yusuf va zulayho

PPTX 27 pages 510.3 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 510.3 KB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti o’zbek filologiyasi fakulteti andalib va nishotiy dostonlari misolida davr dostonchiligi borasida mulohaza yuritish. o'xshash va farqli tomonarni topish andalibning “yusuf va zulayho” dostoni r e j a : 1. nurmuhammad andalib hayoti va adabiy merosi 2. qissalarning go’zali “yusuf va zulayho” dostonining yaratilish manbaalari 3. “yusuf va zulayho” mavzuidagi dostonlarda an’ana va o’ziga xosliklar 4. andalibning “yusuf va zulayho” dostonidagi she’riy parchalarning janriy xususiyatlari 5. xulosa. 6. foydalanilgan adabiyotlar. hayoti va ijodi muhammadniyoz nishotiy (xviii asr)taniqli o’zbek shoiri, liro-epik she’riyat tarraqqiyotida alohida o’ringa ega. xorazm (1701)da tug’ildi. ijodiy merosidan lirik she’rlari va “husnu dil” dostoni yetib kelgan. she’rlari “g’azaliyot va muxammasoti nishotiy”, “bayozi mutafarriqa”, “bayozi majmuai ash’or” kabi manbalarda jamlangan. muhammad yusuf chokar tomonidan ko’chirilgan devoni (1903). yirik asari “husnu dil” dostoni buxoroda (1778) yozilgan. husn va dil sarguzashtining syujeti sharq adabiyotida mashhur bo’lib, yax’yo saboq …

2 / 27

in ekan ruhi ravon ham sanga, jonu tanu tobu tavon ham sanga. * * * so‘zki malohat bilan marg‘ub erur, ziynat anga bo‘lsa agar xo‘b erur. * * * so‘zdin erur ma’nini rangin murod, bo‘lmasa ul so‘zni degil girdbod. biz tadqiqotga tortgan andalibning “yusuf va zulayho” qissasi qadimiy syujetga ega asarlardan hisoblanadi. dastlab qissa sura sifatida qur’oni karimda mavjud bo’lgan paytlardan boshlab chahoryorlar, sahobalar, muhaddislar, mufassirlar, mutasavvuflar va qissaxon roviylar tavrot, injil va folklor namunalaridan foydalanib syujetni to’ldirish, mukammallashtirishga kirishganlar va bunda fantaziyaga ham keng o’rin berilgan. undagi har bir voqea xilma-xil shakl va yo’nalishlarda izohlangan. keyingi asarlarda arab, fors-tojik va turkiy adabiyotlarda yuzaga kelgan «qisasul-anbiyo»larda ana shu izohlardan foydalanishgan. yusuf va zulayho sarguzashtlarining g’oyat xalqchil, ommabop va hayotiy bo’lishida xviii asrda yashab ijod etgan va o’zbek hamda turkman xalqlari o’rtasida mashhur bo’lgan shoir nurmuhammad andalib katta hissa qo’shdi. biz ushbu kichik tadqiqotda andalib hayoti, adabiy merosi hamda “yusuf va …

3 / 27

an xalqlari orasida keng tarqalgan “xalq kitoblari”ning eng yaxshi xususiyatlarini o’zida mujassamlashtiradi”2 . bu dostonlar xviii-xix asrlar davomida qayta-qayta ko’chirilgan chop etilgan. uning yuqorida zikr etilgan uch dostoni ham xalq qissalariga xos an’analarga ega nasru nazm shaklida yozilgan. u “zaynularab” dostonida zaynularab bilan muhammad hanifa o’rtasidagi samimiy sevgini jozibali tasvirlaydi. “rabg’uziy bu qissaning ahsan (go’zal) deyilishi sababini quyidagicha izohlaydi: 1) qur’ondagi boshqa hamma qissalardan foydasi ko’proq eukanligi; 2) qissa boshdan oxir, bir qavlda qirq yil, boshqa birida sakson yil ichida bo’lib o’tgan voqealarni o’z ichiga olganligi; 3) qur’oni karimda boshqa qissalar turli oyat va suralarda, yusuf qissasi esa faqat bir oyat - yusuf surasida kelganligi; 4) boshqa qissalarda voqealar begona odamlar orasida yuz berganligi; 5) qissada uch hol: rohatda va mashaqqatlarda ollohga itoatda, xaloyiq orasida ezgu muomalada, yaxshi va yomon kayfiyatda bo’lganda bag’ri keng, ochiq bo’lmoq borligi; 6) yusufning o’z og’alari bilan ezgu muomala qilganligi. ularning jafosiga sabr-bardoshli bo’lganligi; 7) …

4 / 27

chli tasvirlanganki, biz buni boshqa "yusuf va zulayho"larda ko’rmaymiz. yusuf o’limi yaqinlashganini sezib, zulayho bilan vidolashadi, uning ko’ng’lini ko’taradi, u bilan baxtli hayot kechirgani uchun minnatdorlik qiladi. zulayhoning o’z vafotidan keyin ham xursandchilik bilan hayot kechirishini istaydi: men ketganda qo’yma o’zung jafog’a, fig’on etib, qolma yana azog’a, topshurmisham sani qodir xudog’a, xush, omon bo’l, jonim, ketmali bo’ldum. nurmuhammad andalib haqida hayoti: urganchda tug‘ilgan, xiva madrasalarida tahsil olgan. o‘zbek va turkman tillarida ijod qilgan. ijodi: g‘azal, ruboiy, muxammas, doston janrlarida asarlar yaratgan. 3. andalibning dostonlari mashhur dostonlari: “layli va majnun”, “yusuf va zulayho”, “zayn ul-arab”, “sa’d vaqqos”, “bobo ravshan”, “malikai mehrinigor”, “o‘g‘iznoma”. xususiyatlari: mumtoz dostonchilikning eng yaxshi xususiyatlarini mujassamlantirgan. andalib dostonlarining mavzulari ishqiy sarguzashtlar: “layli va majnun”, “yusuf va zulayho”. diniy-tarixiy voqealar: “zayn ul-arab”, “sa’d vaqqos”. xalq qissalari: “bobo ravshan”, “malikai mehrinigor” andalib dostonlarining uslubi tili: sodda, xalq og‘zaki ijodiga yaqin. bayon usuli: nasru nazm aralashmasi, rivoyatlar shaklida. badiiy vositalar: o‘xshatish, …

5 / 27

rik syujet, timsollar orqali fikr ifodasi. badiiy vositalar: personifikatsiya, ramziy obrazlar. andalib va nishotiy dostonlarining o‘xshashliklari ishqiy mavzular: har ikkala shoir dostonlarida sevgi markaziy o‘rinda. xalq og‘zaki ijodidan foydalanish: dostonlarda xalq qissalari, maqollar, rivoyatlardan foydalanilgan. ma’naviy-axloqiy g‘oyalar: ezgulik, sadoqat, vafodorlik targ‘ib qilingan. 11. andalib va nishotiy dostonlarining farqlari syujet qurilishi: andalib dostonlari an’anaviy syujetga ega bo‘lsa, nishotiy dostonlari majoziy-allegorik syujetga ega. badiiy ifoda: andalib tili sodda va xalqona, nishotiy tili esa murakkab va badiiy. maqsad: andalib asarlarida ko‘proq didaktik maqsad ko‘zlangan, nishotiy esa falsafiy-axloqiy masalalarni yoritgan. dostonlarning davr adabiyotidagi o‘rni adabiy an’analar: har ikkala shoir navoiy, fuzuliy, jomiy an’analarini davom ettirgan. yangi yo‘nalishlar: nishotiy dostonlarida majoziy-allegorik uslub orqali yangi yo‘nalishlar ko‘zga tashlanadi. dostonlarning bugungi kunda o‘rganilishi tadqiqotlar: andalib va nishotiy dostonlari ustida ilmiy izlanishlar olib borilmoqda. nashrlar: asarlarning qo‘lyozma va toshbosma nusxalari saqlanmoqda, ayrimlari nashr etilgan. xulosa. xulosa qilar ekanmiz, qur’oni karimda qissalarning go’zali deb atalgan yusuf qissasi juda qadimiy …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yusuf va zulayho"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti o’zbek filologiyasi fakulteti andalib va nishotiy dostonlari misolida davr dostonchiligi borasida mulohaza yuritish. o'xshash va farqli tomonarni topish andalibning “yusuf va zulayho” dostoni r e j a : 1. nurmuhammad andalib hayoti va adabiy merosi 2. qissalarning go’zali “yusuf va zulayho” dostonining yaratilish manbaalari 3. “yusuf va zulayho” mavzuidagi dostonlarda an’ana va o’ziga xosliklar 4. andalibning “yusuf va zulayho” dostonidagi she’riy parchalarning janriy xususiyatlari 5. xulosa. 6. foydalanilgan adabiyotlar. hayoti va ijodi muhammadniyoz nishotiy (xviii asr)taniqli o’zbek shoiri, liro-epik she’riyat tarraqqiyotida alohida o’ringa ega. xorazm (1701)da tug’ildi. ...

This file contains 27 pages in PPTX format (510.3 KB). To download "yusuf va zulayho", click the Telegram button on the left.

Tags: yusuf va zulayho PPTX 27 pages Free download Telegram