arxiv hamda ularning tarixchi faoliyatidagi ahamiyati.

DOC 17 стр. 89,5 КБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 89,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

arxiv hamda ularning tarixchi faoliyatidagi ahamiyati. reja. 1. arxivshunoslik tarixi. 2. arxivshunoslarning asosiy vazifalari va adabiyotlarni joylashtirish tartibi. 3. oʻzbekiston markaziy arxiv fondi. tarix fani taraqqiyotini belgilovchi omillar orasida arxiv materiallari, ayniqsa, diqqatga sazovordir. shuning uchun tarixiy jarayonlarni yoritishda arxiv xujjatlarini qayta tadqiq va taxlil etish masalasi aloxida eʼtiborga molik ekani shubxasiz. arxiv - lotincha «arxivium» - xukumat binosi suzidan olingan. lekin «arxiv» atamasining xozirgi qoʻllanilish maʼnosi butunlay boshka. arxiv - bu idoralar, korxona va tashkilotlar, shuningdek tarixiy shaxslar faoliyatiga oid xujjatlar saklanadigan muassasa. 2.markaziy osiyoda arxiv yozuv bilan bir vaqtda paydo bulgan. arxeologlar qadimgi tuproqqalʼa xarobalaridan xorazm shoxlariga tegishli iii—iv asr boshlariga oid qadimgi xujjatlardan iborat arxiv qoldiklarini topishdi. 1930-yil boshlarida qadimgi sug’diena davlatining mug’ toglari xarobalaridan devashtich arxivi topildi. qazishmalar natijasida viii asrga oid 80 dan ortiq qulyozma xujjatlar topildi. tarixdan maʼlumki,buxoroda ix—x asrlarda abu ali ibn sino foydalangan arxiv kutubxona bulgan. markaziy osiyoda arxivlar xi-xii asrlarda xorazm …

2 / 17

arxivlari, yaʼni xix asrning ikkinchi yarmi va xx asr xujjatlari tula saqlangan. qoʻkon va xiva xonliklari arxivlari tarixi uziga xosdir. chorizm bu xonliklarni bosib olgandan keyin ushbu arxivlar materiallari 1876- yili peterburgga — imperator kutubxonasiga olib ketiladi. bu xujjatlar 30- yillarning oxirigacha eʼtibordan chetda qolib, umumiy ishda foydalanilmay kelindi. keyin bu arxivlar topilib, ularning xiva, quqon arxivlari ekanligi aniklandi. shundan sung ulardan keng foydalanila boshlandi. xiva xonlari arxivini birinchi boʻlib 1939- yili tarixchi olim p. p. ivanov urganib chiqib, bu arxiv tug’risida xabar beradi. quqon arxivi xaqida tarixchi a. l. troitskaya 1968-yilda «katalog arxiva kokandskix xanov xix veka» nomli maʼlumotnomasini eʼlon qiladi. 1962-yilda bu xujjatlar leningraddan toshkentdagi markaziy davlat arxiviga olib kelingan edi. oʻzbekiston respublikasi markaziy davlat arxivida quqon, xiva xonlari arxivlari, buxoro amirligining qushbegi arxivi, turkiston general gubernatorligi, uning barcha tashkilotlari arxivlari, shuningdek, oʻzbekistonning oktyabrʼ tuntarishidan keyingi davr, sovet davri tashkilotlarining arxiv materiallari saqlanadi. bu arxivda bir milliondan ortik …

3 / 17

akatda nashr qilinayotgan kitoblardan bir nusxasi katta kutubxonalarga yuborib turish toʻgʻrisida rsfsr xalq komissarlari sovetining 1920- yil 30- iyundagi qarori rsfsr markaziy ijroiya komitetining 1922- yil 17- iyuldagi qaroriga binoan turkiston respublikasida ham joriy qilindi. shunday qilib, 1923- yildan boshlab sobiq ittifoqda nashr qilinayotgan butun bosma mahsulotni kutubxona muntazam ravishda olib turadigan boʻlib qoldi. 1924- yilda kutubxonaga oʻzbekiston ssr davlat xalq kutubxonasi nomi berildi. 1948- yilda esa, ulugʻ oʻzbek mutafakkir shoiri alisher navoiyning 500 yillik yubileyi bayram qilinishi munosabati bilan unga alisher navoiy nomi berildi. oʻtgan asrning 50-yillarida kutubxonadagi xilma-xil bosma nashrlarning soni 2 million jilddan oshib ketdi va undagi kitoblar fondi oldingi davrga qaraganda 25 baravardan ziyodroq koʻpaydi. kitobxonlarning soni 1916 yildagiga nisbatan qariyb 11 baravar koʻpayib, 16 ming kishidan ham oshdi va ularga 700 mingga yaqin kitob berildi. kutubxona tarkibida quyidagi boʻlimlar bor: direksiya, kitob berish va kitob fondi boʻlimi va bu boʻlim huzurida kutubxonalararo abonement va nodir …

4 / 17

davlat ahamiyatiga ega boʻlgan joy va kutubxonashunoslik, bibliografiya va kitob tarixi sohasida respublika ahamiyatiga ega boʻlgan ilmiy muassasa boʻlib xizmat qilmoqda. arxivlar haqidaumumiy tushuncha insoniyat taraqqiyotining muayyan bosqichida xo’jalik va ijtimoiy munosabatlarning rivojlanishi ibtidoiy jamoa tuzumining yemirilishiga hamda davlatchilikning vujudga kelishiga olib keldi. deyarli bir vaqtda ijtimoiy zarurat tufayli yozuv ham paydo bo’ldi. qadimiy davlatlar o’zlarining ijtimoiy funksiyalarini bajarish jarayonida turli hujjatlar (qonunlar, farmonlar, mulk va soliq hisobotlari va h.) yaratish hamda ularni saqlashga ehtiyoj sezdilar. shu tariqa hujjatlarni saqlaydigan muassasalar – arxivlar paydo bo’ldi. “arxiv” atamasi lotincha “arxivum” so’zidan olingan bo’lib, o’zbek tilida “mahkama”, “muassasa” degan ma’noni bildiradi. lekin bu so’z hozirgi kunda boshqacha ma’noda qo’llaniladi. arxiv deganda biz odatda faqat hujjatlar saqlanadigan muassasani tushunamiz. arxivlarning vujudga kelishiva rivojlanish tarixiga bir nazar arxivlarda turli idoralar, korxonalar, tashkilotlar, shu-ningdek ayrim shaxslar faoliyati jarayonida yaratilgan va to’plangan hujjatlar va materiallar saqlanadi.arxeologik tadqiqotlarning guvohlik berishicha, arxivlar qadimgi zamonlarda, yozuv paydo bo’lishi bilan …

5 / 17

vi bo’lib, bu hujjatgoh saturn ibodatxonasida joylashgan edi. mazkur arxivda senat va respublika mahkamalarining hujjatlari, senzorlarning aholini ro’yxatga olishi bilan bog’liq materiallar va boshqa muhim hujjatlar saqlanardi. rim saltanati davrida esa yozma hujjatlar saqlanadigan arxiv imperatorlar saroyida joylashtirildi. g’arbiy rim saltanitining halokatidan so’ng rim imperatorlari arxivining davomchisi vizantiya arxivi bo’ldi.ilk o’rta asrlarda g’arbiy yevropada qirollar, yirik feodallar va monastirlarning arxivlari vujudga keldi. ularning orasida eng yirigi v asarda tashkil etilgan vatikan arxivi hisoblanadi. vatikan arxivi hozirgi kunda ham mavjud bo’lib, bu yerda yevropaning o’rta asrlar tarixini o’rganish uchun zarur bo’lgan nodir va qimmatli hujjatlar majmuasi saqlanmoqda. yevropada markazlashgan davlatlarning tashkil topishi va rivojlanishi natijasida mayda arxivlarning yiriklashish jarayoni kuzatiladi. qirollar arxivlari bo’ysundirilgan feodallarning arxivlari hisobiga kengayib bordi. qirollar arxivlari g’oyat maxfiy tarzda saqlanar edi. yevropada qirolik hokimiyatining kuchayishi va umumdavlat boshqaruv muassasalarining shakllanib borishi natijasida muassasa arxivlari paydo bo’ldi. muassasa arxivlarining faoliyati o’zaro bog’lanmaganligi oqibatida hujjatlar nihoyatda tarqoq holda saqlanar …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "arxiv hamda ularning tarixchi faoliyatidagi ahamiyati."

arxiv hamda ularning tarixchi faoliyatidagi ahamiyati. reja. 1. arxivshunoslik tarixi. 2. arxivshunoslarning asosiy vazifalari va adabiyotlarni joylashtirish tartibi. 3. oʻzbekiston markaziy arxiv fondi. tarix fani taraqqiyotini belgilovchi omillar orasida arxiv materiallari, ayniqsa, diqqatga sazovordir. shuning uchun tarixiy jarayonlarni yoritishda arxiv xujjatlarini qayta tadqiq va taxlil etish masalasi aloxida eʼtiborga molik ekani shubxasiz. arxiv - lotincha «arxivium» - xukumat binosi suzidan olingan. lekin «arxiv» atamasining xozirgi qoʻllanilish maʼnosi butunlay boshka. arxiv - bu idoralar, korxona va tashkilotlar, shuningdek tarixiy shaxslar faoliyatiga oid xujjatlar saklanadigan muassasa. 2.markaziy osiyoda arxiv yozuv bilan bir vaqtda paydo bulgan. arxeologlar qadimgi tuproqqalʼ...

Этот файл содержит 17 стр. в формате DOC (89,5 КБ). Чтобы скачать "arxiv hamda ularning tarixchi faoliyatidagi ahamiyati.", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: arxiv hamda ularning tarixchi f… DOC 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram