sabotul-ojizin' asariga yazilgan sharhlar tahlili

PPTX 31 стр. 234,9 КБ Бесплатная загрузка

31 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 234,9 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 31

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 31

$turon universiteti filologiya va tillarni o’qitish o’zbek tili yo’nalishi 2-kurs 023\19-guruh talabasi oltiboyeva azizaning o’zbek adabiyoti tarixi fanidan tayyorlagan mustaqil ishi. turon universiteti filologiya va tillarni o’qitish o’zbek tili yo’nalishi 2-kurs 023\19-guruh talabasi salomova rahimaning o’zbek adabiyoti tarixi fanidan tayyorlagan mustaqil ishi. mavzu:,,sabot ul-ojizin’’asariga yozilgan sharhlar tahlili. reja: 1.so’fi olloyor hayoti va ijodi. 2.,,sabot ul-ojizin’’ asariga sharhlar. 3.,,sabot ul-ojizin’’asari hikoyalarida obrazlar talqini. 4.,,sabot lu-ojizin’’ilmiy-ma’rifiy asar. soʻfi olloyor (baʼzi manbalarda ollohyor[1])(1644-yil, kattaqoʻrgʻon bekligi minglar qishlogʻi — 1724-yil, denov) — tariqat arbobi va mutasavvuf lirik oʻzbek shoiri. tasavvufning yirik olimlaridan. soʻfi olloyor o‘zbek mumtoz adabiyotida tasavvuf adabiyoti an’analarini izchil davom ettirib, o‘ziga xos maktab yaratgan adib, shoir va mutafakkirdir. soʻfi olloyor 1644-yili kattaqoʻrgʻonning minglar qishlogʻida ziyoli oʻzbek oilasida tavallud topgan[3][4]. otasi temir yor ogʻlining tarbiyasi bilan jiddiy shugʻullanadi: u 12 yoshigacha oʻz qishlogʻida oʻqiydi, keyinchalik buxoroga borib madrasalarda bilim olib, oʻzbek va tojik tillarida yoza boshlaydi. shayxlar maktabi va buxorodagi joʻybor shayxlari …$

2 / 31

heʼrlari ham mavjud. "mevalar munozarasi" nomli manzuma ham unga nisbat beriladi. turkiy va forsiy tillarida ijod qilgan soʻfi olloyor ijodining asosiy yoʻnalishi islom maʼrifatini keng xalq orasiga yoyish va tasavvufning insoniy kamolot bilan bogʻliq gʻoyalarini targʻibtashviq qilishdan iborat. u "maslak ulmuttaqin" ("taqvodorlar maslagi"), "murod ulorifin" ("oriflar murodi"), "maxzan ulmuteʼin" ("itoatkorlar xazinasi") asarlarini forsiy, "sabot ul-ojizin" ("ojizlar saboti"), "favz unnajot" ("najot tantanasi") masnaviylarini turkiy tilda yaratgan. forsiy va turkiyda bitilgan boshqa sheʼrlari ham mavjud. "mevalar munozarasi" nomli manzuma ham unga nisbat beriladi. hijriy 1221/1806-yili yozilgan “risolayi aziza” asari “sabotul ojizin”ga yozilgan sharhlarning eng qadimiysidir. matnshunoslik ilmida manbaning qadimiyligi matnning ishonchlilik darajasini belgilashda muhim omil sanaladi. sharhning yozilish yili bilan so‘fi olloyorning vafot sanasi oralig‘i 82 yilni tashkil qiladi. matn tarixiga nisbatan olinsa, bu unchalik uzoq muddat emas. demak, “sabotul ojizin”ning tili, undagi ifoda va bayon yo‘llari, muallifning tushuncha va qarashlari zamon nuqtai nazaridan shorihga ancha yaqin. sharh ilmi qoidasiga ko‘ra, manbaning …

3 / 31

h ilmi an’anasiga ko‘ra, shorih avval baytning nasriy bayonini keltiradi, keyin har ikki misradan kelib chiqqan umumiy mazmunni qur’on oyati bilan dalillaydi. so‘ngra baytdagi ayrim so‘zlarning lug‘aviy va majoziy ma’nolarini turli variantlari bilan izohlaydi. masalan: sano lil xoliqi g‘abrovu aflok, yaratdi qatra edin gavhari pok. ya’ni maqtamoq va poklamoq ko‘k-u yerlarni yaratgan allohga bo‘lsin. bu ikkini yaratmoqqa avval sabab ul ediki, ko‘klarda va yerlarda ibrat ko‘pdir. zero, g‘oshiya surasining 18-oyatida aytilganidek: “ko‘rmasmisanki, ko‘klarni ustimizda tirgaksiz turadur?” buni ibrat qilish uchun yoxud shuning uchundirki, qachon odam o‘g‘lonlari olamul ashbohdan olami suvratga kelsalar, o‘zlarini bilurlik bo‘lgach, ko‘zlariga avval ko‘ringan narsa yer bilan ko‘kdir. demak, ularni ko‘rib boshqa narsalardan ibrat olmoq uchundir. bu yerda “g‘abro” yer ma’nosida, “qatra”dan murod – nutfa, ya’ni otalar pushtidan chiqib, onalar rahmiga o‘rnashgan gavhari pok – odam o‘g‘lonlaridir. yoki “qatra”dan murod – abdulloh ibn abdulmuttolibning shahvat suvidir. “gavhari pok”dan murod esa – muhammad mustafo sollallohu alayhi vasallamdir. “risolayi …

4 / 31

o‘lur. agar bu yomg‘ir dengiz yuzida qolsa, aytadiki: “ey rabbim, men quling zaiflarning zaifiman. shunday ulug‘ dengiz ichida men nima qilayin?” ana shunday tavozu’lari uchun olloh taolo uni podshohlarning tojida qildi. shunga o‘xshab biror kishi o‘zini kam ko‘rib turar bo‘lsa, alloh uni aziz qilib, odamlardan ustun qo‘yadi). manbasi noaniq bunday rivoyatlar ayrim o‘quvchilarning qiziqishini orttirishi mumkin, ammo kitobning ishonchlilik darajasini pasaytirishi aniq. yuqoridagi kuzatishlardan kelib chiqib, tojuddin yolchiqul sharhining tarkibiy konstruksiyasini shunday iyerarxiyada tasniflash mumkin: - baytning nasriy bayoni; - dalillar (oyat, hadis, tarixiy qissalar asosida); - naxviy tahlil (arab tili grammatikasi asosida); - rivoyatlar (manbasi noaniq); - badiiy san’atlar bayoni (asosan, tajnis san’ati). xulosa shuki, “risolayi aziza” kitobida sharh ilmi an’analarining izi seziladi, shorih matnlar izohida imkon qadar mohiyatga yaqinlashgan. “sabotul ojizin” matnini o‘rganishda “irshod ul-o’izin” kabi izohli nasriy bayonlarning ham o‘z o‘rni bor. qolaversa, bu manbani “sabotul ojizin” uchun maxsus izohli lug‘at sifatida ham istifoda etish mumkin. “sabotul …

5 / 31

iy, tarixiy, axloqiy masalalar o‘z o‘rnida imkon qadar qur’on va hadis asosida dalillangan, dalili zaif so‘zlar va mavzu’ (soxta) hadislar ochiq bayon etilgan, hadis roviylari haqida tegishli ma’lumotlar berib borilgan. keltirilgan xulosalar shunchaki ma’lumotlar yig‘indisi bo‘lib qolmasligi uchun ular ilmiy asosda o‘rganilishi shart. shu maqsadda, salkam to‘rt asrdan beri olimlar e’tiborini tortib kelayotgan “sabotul ojizin” asarining o‘rganilish tarixida markaziy o‘rinni egallagan “hidoyat ut tolibin” sharhi haqida batafsil to‘xtalishni joyiz bildik. “hidoyatut tolibin”ni boshqa sharhlardan ajratib turuvchi bosh xususiyat sharh va izohlarning ilmiy asosga qurilganidir. “sabotul ojizin” mutolaasida o‘quvchini o‘yga toldiradigan, hatto “sabot”xonlar orasida o‘zaro bahsga sabab bo‘lgan bir bayt bor: qilib g‘abro madorin zimmayi hut, bani odamg‘a andin qism etar qut. bu bayt “risolayi aziza”da shunday sharhlangan: “ya’ni olloh taolo yerning aslini baliq ustiga qo‘ydi. shu baliq ustidagi yerlarda olloh odam bolalariga rizq ulashib, birining rizqini keng, ba’zinikini tor qildi. chunonchi, zuxruf surasining 32-oyati bunga dalildir”. “hidoyatut tolibin” sharhida esa …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 31 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sabotul-ojizin' asariga yazilgan sharhlar tahlili"

turon universiteti filologiya va tillarni o’qitish o’zbek tili yo’nalishi 2-kurs 023\19-guruh talabasi oltiboyeva azizaning o’zbek adabiyoti tarixi fanidan tayyorlagan mustaqil ishi. turon universiteti filologiya va tillarni o’qitish o’zbek tili yo’nalishi 2-kurs 023\19-guruh talabasi salomova rahimaning o’zbek adabiyoti tarixi fanidan tayyorlagan mustaqil ishi. mavzu:,,sabot ul-ojizin’’asariga yozilgan sharhlar tahlili. reja: 1.so’fi olloyor hayoti va ijodi. 2.,,sabot ul-ojizin’’ asariga sharhlar. 3.,,sabot ul-ojizin’’asari hikoyalarida obrazlar talqini. 4.,,sabot lu-ojizin’’ilmiy-ma’rifiy asar. soʻfi olloyor (baʼzi manbalarda ollohyor[1])(1644-yil, kattaqoʻrgʻon bekligi minglar qishlogʻi — 1724-yil, denov) — tariqat arbobi va mutasavvuf lirik oʻzbek shoiri. tasavvufning yirik olimlaridan...

Этот файл содержит 31 стр. в формате PPTX (234,9 КБ). Чтобы скачать "sabotul-ojizin' asariga yazilgan sharhlar tahlili", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sabotul-ojizin' asariga yazilga… PPTX 31 стр. Бесплатная загрузка Telegram