suyakli baliqlar

PPT 39 pages 2.3 MB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPT

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

slayd 1 umumiy tavsifi suyakli baliqlar sinfi vakillari er yuzidagi barcha suv havzalarida tarqalgan. suyakli baliqlar umurtqali hayvonlar kenja tipi orasida eng ko'p turlarni (20 mingga yaqin tur) o'z ichiga oladi. suyakli baliqlarning terisida suyak, ayrimlarida ganoid va kosmoid tangachalar rivojlangan, ularda hech qachon plakoid tangachalar bo'lmaydi. jabralari ustidan suyakli jabra qopqog'i bilan yopilgan. suyakli baliqlarning ko'pchiligida jabralararo to'siqlari ma'lum darajada reduktsiyalangan va jabra yaproqlari bevosita jabra yoylarida joylashgan. ko'pchilik suyakli baliqlarda embrional rivojlanish davrida ichakning orqa tomonida bo'rtma sifatida hosil bo'lgan suzgich pufagi bor va u muhim gidrostatik organ hisoblanadi. ichagida spiral klapanlari yo'q, uning o'rniga ko'pchilik suyakli baliqlar ichagida ko'r (pilorik) o'simtalar paydo bo'lgan. tog'ayli baliqlar yuragidagi arterial konus o'rniga suyakli baliqlarda aorta piyozchasi bo'ladi. suyakli baliqlar osteichthyes 20000 ga yaqin tur panja qanotlilar (crossopterygii) ikki xil nafas oluvchilar (dipnoi) shu'laqanotlilar (actinopterygii) (78 tur) tog'ay- suyakli baliqlar (chondrostei) (6 tur) * zog'orabaliq tog'ay – suyakli baliqlar bir qator …

2 / 39

suyaklardan, ya'ni teri suyaklardan iborat. jabra apparati suyakli jabra qopqog'i bilan yopilgan. ichagida spiral klapanlari bor. suzgich, ya'ni havo pufagi bo'lib u kanal orqali qizilo'ngach bilan qo'shilgan. yuragida arterial konus saqlangan. ularda qo'shilish organlari yo'q. shuning uchun ham otalanish tashqi, ikrasi mayda bo'ladi. tog'ay – suyakli baliqlar kenja sinfi osyotrlar, ya'ni baqralar (acipenseridae) oilasi (25 tur) (mdx 13 tur o'zb. 6 tur) osyotrsimonlar, ya'ni baqra-simonlar (acipenseriformes) turkumi kurakburunlar (polyodontidae) oilasi (2 ta tur) * kurakburunlar (polyodontidae) oilasi 1. eshkakburun (polyodon spathula) 2. psefur (psephurus gladius) osyotrlar , ya'ni baqralar (acipenseridae) oilasi 1.beluga - 15-18 yil , 500 mingdan 4,5 milliontagacha 2. rus osyotri - 8-15 yil , 70 mingdan 840 mingtagacha 3. sevryugalar – 6-8 yil , 80 mingdan 240 mingtagacha 4.sterlyad - 4-6 yil , 4 mingdan 140 mingtagacha eshkakburun (polyodon spathula) amudaryo katta soxta kurakburuni (pseudoscaphirhynchus kaufmanni) beluga (huso huso) shu'laqanotlilar (actinopterygii) kenja sinfiga 20 mingdan ortiq tur …

3 / 39

) kenja sinfi shu'laqanotlilar kenja sinfi vakillarinig juft suzgichlari skeleti elpig'ichsimon joylashgan suyak nurlardan iborat, ya'ni suzgich qanotlarini tashqi suyak nurlari ushlab turadi. kenja sinfning nomi ham shundan olingan. ko'krak juft suzgiich qanotlari gavdasining ikki yonida jabra yoriqlari orqasiga o'rnashgan. qorin juft suzgich qanotlari esa qorin tomonga o'rnashgan. toq suzgich qanotlariga 1 ta yoki 2 ta orqa suzgich qanotlari, dum suzgich qanoti va anal suzgich qanoti kiradi. suyakli baliqlarning barcha suzgich qanotlarini, akulanikiga qarama-qarshi suyak shu'lalar tutib turadi. yumaloq ko'zlarida qovoqlari yo'q. boshining ustki tomonida, ko'zining oldida bir juft burun teshigi bor. tashqi ko'rinishi oq do'ngpeshonali baliq suyakli baliqlarning boshini hisoblamaganda, ularning ko'pchiligining butun gavdasi suyak tangachalar bilan qoplangan. suyak tangachalar tomga yopiladigan cherepitsaday bir-birining ustiga yotadi. har qaysi tangacha yumaloqlashgan yupqa plastinkadan iborat bo'lib, asosiy qismi teri ichida turadi, tashqi cheti esa mayda arra tishli bo'ladi. bunday tangachani ktenoid tangacha deyiladi, olabug'asimonlarda ktenoid tangacha bo'ladi. suyakli baliqlarning ayrim turlarida …

4 / 39

suyaklar tog'ay to'qimasining sekin-asta suyak to'qimasiga almashinishidan hosil bo'ladi. qoplag'ich suyak chin teridan hosil bo'ladi va tog'ayli davrini o'tamaydi. baliqlarning skeleti o'z navbatida o'q skeleti, bosh skeleti va suzgich qanotlar skeletiga bo'linadi. skeleti suyakli baliqlarning umumiy skeleti:1–umurtqaning ustki ostist o'simtasi, 2–umurtqaning pastki yoyi, 3–umurtqaning pastki ostist o'simtasi, 4–qovurg'alari, 5–muskul oralig'i suyakchalari, 6–qanot shu'lalarining asosiy (radialiya) suyakchalari, 7–qanot shu'lalari, 8–elka kamari suyaklari, 9–chanoq kamari suyaklari, 10–bosh skeleti. suyakli baliqlarning bosh skeleti ham akulalarning bosh skeleti singari ikkita asosiy bo'limga: miya qutisi va vistseral skeletga bo'linadi. suyakli baliqlarning bosh skeleti deyarli faqat suyak to'qimadan tashkil topgan bir qancha ayrim suyaklardan tuzilgan. miya qutisi bir necha bo'limga bo'linib, bu bo'limlarda bir qancha suyaklar joylashgan. uning ensa bo'limi ensa teshigini o'rab turadigan to'rtta ensa suyagidan tashkil topgan: katta ensa teshigining pastki qismida toq asosiy ensa suyagi, ikki yon tomonida bir juft yon ensa suyagi va ustida bitta ustki ensa suyagi bo'ladi. bosh skeleti suyakli …

5 / 39

n bir qancha umurtqalar yig'indisidan iborat. zog'ora baliqning umurtqa pog'onasi boshqa suyakli baliqlarnikiga o'xshab tana va dum umurtqalariga bo'linadi. umurtqalar tanasi qo'sh botiq amfitsel tipda, ularning orasida xorda qoldiqlari saqlanib qolgan , xorda qoldiqlari umurtqa tanasini teshib o'tadigan tor kanallar orqali bir-biriga qo'shiladi. panja qanotlilar, ikki xil nafas oluvchilar va osyotrsimonlarda o'q skeleti vazifasini xorda bajaradi. qolgan suyakli baliqlarda haqiqiy suyak umurtqalar bo'ladi. tana va dum bo'limlarining umurtqalari tuzilishi jihatidan bir-biridan farq qiladi. o'q skeleti zog'ora baliqning umurtqalari: a – tana umurtqasi, b – dum umurtqasi: 1 – umurtqa tanasi, 2 – ko'ndalang o'simta, 3 – qovurg'a, 4 – ustki yoy, 5 – ustki ostist o'simta, 6 – pastki yoy, 7 – pastki ostist o'simta. juft suzgich qanotlari suyakli baliqlarning ko'kragida va qornida joylashgan. ko'krak juft suzgichining elka kamari tanada tayanch vazifani bajaradi. elka kamari barcha suyakli baliqlarda kuchli reduktsiyalangan birlamchi elka kamaridan, ya'ni ikkita kichkina xondral – kurak va …

6 / 39

agi, 7–radialiyalar, 8–teri suyak shu'lalar. zog'ora baliqning chanoq kamari va qorin suzgich qanotlari: 1 – chanoq suyaklari, 2 – teri suyak shu'lalari. suyakli baliqlarning gomotserkal dum suzgichi sxemasi: 1 – dum umurtqasi, 2 – dum suzgich shu'lalari. suyakli baliqlarda terisining ostida suyaklarga birlashgan muskullari joylashgan. eng kuchli muskullari tana bo'ylab umurtqalar yonida joylashgan bo'ladi. suyakli baliqlarning muskullari ham xuddi minogalarnikidek to'g'ri segmentli bo'lib, biriktiruvchi to'qima miosepta bilan bir-biridan ajralgan miomerlardan iborat. bu muskullarning qisqarishi va bo'shashishi natijasida baliq tanasini goh o'ngga va goh chapga egadi, natijada suvda harakatlanishiga yordam beradi. boshini, suzgich qanotlarini, jag'larini, jabra qopqoqlarini harakatga keltiradigan alohida differentsiyallashgan muskullari mavjud. ko'z, jabrausti, jabraosti va juft suzgich qanotlar muskullari, hazm qilish nayini o'rab turgan vistseral muskullar silliq muskullar hisoblanadi. jabra va jag' yoyidagi silliq muskul tolalari ko'ndalang-targ'il muskul tolalar bilan almashinadi. muskullari muskul tuzilishi suyakli baliqlarning oziq tutishida, asosan ikkilamchi jag' ishtirok etadi. suyakli baliqlarning ko'pchiligida tishlari yaxshi rivojlangan …

7 / 39

shkil etadi. ovqat hazm qilish organi okunning ichki tuzilishi suyakli baliqlarning nafas olish organlari tog'ayli baliqlarniki singari ektodermali jabra hisoblanadi . barcha suyakli baliqlarda oldingi to'rtta jabra yoylariga o'rnashgan to'rt juft butun jabra bo'ladi. bundan tashqari, jabra qopqog'ining ichki tomonida til osti yoki soxta jabra deb ataladigan murtak holidagi jabraning yarim bo'lagi bo'ladi. bir butun jabra ikki qator bo'lib jabra yoylariga birikadi. natijada bir jabraning ikkita yarim jabra yaproqlari asosi bir-biriga qo'shilib ketadi. ularning uchlari esa tashqi tomondan jabra qopqog'i bilan cheklangan jabra bo'shlig'ining ichida osilib turadi. jabra yoylarining ichki tomonida bir qancha mayda tishsimon – jabra qilcha (tichinka)lari deb ataladigan va qo'shni jabra yoyi tomon yo'nalgan o'simtalari bo'ladi. nafas olish sistemasi jabra yaproklari zog'ora baliqning yuragi tana bo'shlig'ining oldingi qismida qorin tomonida joylashgan. uning faqat uchta bo'limi: venoz sinusi (qo'ltig'i), yurak bo'lmasi va uning ostida joylashgan muskulli yurak qorinchasi bor . zog'ora baliq va umuman suyakli baliqlar yuragida arterial …

8 / 39

nida epifiz, qorin tomonida esa gipofiz joylashgan. ko'rish nervlari kesishib, xiazma hosil qiladi. suyakli baliqlarda o'rta miya va miyacha nisbatan katta, yaxshi rivojlangan. oraliq miya katta yarimshar tomonidan berkitilgan. uzunchoq miya asta-sekinlik bilan orqa miyaga qo'shilib ketadi. bosh miyadan 10 juft bosh miya nervlari chiqadi. orqa miya tuzilishi bilan tog'ayli ba-liqlarnikiga o'xshash bo'ladi. umuman olganda, baliqlar va barcha umurtqali hayvonlar bosh miyasining barcha bo'limlari, hayvonlar hayotida muhim ahamiyatga ega. masalan: miyacha baliqlar harakatini, uzunchoq miya nafas olish, qon aylanish, hazm qilish organlari ishini boshqaradi. nerv sistemasi va sezgi organlari nerv sistemasi suyakli baliqlarda ham ayirish organi vazifasini bir juft uzun tasmasimon shakldagi tana, ya'ni mezanefros buyrak bajaradi va u qorin pardasi ostida umurtqa pog'onasining ikki yonida joylashgan. farqi shundaki, suyakli baliqlarning ayirish sistemasi jinsiy organlari bilan bog'liq emas. uzun to'q-qizg'ish rangdagi bir juft tana bo'yragi (mezanefros) baliklar gavda bo'shlig'ining boshidan oxirigacha cho'zilgan bo'lib, suzgich pufagining ustida, umurtqalarining ikki yonida turadi. …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "suyakli baliqlar"

slayd 1 umumiy tavsifi suyakli baliqlar sinfi vakillari er yuzidagi barcha suv havzalarida tarqalgan. suyakli baliqlar umurtqali hayvonlar kenja tipi orasida eng ko'p turlarni (20 mingga yaqin tur) o'z ichiga oladi. suyakli baliqlarning terisida suyak, ayrimlarida ganoid va kosmoid tangachalar rivojlangan, ularda hech qachon plakoid tangachalar bo'lmaydi. jabralari ustidan suyakli jabra qopqog'i bilan yopilgan. suyakli baliqlarning ko'pchiligida jabralararo to'siqlari ma'lum darajada reduktsiyalangan va jabra yaproqlari bevosita jabra yoylarida joylashgan. ko'pchilik suyakli baliqlarda embrional rivojlanish davrida ichakning orqa tomonida bo'rtma sifatida hosil bo'lgan suzgich pufagi bor va u muhim gidrostatik organ hisoblanadi. ichagida spiral klapanlari yo'q, uning o'rniga ko'pchilik suy...

This file contains 39 pages in PPT format (2.3 MB). To download "suyakli baliqlar", click the Telegram button on the left.

Tags: suyakli baliqlar PPT 39 pages Free download Telegram