baliqlar ekologiyasi

DOC 31 стр. 149,5 КБ Бесплатная загрузка

31 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 149,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 31

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 31

5 baliqlar ekologiyasi reja: 1. baliqlar ekologiyasi fanining mohiyati 2. baliqlar ekologiyasi rivojlanishi biologiya fani bir qancha fanlar yig’indisidan iborat bo’lib,shulardan morfoligiya- organnizmlarning tuzilishi, sistematika-organizmlarning tabiiy klassifikatsiyasini, fiziologiya-organlarning butun organizmning vazifalarini o’rgansa,ekologiya esa hayotning qiyofasining tasvirini o’rgatishdan iboratdir. baliqlar ekologiyasi ixtiologiya fanining bir bo’limi bo’lib, baliqlarning hayoti qiyofasini o’rganishga bag’ishlangan bo’lib, shular jumlasidan populyatsiyadagi ularning dinamik tabiati xulqi xususiyatini , turkar ichida va turlar aro guruhlari, tarqalishi migratsiyasi, sutkalik va fasllik hayotiy maromlari ( bir tekisligi) oziqlanishdagio’zaro munosabati ko’payishi va boshqalarni o’rganadi. ekologoya baliqlarning sutkalik, fasllik hayotiy davrini abyotik hamda biotik muhitlar bilan o’zaro aloqasini o’rganadi. tabiiyki har qanda tirik organizmlarning hayot faoliyati ularning struktura tuzilishiga va funksiyasiga bog’liq holatda bo’ladi va doimiy ravishda tashqi mihit bilan mustahkam aloqada bo’ladi organizmlarning tashqi muhitlar bilan aloqasini abiotik omilllar bilan aloqada bo’lishi bilan boshlanadi. abiotik omillar – tuproq suv suvda erigan kislorod, tuzlar va muaallaq moddalar kiradi shu jumladan biotik omillarning ta’siriga …

2 / 31

b,yashayotgan muhitida turlarga mos bo’lgan xossalarning saqlanishi,yashashi,avlod qoldirishni ta'minlovchi xususiyatga ega.barcha turlarga xos bo'lgan xususiyatlar va belgilar muhitga moslashuvdan iboratdir.organizmlarning moslashuvi abiotik va biotik omillarning muhitdagi mavjudligidan iborat. baliqlar ekalogiyasi oldida turgan asosiy muammolar-baliqlar podasining soni jihatdan dinamikasi va biomassasini oshirish;migratsiya muammolaridir.bu muammolar juda katta nazariy ahamiyatga ega. birinchi masalada,baliqlarning individual rivojlanish qonuniyatlari,ularning o’sishi,jinsiy munosabati,tuzulishi,tur ichidagi va turlararo munosabatining qonuniyatlarini o’rganish.bu muammolar asosan baliqlarning tur masalasi bilan bog’liq.baliqlarning sonini va ular biomassasining oshishi xalq xo’jaligida katta ahamiyatga ega. baliqlarning ko’payishida,rivojlanishida,o’sishida,fiziologik-biokimyoviy jarayonlarning yaxshi borishida antropogen omillar muhim ahamiyatga ega. insonlar tomonidan suv havzalariga qilinayotgan ta’sirlar,baliqlarning keskin kamayib ketishiga sababchi bo’lmoqda. ishlab chiqarishda,qishloq xo’jaligida,o’rmon xo’jaliklarida va boshqa korxonalarda ko’p miqdorda har xil kimyoviy moddalar ishlatiladi,ularning ko’plari keyinchalik suv havzalariga tashlanadi.oqava suvlar tarkibidagi zaharli moddalar-pestitsidlar,mineral o’g’itlar,qishloq xo’jaligidan chiqadigan oqava suvlar suv havzalariga tushib ikralar va baliqlarga yomon ta’sir qiladi,migratsiya jarayonlarini chegaralaydi,baliqlarda kasalliklarni hosil qiladi va baliq mahsulotlarining sifatini buzadi.ifloslangan oqova suvlar,suv havzasidagi suvning …

3 / 31

ini har xil organo-mineral va zaharli moddalar bilan ifloslantirishdan tashqari,baliqlarni noqonuniy tutish ayniqsa hovuz baliqchiligida baliqlar uchun ajratilgan ozuqalarning o’z vaqtida berilmasligi hamda baliqlarni ikra(urug’)qo’yish paytida tutish baliqchilik sohasiga katta ziyon yetkazadi. 2.baliqlarning muhitdagi abiotik omillarga mosllashuvi (baliqlar harakati, suvning zichligi, yopishqoqligi,bosimi va suv oqimining ta’siri) yer sharining yuza qismi taxminan 510 mln km² bo’lsa,shundan 361 mln km² ga yaqini,ya’ni yer yuzasining 71% okeanlar va dengizlardan iborat.bundan tashqari yer sharining 2,5 mln.km²,ya’ni 0,5% yaqini ichki suv havzalariga to’g’ri keladi.okeanlarning maksimal chuqurligi taxminan 3000 m yuqori bo’lgani,barcha dengizlar maydonining 51-58%ini tashkil qiladi.shunday hajmga ega bo’lgan suv arendalarida baliqlar yashaydi.baliqlarning hayoti suv havzalari bilan bog’liq ekan,ular yuqori tog’ cho’qqilarida,okeanlarning chuqurligida,polyar va tropik suvlarda yashashga moslashgan. baliqlar keng masshtabli suv havzalarida yashar ekan,ular suvning har qanday oqimiga,hattoki 2 m/sek tezlikka ega joylarda,10000 m chuqurliklarda, 1000 atm bosumga ega bo’lgan suvlarda,harakatsiz suv havzalarida yashashga moslashganlar. baliqlarning abiotik va biotik sharoitlarga moslashuvi,ularning morfofunksional o’zgarishi bilan …

4 / 31

i baliqlarning hayot faoliyatida muhim ahamiyatga ega. baliqlar havoga nisbatan,suvning zichligi va yopishqoqligi kuchli bo’lgan joylarda yashaydi.bu esa ularning tuzilishi,funksiyasi,organlari va xulqiga bog’liqdir.baliqlar tinch turgan va oqib turgan suvlarda yashashga moslashganlar. suvning oqimi va bosim tebranuvchi bo’lishi baliqlar hayotida muhimdir.baliqlar suvda harakatlanishi va ularning tezligi har xil uslublar bilan amalga oshiriladi.ularning tana tuzilishi,suzgich pufaklari va boshqa tuzilishlar muhitga qarab moslashadi. baliqlar tana tuzilishiga qarab bir necha tiplarga bo’linadi: 1.tarpedasimon-yaxshi suzuvchi hamda suvning chuqurligiga yashovchilar:bularga skumbriya,kefal,seldlar,akula,losos va boshqalar. 2.strelosimonlar-yaxshi suzuvchi hamda suv chuqurligida yashovchilar:sargan,shuka. 3.ilonsimonlar-qamishzorlarda yashovchilar:ugri,morskiya ugli va boshqalar. 4.lentasimonlar-yomon suzuvchilar:seldnoy karol. 5.sharsimonlar-tana tuzulishi sharsimon:bularga kuzovka,pinogori kiradi. 6.yassisimonlar-bularga skatlar,morskoy chert va boshqalar. baliqlarning suzish jarayonida suvning qarshiligini yengish,uning tanasiga suvning ishqalanishidir.ishqalanishni qulaylashtirish uchun,tana yuzasini moylovchi suyuqlik zarur.ko’pchilik baliqlarning tanasida k’op miqdorda bakalsimon bezlar joylashgan.shilimshiq moddalar baliqlarning tanasini suvning ishqalanishidan saqlaydi.baliqlarning shilimshiq moddalari oqimdan va polisaxaridlardan iborat. suvning zichligi va yopishqoqligi suv tarkibidagi tuzlar va haroratga bog’liq.suv tarkibidagi tuzlarning miqdori ko’paysa,suvning zichligi …

5 / 31

i toza suvlarda harorat 4°c da 1g/sm³ gat eng.haroratning oshishi yoki kamayishi bilan suvning zichligi o’zgaradi.suvning zichligi undagi erigan tuzlarning miqdori oshishi bilan 1,347 g/sm³ gacha boradi.bunday sharoitda gidrobiontlarning yashash sharoiti o’zgaradi.suvning yopishqoqligi –bir tananing ikkinchi tanaga nisbatan ko’rsatadigan qarshiligi.yopishqoqlik birligi puaz(pz).puaz shunaqa yopishlikki,uning gradiyen tezligi 1sm/sek gat eng.1 sm oraliqda ikkita suyuqlik orasida ichki ishqalanish hosil bo’lib,unda 1 dinu (10ˉ³nyuton)1sm² yuzadagi qavatlarning ishqalanishi.suvning yopishqoqligi puazaning yuzdan biri-santipuaza(spz).suvning 10° dagi yopishqoqligi 1,31 spz gat eng oqar suvlarda yashovchi baliqlarda maxsus moslanmalar shakllanadi.oqar suvlarning tezligi asosan daryolardan,tog’lardan,tepaliklardan keladigan suvlarda yuqori bo’ladi.suv oqimining tezligi baliqlar taqsimotidagi asosiy faktor hisoblanadi.suv oqimiga qarab baliqlar ularda har xil formaga moslashadi. tez oqar suvlarda baliqlarning moslashuvini hind olimi xora(1930).quyidagi to’rtta guruhga ajratgan: 1.mayda turlar- to’xtab qolgan joylarda yashovchilar,ya’ni oqimlarning ostki qismida yashovchilar,ularning tuzilishi tez oqar suvlarda moslashgan emas.bular bistryanka,bamskiy chulochik va boshqalar. 2.yaxshi suzuvchilar-tez oqimga moslashganlar.bularga losos,marinki,aziat va afrika usachi. 3.mayda suv osti baliqlari-bular toshlar orasida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 31 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "baliqlar ekologiyasi"

5 baliqlar ekologiyasi reja: 1. baliqlar ekologiyasi fanining mohiyati 2. baliqlar ekologiyasi rivojlanishi biologiya fani bir qancha fanlar yig’indisidan iborat bo’lib,shulardan morfoligiya- organnizmlarning tuzilishi, sistematika-organizmlarning tabiiy klassifikatsiyasini, fiziologiya-organlarning butun organizmning vazifalarini o’rgansa,ekologiya esa hayotning qiyofasining tasvirini o’rgatishdan iboratdir. baliqlar ekologiyasi ixtiologiya fanining bir bo’limi bo’lib, baliqlarning hayoti qiyofasini o’rganishga bag’ishlangan bo’lib, shular jumlasidan populyatsiyadagi ularning dinamik tabiati xulqi xususiyatini , turkar ichida va turlar aro guruhlari, tarqalishi migratsiyasi, sutkalik va fasllik hayotiy maromlari ( bir tekisligi) oziqlanishdagio’zaro munosabati ko’payishi va boshqalarni o’...

Этот файл содержит 31 стр. в формате DOC (149,5 КБ). Чтобы скачать "baliqlar ekologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: baliqlar ekologiyasi DOC 31 стр. Бесплатная загрузка Telegram