari bilan muvofiq kelish-kelmasligini aniqlash, buning sabablarini belgilash, assotsiativ birliklarning matn yaratishdagi rolini ochib berish masalasi dolzarb vazifa hisoblanadi. mazkur holat tadqiqotimiz uchun tanlangan mavzuning bugungi kunda dolzarbligi, bu muammo bo‘yicha hanuz o‘z yechimini kutayotgan ko‘plab masalalar mavjudligini tasdiqlaydi. kurs ishining maqsadi o.matjon she’riy asarlarining assotsiativ strukturasini tekshirish va shu asosda uning she’rlarida qo‘llangan assotsiativ birliklarning hosil bo‘lish omillarini aniqlash, shoirning matn yaratishda assotsiativ birliklardan foydalanish mahoratini ochib berishdan iborat. kurs ishining obyekti sifatida o‘zbek shoiri o.matjonning she’riy matnlari tanlandi. kurs ishining predmetini o.matjon she’riy asarlari matnining assotsiativ xususiyatlarini o‘rganish tashkil qiladi. i bob. omon matjon she’rlarining assotsiativ xususiyatlari. 1.1 omon …

4 / 44

qali tuproq, suv, o‘rmon, bog‘, maydon leksemalarning yodga tushishiga sababchi bo‘ladi. til birliklarining inson psixologik tasavvuri bilan bog‘liq tarzda bir-biri bilan bu tarzda munosabatga kirishuvi assotsiativ munosabat deyiladi”. [footnoteref:1] [1: lutfullaeva d assotsiativ tilshunoslik nazariyasi. – toshkent: meriyus, 2017. – b. 22.] anglashiladiki, assotsiativ birliklar inson tasavvurlari bilan bog‘liq bo‘lgan, xotirada bir-birini yodga tushiruvchi til birliklaridir. boshqacha aytganda, tasavvurimizda tiklangan obrazlarning o‘zaro aloqasi tilda ularni ifoda etuvchi birliklarning ham assotsiativ tarzda bog‘lanishiga sabab bo‘ladi. bunday birliklar inson ongida o‘xshashlik, yondoshlik va shu kabi boshqa umumiy belgilari asosida assotsiativ bog‘langan birliklar juftligini hosil qiladi. yozuvchi yoki shoir badiiy matn yaratar ekan, o‘zaro aloqadorlik, bog‘liqlik, yondoshlik qonuniyati asosida assotsiativ aloqa-bog‘lanishda bo‘lgan va lisoniy ongidan tayyor holda o‘rin olgan bunday birliklardan unumli foydalanadi. bunday assotsiativ aloqa turlari, rus olimasi s.m.karpenko qayd etganidek, ko‘p funksiyali hodisa bo‘lib, matnni idrok etish, interpretasiyalash, tushunish hamda muallifning idiostilini aks ettirish vazifalarini bajaradi. tilshunoslikda til birliklarining o‘zaro o‘xshashlik …

5 / 44

1883. – s. 68-69.] [3: pokrovskiy m.m. izbrannie raboti po yazikoznaniyu. – m., 1959. – s.18.] [4: nurmonov a. struktur tilshunoslik: ildizlari va yo'nalishlari (“lingvistika” yo'nalishidagi magistrlar uchun o'quv qo'llanma). – andijon. 2006. – b. 58-59.] darhaqiqat, tildagi assotsiativ birliklar o‘xshash umumiy belgilari yoki yondosh belgilari asosida bir-birini xotirada tiklaydi, shu belgilari asosida lisoniy ongda bir qatorga birlashadi. til birliklarining o‘xshashlik yoki yondoshlik xususiyatlari nafaqat lisoniy, balki nolisoniy (ekstralingvistik) asoslarga ko‘ra ham yuzaga kelishi mumkin. masalan, o.matjonning quyidagi she’rida so‘zlar ular anglatgan predmetlarning umumiy vazifasi asosida assotsiativ qatorlarga birlashganligi kuzatiladi: quyoshman deb lof urib qolding, jinchiroqqa o‘xshaysan, kechir. bo‘sh jismingga kimdir yog‘ quyib, piligingni ko‘tarar kimdir. ushbu she’rda quyosh – jinchiroq assotsiativ juftligi yuzaga kelgan. quyosh va jinchiroqning yorug‘likni ta’minlashi shoir xotirasida ularning bir-birini tiklashiga turtki bergan. bu tarzda assotsiativ birliklarning hosil bo‘lishi ekstralingvistik omilga, ya’ni so‘z anglatgan predmetlar vazifasidagi o‘xshashlikka bog‘liq. shoirning quyidagi she’rida esa assotsiativ aloqa yondoshlik asosida …

Want to read more?

Download all 44 pages for free via Telegram.

Download full file

About "omon matjon she’rlari va ijodida janriy rang-baranglik"

mundarija kirish…………………………………………………………………………….3 i bob. omon matjon she’rlarining assotsiativ xususiyatlari……………………………………………………………..6 1.1 omon matjon she’rlarida assotsiativ aloqa ko‘rinishlari……………………...6 1.2 o.matjon she’rlarida rang assotsiatsiyasining voqelanishi…………………..17 ii bob. omon natjon she’rlari va ijodida janriy rang-baranglik……………………………………………………………………..28 2.1 omon matjon she’rlari va ijodida qush obrazi……………………………….28 2.2 omon matjon ijodida janriy rang-baranglik…………………………………..36 xulosa………………………………………………………………………….41 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………….43 kirish mavzuning dolzarbligi. dunyo tilshunosligida o‘tgan asrning so‘nggi choragidan boshlab badiiy matn tadqiqiga yondashuvlar o‘zgardi. bu davrga kelib jahon tilshunosligiga antropotsentrik tilshunoslik tamoyillari k...

This file contains 44 pages in DOCX format (61.9 KB). To download "omon matjon she’rlari va ijodida janriy rang-baranglik", click the Telegram button on the left.

Tags: omon matjon she’rlari va ijodid… DOCX 44 pages Free download Telegram