bilish shakillari va darajalari

DOCX 13 pages 31.9 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.9 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

bilish shakillari va darajalari reja: 1. ong va xotira. ijtimoiy va individual ong 2. bilish va bilim, ularning falsafiy talqini 3. inson bilishining darajalari «gnoseologiya» - sof falsafiy kategoriya. uning nomi yunoncha gnosis – bilim, ilm va logos – ta’limot, fan so’zlaridan kelib chiqqan. so’zma-so’z uning ma’nosi – “bilish haqidagi ta’limo (fan)”, “ong haqidagi ta’limot (fan) degan ma’noni anglatadi. gnoseologiya fanida insonning dunyoni bilish imkoniyati insonning o’zini anglash jarayoni bilishning bilmaslikdan bilim sari yuksalishi bilimlar tabiati va ularda aks etuvchi narsalarning o’zaro nisbati o'rgatiladi. gnoseologiyaning maksad va vazifalari, bilishning moxiyati va mazmuni to’g’risida zarur bilimlarga ega bo’lish mamlakatimizda bilimdon, xar jixatdan etuk barkamol inson shaxsini shakllantirishda aloxida o’rin tutadi. bilish nazariyasi bo’lajak mutaxassis-kadrlarda muayyan ilmiy layoqat va qobiliyatlarni shakllantirishga ko’maklashadi. milliy mustaqillik yillarida gnoseologiya oldiga qo’yilayotgan eng muxim vazifalardan biri, ilmiy bilimlarning jamiyatimiz taraqqiyoti, tinchligi va farovonligi uchun xizmat kilishini ta’minlaydigan omil va mexanizmlarni o’rganish, ulug’ ajdodlarimizning ilmiy bilimlarni rivojlantirish …

2 / 13

tadkikot mavzui sifatida urganishga xarakat kila boshlagan paytdan buyon uni o’ylantirib kelayotgan muammolardan biri ongning moxiyati, uning kelib chikishi masalasidir. shu nuqtai nazardan karaganda, ongning tabiatini anglash masalasi eng qadimiy falsafiy masalalardan biri, deyish mumkin. garchand ong va uning turli xususiyatlari insonga xos xodisa sifatida psixologiya, adabiyot, sotsiologiya kabi fanlarning tadqikot mavzui doirasiga kirgan bo’lsa-da, ongning moxiyati, uning turli ko’rinishlari o’rtasidagi munosabat kabi masalalarni o’rganish bilan aynan falsafa shug’ullanadi. bunday karashlarning ildizi juda qadimiy bo’lsa-da, ular xamon o’zining ko’plab tarafdorlariga ega. zero, u olam va odamning yaratilganligi masalasi bilan bevosita bog’likdir. kimda-kim olam va odam yaratilganligini tan olar ekan, ong xam yaratganning kudrati ekanligini tan olishi tabiiy. ong moddiylikning miyada aks etishi deb tushunishda, uning moxiyati inson tanasi faoliyati bilan bog’lab talkin etiladi. bunday karashlar xam qadimiy ildizlarga ega. xviii asrga kelib ongni bevosita inson miyasi faoliyati bilan bog’lashga xarakat kilgan karashlar xam shakllandi. ayni paytda materialistik yo’nalish nomini olgan …

3 / 13

karab kelindi. xozirgi zamon fani masalaga kengroq doirada yondashish zarurligini ko’rsatmokda. chunki fan dalillari inson paydo bo’lishini faqat yerda kechgan jarayonlar bilan cheklab qo’yish to’g’ri emasligini, u koinot evolyusiyasining tabiiy xosilasi ekanligini tobora chuqurrok isbotlamoqda. inson biologik va ijtimoiy xarakatning tashuvchisi ekan, xarakat shakllari o’rtasidagi uzviy alokadorlikni, uning yukori shakllari quyi shakllariga bog’likligini, tayanishini, ulardan o’sib chiqishini unutmaslik lozim. boshqacha aytganda, ular o’rtasida uzviy aloqadorlik mavjud. ong tarixi quyosh sistemasi va unda millionlab yillar davomida sodir bo’lgan o’zgarishlardan xam ayricha olib qaralishi mumkin emas. aynan mana shu jixatdan olganda, ongning shakllanishini kosmik xodisa sifatida karash xam mumkin. ong in’ikosning oliy shaklidir. xo’sh, in’ikos deganda nima tushuniladi. in’ikos muayyan ta’sir natijasida paydo bo’ladi. buning uchun esa, xech bo’lmaganda, ikkita ob’ekt bo’lishi va ular o’rtasida o’zaro ta’sir bo’lishi lozim. eng umumiy ma’noda, xar qanday predmetlarning u bilan ta’sirlashuvda bo’lgan boshqa predmetlarning ta’sirini muayyan tarzda aks ettirishi bilan bog’lik xossasiga inikos deyiladi. shu …

4 / 13

va nixoyat, normal funksional faoliyat ko’rsatuvchi miya soxibi ijtimoiy munosabatlarga tortilgan bo’lishi shart. ong psixik in’ikosning o’ziga xos, yuksak shaklidir. ammo, bu psixika va ong tushunchalarini aynanlashtirish uchun asos bo’la olmaydi. negaki, psixika xayvonlarga xam xosdir. gap inson psixikasi haqida ketganda xam, u ong tushunchasiga nisbatan keng qamrovlilik kasb etishini unutmaslik lozim. z. freyd fikricha, psixika ongsizlik, ong osti xodisalarini va ongning o’zidan iborat 3 qatlamdan tashkil topgan. inson xayoti va faoliyatida ong bilan bir qatorda ongsizlik va ong osti xodisalari xam muhim ahamiyatga ega. ong o’zaro aloqada bo’lgan turli unsur (element) lardan tashkil topgan murakkab ma’naviy tuzilishga ega. ong in’ikosning o’ziga xos shakli ekan, avvalo, unda aks ettiriladigan ob’ekt xaqidagi muayyan bilimlar xissiy va ratsional shaklda o’z ifodasini topadi. demak, bilim ong tuzilishining asosiy unsuridir. shuning uchun xam bilimlarning boyib, chukurlashib borishi ong rivojlanishini xarakterlaydigan muxim belgi sifatida yuzaga chiqadi. bilimlarimizning chukurligi va ko’lamliligi, xissiyotlarimizning namoyon bo’lishi yoki bo’lmasligi …

5 / 13

bu jarayonlarning yanada tezlashayotganligini ko’rsatmoqda. ong va til munosabati xaqida gap ketar ekan, til o’ziga xos tarixiy xotira rolinio’tashini xam unutmaslik kerak. bu milliy tillar misolida ayniksa, yaqqol ko’rinadi. zero, millat tilida uning o’zligi, bosib o’tgan tarixiy yo’li, tafakkur tarzi aks etadi, mustaxkamlanadi. “ona tili, - deb yozadi prezidentimiz, - bu millatning ruxidir. o’z tilini yo’qotgan xar qanday millat o’zligidan judo bo’lishi muqarrar . shunday ekan, mustaqillik sharoitida milliy tilimiz rivojiga aloxida e’tibor berilayotganligi milliy o’zligimizni anglashimizning o’tish jarayonida milliy istiqbolimizni belgilashning uzviy kismi sifatida qaralmog’i lozim. o’z-o’zini anglash, uning shakllari. inson ob’ektiv vokelikni aks ettirish bilan bir qatorda o’zi xakida fikr yuritish, ruxida kechayotgan jarayonlarni taxlil qilish, xatti-xarakatlarini nazariy taxlil kilishdek qobiliyatga xam ega. o’zini o’zgalardan ajrata bilish, o’ziga munosabat, imkoniyatlarini baxolash o’z-o’zini anglash sifatida namoyon bo’ladi. o’z-o’zini anglashda o’zini bilish, baxolash va tartibga solishdek unsurlarni ajratish mumkin. bu unsurlar o’z-o’zini anglashning soxibiga subektiga ko’ra farqlanuvchi muayyan shaxs, ijtimoiy …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bilish shakillari va darajalari"

bilish shakillari va darajalari reja: 1. ong va xotira. ijtimoiy va individual ong 2. bilish va bilim, ularning falsafiy talqini 3. inson bilishining darajalari «gnoseologiya» - sof falsafiy kategoriya. uning nomi yunoncha gnosis – bilim, ilm va logos – ta’limot, fan so’zlaridan kelib chiqqan. so’zma-so’z uning ma’nosi – “bilish haqidagi ta’limo (fan)”, “ong haqidagi ta’limot (fan) degan ma’noni anglatadi. gnoseologiya fanida insonning dunyoni bilish imkoniyati insonning o’zini anglash jarayoni bilishning bilmaslikdan bilim sari yuksalishi bilimlar tabiati va ularda aks etuvchi narsalarning o’zaro nisbati o'rgatiladi. gnoseologiyaning maksad va vazifalari, bilishning moxiyati va mazmuni to’g’risida zarur bilimlarga ega bo’lish mamlakatimizda bilimdon, xar jixatdan etuk barkamol inson shaxs...

This file contains 13 pages in DOCX format (31.9 KB). To download "bilish shakillari va darajalari", click the Telegram button on the left.

Tags: bilish shakillari va darajalari DOCX 13 pages Free download Telegram