bilimlarni boshqarish va ixtisoslashgan axborot tizimlari

DOCX 24 pages 102.8 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 102.8 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

bilimlarni boshqarish va ixtisoslashgan axborot tizimlari reja: .1 bilimlar tizimini boshqarish, bilimlar bazasi. .2 sun'iy intellekt tizimlari va bilimlarni tasvirlash modellari. .3 ekspert tizimlardan foydalanish va ularni yaratish. bilimlar tizimini boshqarish. bilimlar tizimi bu – asosan bilimlar bazasidir. bilimlar bazasi biror sohada oldindan belgilangan shart-sharoitlarga javob bera oladigan ma'lumotlar bazasini yaratish va undan foydalanish muhim ahamiyat kasb etadi. bilimlar bazasini shakllantirish turli uslublar orqali amalga oshirilishi mumkin. bunda muammolarning aksariyati bilimlar bazasining umumiy tuzilishi va uni tashkil etuvchi elementlarning o'zaro bog'lanish usuliga taalluqli bo'ladi. umumiy hofda bilimlar bazasini yaratish dasturlar tizimini yaratishga o'xshash bo'ladi. bilimlar bazasi - bu ayrim predmet sohalari murakkab vazifalar yechimini topish uchun tahlil va xulosalarni yuzaga keltiruvchi model, qoida, omillar (ma’lumotlar) majmuidir. bilimlar bazasi jamiyatning ajralmas qismi bo'lib, uning o'tmishi, bugungi kuni va kelajagi haqidagi bilimlarni o'zida mujassamlashtiradi. bilimlar bazasida jamlanadigan ma'lumotlar matn, belgi, raqam, jadval, grafik, rasm va boshqa ko'rinishlarda bo'lishi mumkin. ma’lumotlar bilimlar bazasining …

2 / 24

lanuvchining javobiga bog'liq bo'ladi. muloqot quyidagi tarzda olib boriladi: ¬dastur foydalanuvchiga tizimga qanday savollar berish mumkinligi haqida yo'nalish beradi. berilgan sohadagi bilimlar bazasidan foydalanish har bir foydalanuvchidan ma'lum darajadagi ko'nikma va malakalarni talab qiladi. bunday ko'nikmalarga turli shakldagi aqliy faoliyat turlari: tahlil, sintez, umumlashtirish, abstraktlashtirish, qiyoslash, modellashtirish, strukturalash, o'xshashlik darajalarini o'rnatish va boshqalar kiradi. bilimlar bazasini yaratishda quyidagi bosqichlar amalga oshiriladi: 1-bosqich. predmet sohasini aniqlash. bu bosqichda muayyan bilim sohasi tanlanadi. 2-bosqich. bilimlar to'plamini yaratish. berilgan mavzu bo'yicha materiallarga darslik, ma'lumotnoma, ilmiy maqolalar, jurnal, gazeta, yaratuvchining oldindan to'plagan xususiy bilimlari va boshqalar kiradi. yaratiladigan bilimlar bazasining sifati va hajmi yaratuvchining birlamchi bilim manbalaridan oladigan axborotlari sifatiga bog'liq bo'ladi. 3-bosqich. bilimlarni tizimga tushirish. bu bosqichda asosiy tushunchalar va ularning xossalari, atamalarning mazmuni (tub mohiyati) aniqlanadi, tushunchalar mazmuni bo'yicha turlarga ajratiladi, ular o'rtasida mantiqiy bog'lanish o'rnatiladi. axborotlarning tuzilishi tartibini to'g'ri belgilash undan foydalanish samarasini oshiradi.materialni bilimlar bazasida ifodalash uchun tizimli tahlildan foydalaniladi. …

3 / 24

lgan vositalar yordamida berilishi mumkin. hozirgi zamon mutaxassisi kerakli axborotni topish, ajratib olish , tahlil qilish, tashkillashtirish, saqlash hamda kerakli ko’rinishda tasvirlashni bilishi kerak. bu esa undan tahlil va sintez qilish, umumlashtirish, abstraksiyalash, modellashtirish, o‘xshashliklarni topish va shunga o ‘xshash boshqa aqliy faoliyat ko‘nikmalarini egallashini talab qiladi. shuni ham aytib o‘tish kerakki, biror hodisa, voqea yoki soha haqida absolyut bilim beradigan axborot tizimini yaratish juda mushkul ish hisoblanadi. bilimlar bazasini boshqarish usullari bilimlar bazasini yaratish bilan bevosita bog’langan bo’ladi. bilimlar bazasini boshqarish uchun maxsus dasturlar tuziladi. bunday dasturlarning vazifasiga quyidagilar kiradi: • bilimlar bazasidagi ma’lumotlarga kirish; • bilimlar bazasidagi axborotlarni modifikatsiyalash (yangilash); • kompyuter o‘chirilganda yoki dasturlar ishi to‘xtab qolganda boshqarishning tezda qayta tiklanishi; • bilimlar bazasidan bir vaqtda bir necha kompyuterning foydalanishi va foydalanuvchilarning bir - biriga xalaqit bermasligi; • bilimlar bazasidagi ma’lumotlardan foydalanishning cheklanganligi va ularni tashqi ta’sirlardan himoyalanishi. bilimlar bazasi maxsus tashkil etilgan firmalar, guruhlar yoki yakka …

4 / 24

mlangan bilimlar bazasida «nimani hal etish kerak» degan mantiqiy dasturlashtirishga o'tishdir. sun'iy intellektning (si) intellektual xarakterdagi masalalar-ning yechilish usullarini ehm yordamida o'rganuvchi fanning hayotda qo'llanib rivojlanib borishidan ekspert tizimlar (et) vujudga keldi. et lar asosini predmet sohasi ma'lumotlari haqidagi axborot kiritilgan bilimlar bazasi tashkil etadi. bilimlarni et ga taqdim etishning ikki asosiy shakli: faktlar va qoidalar mavjud. faktlar — hodisa va jarayonlarning miqdoriy va sifat ko'rsatkich-larini qayd etadi. qoidalar — odatda sabab va oqibatlarni bog'lovchi mantiqiy sharoitlar ko'rinishidagi faktlararo nisbatlarni bayon etadi. si tizimlari 40 yildan ko'proq tarixiy rivojlanish jarayonini boshidan kechirgandir. paydo bo'lishidanoq teoremani avtomatik isbotlash, mashina tarjimasi (bir mashina tilidan boshqa tilga o'girish), tasvirlarni o'rganish va tahlil qilish, robotlar ishini rejalashtirish, o'yinlar algoritmi va strategiyasi kabi yechimini kutayotgan masalalarni qamrab olgan yechimni topish. ekspert tizimlar — bu malakali ekspertlar darajasida foydalanuvchilar qarorlarini tayyorlashning tor ixtisoslashtirilgan sohasida bilimlarni qayta ishlash tizimlaridir. etlarga maslahat berish, tahlil qilish, konsultatsiya berish, diagnoz …

5 / 24

ing o'rnimni egallashi mumkin» degan asnoda ish tutib, bilimlar bazasini keng bo'lishiga intilmasdan, balki bunga qarshilik qilishi mumkin. lekin, bu qo'rqishlar asossizdir, chunki et fikr yuritish qobiliyatiga ega emasdir. bu esa ular bilimlarini oshirish mumkin emasligini ko'rsatadi. keyingi vaqtlarda mustaqil o'qib, bilim olish imkoniyatiga ega bo'lgan tizimlar ishlab chiqish ustida ishlar olib borilmoqda. sun'iy intellektning dasturlashtirishga ta'siri. biror bir masalani yechishda inson miyasi o'zida bor bilim-ning barchasini ishga solmasdan, shu masalaga taalluqli bilimlar-nigina ishga soladi. ma'lum bir masalani echish uchun, anoanaviy yo'l bilan ham dastur (dastur) tuzish mumkin yoki sun'iy inetellekt usulida ham dastur tuzish mumkin. vaholanki, sun'iy intellekt usulini qo'llash masalani yechishni ancha yengillashtirar va tezlashtirar ekan. tuzilgan dasturlarning alohida olingan qismi aniq bir ishni bajaradi. biroq sun'iy intellekt asosida tuzilgani alohida xususiyatga ega. u xarakter jihatidan inson intellektiga yaqin, ya'ni ozgina o'zgartirishlar yoki ozgina qism informatsiya dasturni butun strukturasini o'zgartirmaydi. bu holat (gibkost) dasturlash jarayonida yuqori samara beradi, …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bilimlarni boshqarish va ixtisoslashgan axborot tizimlari"

bilimlarni boshqarish va ixtisoslashgan axborot tizimlari reja: .1 bilimlar tizimini boshqarish, bilimlar bazasi. .2 sun'iy intellekt tizimlari va bilimlarni tasvirlash modellari. .3 ekspert tizimlardan foydalanish va ularni yaratish. bilimlar tizimini boshqarish. bilimlar tizimi bu – asosan bilimlar bazasidir. bilimlar bazasi biror sohada oldindan belgilangan shart-sharoitlarga javob bera oladigan ma'lumotlar bazasini yaratish va undan foydalanish muhim ahamiyat kasb etadi. bilimlar bazasini shakllantirish turli uslublar orqali amalga oshirilishi mumkin. bunda muammolarning aksariyati bilimlar bazasining umumiy tuzilishi va uni tashkil etuvchi elementlarning o'zaro bog'lanish usuliga taalluqli bo'ladi. umumiy hofda bilimlar bazasini yaratish dasturlar tizimini yaratishga o'xshash bo'ladi....

This file contains 24 pages in DOCX format (102.8 KB). To download "bilimlarni boshqarish va ixtisoslashgan axborot tizimlari", click the Telegram button on the left.

Tags: bilimlarni boshqarish va ixtiso… DOCX 24 pages Free download Telegram