aqidaparastlik va ekstremizm

DOCX 14 pages 31.7 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.7 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

aqidaparastlik (fanatizm), ekstremizm paydo bo‘lishining ijtimoiy-tarixiy zaminlari va rivojlanishi reja: kirish 1. aqidaparastlikning kelib chiqish sabablari 2. ekstremizmning ijtimoiy-tarixiy zaminlari 3. fanatizm va ekstremizmning rivojlanish bosqichlari 4. o‘zbekiston tajribasi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish aqidaparastlik va ekstremizm tushunchalarining mazmuni aqidaparastlik (fanatizm) – bu o‘z e’tiqodlari yoki dunyoqarashiga haddan tashqari sadoqat ko‘rsatish, boshqa fikr va qarashlarni rad etish bilan xarakterlanadigan ruhiy-axloqiy holat. bu ko‘pincha o‘ta qat’iylik, murosasizlik va boshqalarni o‘z e’tiqodiga majburlashga intilish bilan kechadi. ekstremizm esa – ijtimoiy, siyosiy yoki diniy maqsadlarga erishish uchun zo‘ravonlik, tajovuzkorlik yoki qonunga xilof usullardan foydalanishga tayyor bo‘lgan harakatlar va qarashlarni anglatadi. bu ikki tushuncha ko‘pincha bir-biri bilan uzviy bog‘liq bo‘lib, aqidaparastlik ekstremizmning asosiy zaminlaridan biri sifatida xizmat qiladi. ularning jamiyat uchun xavfli jihatlari aqidaparastlik va ekstremizm jamiyatda ijtimoiy barqarorlikka putur yetkazadi, millatlararo va dinlararo nizolarni keltirib chiqaradi, shuningdek, inson huquqlari va erkinliklariga tahdid soladi. ular zo‘ravonlik, terrorizm, ijtimoiy adovat va qutblanishni keltirib chiqarishi mumkin. aqidaparastlik …

2 / 14

ni tahlil qilish va samarali choralar ishlab chiqish zaruratida yotadi. tadqiqotning maqsadi – aqidaparastlik va ekstremizmning paydo bo‘lishi va rivojlanishining ijtimoiy-tarixiy zaminlarini aniqlash, ularning jamiyatga ta’sirini baholash va oldini olish yo‘llarini taklif qilishdan iborat. ijtimoiy-tarixiy zaminlari 1. iqtisodiy va ijtimoiy tengsizlik: tarixan, iqtisodiy qiyinchiliklar, kambag‘allik va ijtimoiy adolatsizlik aqidaparastlik va ekstremizmning tarqalishi uchun qulay sharoit yaratgan. masalan, xx asrda iqtisodiy inqirozlar va ishsizlik ba’zi mamlakatlarda radikal harakatlarning kuchayishiga olib keldi. 2. siyosiy beqarorlik va nizolar: mustamlakachilik, urushlar va ichki nizolar ko‘pincha ekstremistik guruhlarning shakllanishiga sabab bo‘lgan. masalan, yaqin sharqdagi uzoq davom etgan mojarolar radikal guruhlarning paydo bo‘lishiga zamin yaratdi. 3. diniy va madaniy ziddiyatlar: din yoki madaniyatga asoslangan qarama-qarshiliklar aqidaparastlikning kuchayishiga olib keladi. o‘rta asrlardagi diniy urushlardan tortib, hozirgi zamon terroristik tashkilotlarigacha bu omil muhim rol o‘ynaydi. 4. ta’lim va axborotning etishmasligi: noma’lumlik va ta’lim darajasining pastligi odamlarni manipulyatsiyaga osonlikcha berilib ketadigan holatga keltiradi. bu esa aqidaparastlik va ekstremizmning tarqalishini …

3 / 14

ning rivojlanishi jamiyatda barqarorlikka jiddiy tahdid soladi. ushbu muammolarni bartaraf etish uchun ta’limni rivojlantirish, iqtisodiy tenglikni ta’minlash, ijtimoiy adolatni mustahkamlash va xalqaro hamkorlikni kuchaytirish zarur. tadqiqotning asosiy maqsadi – ushbu hodisalarni chuqur tahlil qilib, ularning oldini olish strategiyalarini ishlab chiqishga hissa qo‘shishdir. aqidaparastlik va ekstremizmning kelib chiqish sabablari va ijtimoiy-tarixiy zaminlari:aqidaparastlik va ekstremizm zamonaviy dunyoda eng dolzarb muammolardan biri sifatida global xavfsizlik, ijtimoiy barqarorlik va insoniyatning umumiy rivojlanishiga jiddiy tahdid solmoqda. ushbu ikki tushuncha bir-biri bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, ularning kelib chiqishi va rivojlanishi ko‘plab ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy va tarixiy omillarga asoslanadi. ushbu tahlil aqidaparastlikning asosiy sabablari (diniy savodsizlik, ijtimoiy adolatsizlik, iqtisodiy tengsizlik, siyosiy beqarorlik va mafkuraviy bo‘shliq) hamda ekstremizmning ijtimoiy-tarixiy zaminlarini (diniy-siyosiy oqimlarning shakllanishi, mustamlakachilik davri va xx asr global siyosiy jarayonlari) chuqur ko‘rib chiqadi. tahlil davomida amaliy misollar va dalillar keltirilib, rasmiy ish uslubida taqdim etiladi. aqidaparastlikning kelib chiqish sabablari aqidaparastlik, odatda, biror din, mafkura yoki g‘oyani o‘ta …

4 / 14

dirishni ham o‘z ichiga oladi. masalan, yaqin sharq mintaqasida ba’zi guruhlar qur’oni karimning ayrim oyatlarini kontekstdan uzib, o‘zlarining siyosiy yoki ijtimoiy maqsadlari uchun ishlatishgan. 2010-yillarda “islom davlati” (id) kabi tashkilotlar diniy matnlarning noto‘g‘ri talqiniga asoslanib, o‘zlarining zo‘ravonlik harakatlarini oqlashga urinishgan. ular diniy savodsiz yoshlarni jalb qilish uchun oddiy, ammo radikal xabarlar tarqatishgan, bu esa ularning tarafdorlari sonini oshirishga xizmat qilgan. bundan tashqari, diniy savodsizlikni rag‘batlantiruvchi omillardan biri sifatida ta’lim tizimining yetarli darajada rivojlanmaganligini keltirish mumkin. masalan, ba’zi rivojlanayotgan mamlakatlarda diniy ta’lim faqat ma’lum bir guruh yoki mazhab doirasida olib boriladi, bu esa yosh avlodning kengroq dunyoqarashga ega bo‘lishiga to‘sqinlik qiladi. natijada, ular tor doiradagi talqinlarga ko‘proq moyil bo‘lishadi. ijtimoiy adolatsizlik va iqtisodiy tengsizlik ijtimoiy adolatsizlik va iqtisodiy tengsizlik aqidaparastlikning rivojlanishi uchun qulay zamin yaratadi. jamiyatda keng tarqalgan adolatsizlik hissi, ayniqsa, iqtisodiy resurslardan teng foydalana olmaslik yoki ijtimoiy imtiyozlarning adolatsiz taqsimlanishi odamlarni radikal g‘oyalarga jalb qiladi. bunday holatda, aqidaparast guruhlar ko‘pincha …

5 / 14

irib chiqargan. bunday sharoitda, aqidaparast guruhlar iqtisodiy qiyinchiliklardan aziyat chekayotgan yoshlarni o‘z safiga jalb qilish uchun “ma’naviy adolat” yoki “ilohiy tartib” g‘oyalarini ilgari surishadi. siyosiy beqarorlik va mafkuraviy bo‘shliq siyosiy beqarorlik va mafkuraviy bo‘shliq aqidaparastlikning rivojlanishiga katta hissa qo‘shadi. siyosiy tuzumning zaifligi, davlat institutlarining samarasiz ishlashi yoki mafkuraviy yo‘nalishning yo‘qligi jamiyatda bo‘shliq hosil qiladi, bu esa radikal guruhlarning faollashishiga imkon beradi. masalan, 2011-yilda “arab bahori” deb atalgan xalq qo‘zg‘olonlari natijasida suriya, liviya va yaman kabi mamlakatlarda siyosiy beqarorlik yuzaga keldi. ushbu bo‘shliqdan foydalangan holda, turli radikal guruhlar, jumladan, “al-qoida” va “islom davlati” o‘z ta’sirini kengaytirdi. ular siyosiy tuzumning ishdan chiqishi va xalqning umidsizlikka tushishini o‘z foydasiga ishlatib, o‘zlarining aqidaparast g‘oyalarini targ‘ib qilishdi.mafkuraviy bo‘shliq, ayniqsa, post-sovet mamlakatlarida ham sezilarli darajada kuzatildi. 1991-yilda sovet ittifoqi parchalanganidan so‘ng, sobiq ittifoq respublikalarida mafkuraviy bo‘shliq yuzaga keldi. markaziy osiyo mamlakatlarida, masalan, diniy ekstremizmning tarqalishi aynan shu bo‘shliq natijasida yuzaga kelgan. “hizb ut-tahrir” kabi guruhlar ushbu …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aqidaparastlik va ekstremizm"

aqidaparastlik (fanatizm), ekstremizm paydo bo‘lishining ijtimoiy-tarixiy zaminlari va rivojlanishi reja: kirish 1. aqidaparastlikning kelib chiqish sabablari 2. ekstremizmning ijtimoiy-tarixiy zaminlari 3. fanatizm va ekstremizmning rivojlanish bosqichlari 4. o‘zbekiston tajribasi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish aqidaparastlik va ekstremizm tushunchalarining mazmuni aqidaparastlik (fanatizm) – bu o‘z e’tiqodlari yoki dunyoqarashiga haddan tashqari sadoqat ko‘rsatish, boshqa fikr va qarashlarni rad etish bilan xarakterlanadigan ruhiy-axloqiy holat. bu ko‘pincha o‘ta qat’iylik, murosasizlik va boshqalarni o‘z e’tiqodiga majburlashga intilish bilan kechadi. ekstremizm esa – ijtimoiy, siyosiy yoki diniy maqsadlarga erishish uchun zo‘ravonlik, tajovuzkorlik yoki qonunga xilof usullarda...

This file contains 14 pages in DOCX format (31.7 KB). To download "aqidaparastlik va ekstremizm", click the Telegram button on the left.

Tags: aqidaparastlik va ekstremizm DOCX 14 pages Free download Telegram