axborot tizimlari va ularning turlari

DOC 16 pages 156.5 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 156.5 KB

File type DOC

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

o'zbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi axborot tizimlari va ularning turlari reja: 1. tizim haqida tushuncha va uning turlari. axborot tizimlari 2. iqtisodiy ob’ekt tizim sifatida, boshkarish tizimi. 3. qaror qabul qilishni qo‘llab-quvvatlovchi axborot texnologiyalari . hozirgi davrda fan va texnikada ko‘p qullaniladigan tushunchalardan biri- tizimdir. tizim- yunoncha so‘z bo‘lib, tashkil etuvchilardan iborat bir butunlik degan ma’noni anglatadi. tizimlarni ularning turli belgilariga qarab turkumlash mumkin. umuman olganda, tizimlar moddiy yoki mavhum bo‘lishi mumkin (mavhum – inson ongi ma’suli). moddiy tizimlar, asosan moddiy ob’ektlar to‘plamidan tashkil topadi. o‘z novbatida moddiy tizim anorganik (mexanik, ximik) va organik (biologik) tizimga yoki aralash tizimga ajratiladi. moddiy tizimlardan asosiy o‘rinni ijtimoiy tizim egallaydi. bunday tizimning xususiyatlaridan biri insonlar o‘rtasidagi munosabatlarni aks ettirishdir. mavhum tizimlar inson ongining mahsuli bo‘lib, har xil nazariyalar, bilimlar, gipotezalardan iborat. yangi axborot texnologiyasi ham moddiy tizim unsurlarini (matematik modellar, inson bilimlari va hokazo) o‘z ichiga oladi. shu orada axborot texnologiyasiga ta’rif berib …

2 / 16

bir-biri bilan bog‘langan ko‘plab ishlab chiqarish jarayonlari va kishilar jamoalari yaxlitligini yuzaga kelgan korxonalar va hokazo. bunday hollarda ob’ektlar (qismlar) yagona tizim sifatida ishlaydi, ya’ni har bir ob’ekt, kenja tizimlar umumiy tizim oddidagi yagona maqsad uchun harakat qiladi. «tizim» ni aniqlashga quyidagi atamalar kiradi; «ob’ektlar», «aloqalar», «xususiyatlar». ob’ektlar- tizimning bir bo‘lagi yoki komponentlari bo‘lib, jismoniy, matematik o‘zgaruvchan tenglamalar, qoida va qonunlar, texnologik jarayonlar, axborot jaranlari, ishlab chiqarish bo‘linmalari kabi ko‘plab cheklanmagan qismlarga ega xususiyatlar- bu ob’ektning sifatini ifodalovchi parametrlardir. xususiyat tizimning ma’lum bir o‘lchamga ega ob’ektlarini bittalab miqdoriy jihatdan bayon etishi imkonini beradi. ob’ektlarning xususiyatlari tizim harakati natijasida o‘zgarishi mumkin. aloqalar ob’ektlar va ularning xususiyatlarini tizim jarayonida yagona yaxlitlikka birlashtiradi. bunda barcha tizim elementlarining kenja tizimlari va tizimlar o‘rtasida aloqa bo‘lishi nazarda tutiladi. ayrim umumiy qonuniyatlar, qoidalar yoki tamoyillar bilan birlashuvchilar o‘rtasida aloqaning mavjud bo‘lishi tizimning asosiy tushunchasi sanaladi. boshqalar bilan biror-bir aloqaga eta bo‘lmagan element ko‘rib chiqilayotgan tizimga kirmaydi. …

3 / 16

ablik elementlar tizimini tashkil etuvchi tavsiflar mikdori bo‘lmagan. yaxlit holda, fakat tizimga tegashli tavsiflarni aniqlaydi. umuman olganda, tizim uni tashkil etuvchi elementlardan boshqacharok tavsiflarga ega bo‘libgina kolmay, balki uning barcha kismlaridan sifat jixatidan farklanadi. shuningdek elementlar ega bo‘lmagan boshqa vazifalarni ham bajarish xususnyatiga ega. tizim butunligining o‘ziga xosligi bilan aniqlanadigan yangi xususnyatlarning paydo bo‘lishi ba’zan emerjentlik (inglizcha «emergent» - yuzaga keluvchi, paydo bo‘luvchi) deb ataladi. tizimlarni kismlarga, ayniksa o‘zi tarkib topadigan elementlarga bo‘lganda bo‘nday vazifalar yoki tavsiflar o‘z-o‘zidan yo‘q bo‘ladi. maqsadga karatilganlik. tizim umumiy xususiyatga ega, ya’ni u umumiy maqsadga erishishga harakat qilishga karatilgan. tizimning maqsadga yo‘naltirganligini ifodalovchi barcha elementlar uchun umumiy bo‘lgan o‘zaro aloqalarning maqsadli qoidalari maqsadning mavjudligini belgilaydi. tizimning tarknblashganligi — bu tizimning aloxida elementlari va ularning tashki muxit bilan o‘zaro harakati o‘rtasidagi ichki aloqalarning doimiy tarkibidir. tizim tarkibi uning faoliyati samaradorligini ko‘p jixatdan belpglovchi muxim tavsiflardan biri sanaladi. tizimning bo‘linishi - by uning maksadlar va vazifalarga javob …

4 / 16

im o‘z-o‘zidan emas, balki boshqa ko‘plab elementlar ko‘rshovida mavjud bo‘ladi. ayrim masalalarni xal etishda bizni bu tashki muhitning barcha elementlari emas, balki ushbu masala nuktai-nazaridan tashki muxitni tashkil etuvchi, ko‘rib chiqilayotgan tizimga biror-bir aloqasi bo‘lgan elementlargina qiziktiradi. tashki muxit- bu ko‘rilayotgan tizimga ta’sir ko‘rsatuvchi yoki ko‘rilayotgan masala sharoitida uning ta’siri ostida bo‘lgan, tizimdan tashkaridagi har qanday tabiat elementlaridir. chunki, real sharoitlarda tizimlarning har biri aloxida emas, balki boshqalari yonida, bir-biriga bog‘liq holda ishlayli. tizimlarni taxlil va sintez qilish chog‘ida aloqalarning ikki xil turi ajralib turadi: ichki va tashki aloqa. tashki aloqaga ega tizimlar ochik deb, unga ega emaslari esa yopik aloqa deb ataladi. tizimlar tasnifi. tizimlarni kiyoslash va farklash, ularning bir-birga o‘xshashlari va farklilarini ajratish orkali tasniflash amalga oshiriladi. tasniflash - bu fakat borlik modeli va uni turli belgilar, ya’ni, kirish va chikish jarayonlarining bayoni, ularning kelib chikishi, boshqaruv turi, boshqaruvning resurslari bilan ta’minlanganligi va hakozo bo‘yicha amalga oshirish mumkin. …

5 / 16

yig‘indisidir. tashkiliy tizimlar shilab chiqarish vositalaridan foydalanuvchi kishilar jamoasining ishlab chiqarish faoliyatini boshqarish uchun mo‘ljallangan. oxirgisi ancha muhim holat hisoblanadi, chunki tashkiliy tizimlar texnik vositalarning o‘ziga xosligini, xususan, boshqaruv vositalarini hisobga olishi lozim, tizimda boshqaruv ob’ekti - bu muayyan moddiy zaxiralarga eta va aniq maxsulotni olishga yunaltirilgan ishlab chiqarish operatsiyalarini bajaruvchi vazirlik, idora, korxona, sex, ishlab chiqarish, uchastkalar, ijrochilar jamoasi yoki ayrim shaxslardir. boshqaruv ob’ektining faoliyati ishlab chiqarish jarayoni chog‘idagi turli holatlardagi vazifalarni amalga oshirishga buysindirilgan. boshqaruv opgani ob’ektni boshqarish uchun tashkiliy tizimdan foydalanuvchi shaxs yoki shaxslar guruhi sanaladi. tashkiliy tizimlar avtomatlashtirilgan yoki avtomatlashtirilmagan bo‘lishi mumkin. tashkiliy tizimlar bir kator o‘ziga xos xususiyatlarga ega. dastlabki o‘ziga xosligi shuki, tizimning asosiy elementi murakkab, faol tizim bo‘lgan insondir. inson yurish-turishi, xulqi jihatlarining amaliy talablarini bayon etuvchi norasmiy modellarini tuzish juda murakkab, ba’zan esa iloji yo‘q. ayni paytda inson tashkiliy tizimlarda karor kabul kiluvchi shaxs (qqsh) hisoblanadi. tashkiliy tizimlarning ikkinchi o‘ziga xosligi - …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axborot tizimlari va ularning turlari"

o'zbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi axborot tizimlari va ularning turlari reja: 1. tizim haqida tushuncha va uning turlari. axborot tizimlari 2. iqtisodiy ob’ekt tizim sifatida, boshkarish tizimi. 3. qaror qabul qilishni qo‘llab-quvvatlovchi axborot texnologiyalari . hozirgi davrda fan va texnikada ko‘p qullaniladigan tushunchalardan biri- tizimdir. tizim- yunoncha so‘z bo‘lib, tashkil etuvchilardan iborat bir butunlik degan ma’noni anglatadi. tizimlarni ularning turli belgilariga qarab turkumlash mumkin. umuman olganda, tizimlar moddiy yoki mavhum bo‘lishi mumkin (mavhum – inson ongi ma’suli). moddiy tizimlar, asosan moddiy ob’ektlar to‘plamidan tashkil topadi. o‘z novbatida moddiy tizim anorganik (mexanik, ximik) va organik (biologik) tizimga yoki aralash tizimga ajratiladi....

This file contains 16 pages in DOC format (156.5 KB). To download "axborot tizimlari va ularning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: axborot tizimlari va ularning t… DOC 16 pages Free download Telegram