amir temur va temuriylar davrida o’lkamiz tarixi

DOCX 21 pages 38.6 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 38.6 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

amir temur va temuriylar davrida o’lkamiz tarixi reja: 1. temur va temuriylar davlatining ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy-maishiy taraqqiyoti. 2. me’morchilik, tasviriy san’at va amaliy san’at. 3. amir temur va temuriylar davrida o’lkamiz tarixi 1. temur va temuriylar davri o‘rta osiyo madaniyatida alohida davrni tashkil qiladi. madaniyat tarixida klassik davr hisoblangan bu davr xususan, o‘zbek madaniyatining bugungi huquqiy joylashuvida asos bo‘lib xizmat qiladi. avvalo, bu davr madaniyati temur asos solgan kuchli davlatchilik tamoyillari asosida shakllangan ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot bilan bog‘liqdir. amir temur davrida o‘rta osiyoning mustaqil bir davlat qilib birlashtirilishi mamlakatning iqtisodiy-madaniy taraqqiyotiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. ilm-fan, adabiyot va san’at, hunarmandchilik va me’morchilik ravnaq topdi. mamlakat va poytaxt samarqandning obodonchiligi yo’lida mahalliy va chet mamlakatlardan ko‘plab fan va san’at ahllarini, hunarmand me’morlarni va musavvirlarni to‘pladi. temur markazlashgan davlat tuzish jarayonida ishlab chiqarishga, xususan qishloq xo‘jaligiga alohida e’tibor berdi. o‘rta osiyoda qishloq xo‘jaligi sun’iy sug‘orishga bog‘liqligini yaxshi tushungan temur angor kanalini qazdirdi va murg‘ob vodiysida …

2 / 21

savdo va tovar-pul munosabatlarining taraqqiyotiga ijobiy ta’sir ko‘rsatdi. hunarmandchilik tarmoqlarining ko‘payishi tufayli shaharlarda hunarmandchilik mahallalarining soni ortib, yangi bozor rastalari, tim va toqlar qurildi. to‘qimachilik, kulolchilik, chilangarlik, temirchilik va binokorlik sohalari asosiy o‘rin tutgan. samarqand, buxoro, toshkent, shohruhiya, termiz, shahrisabz, qarshi shaharlarida yangi hunarmandchilik mahalalari qurilib, savdo markaziga aylandi. ip, jun, kanop tolasidan gazmollar to‘qilgan. ipakdan shoyi gazlamalar atlas, kimxob, banoras, duhoba, horo, debo kabi gazmollar to‘qilgan. xv-asrda metall buyumlar- uy-ro‘zg‘or buyumlari, asbob-uskunalar, qurol-yarog‘lar ko‘plab ishlab chiqarilgan. samarqand qurolsozlik markaziga aylanib, sovutsozlar mahallasi qurilgan. shaharlarda mis va jezdan buyumlar va mis chaqalar zarb qilingan. temur farmoni bilan usta izzoddin isfahoniy yasagan jez qozon va shamdon hozirgacha saqlanib qolgan. misgar va chilangarlar metallni toblash, quyish, sirtiga naqsh solish, oltin va kumush suvi yuritish kabi murakkab ishlarni bajarganlar. masalan, bibixonim masjidi eshiklari yetti xil ma’dan qotishmadan tayyorlangan. zargarlar oltin, kumush va jez qotishmalaridan nafis zeb-ziynat buyumlari yasaganlar. oltin va kumush gardishli, qimmatbaho …

3 / 21

aradigan korxona boshlig‘i «usta» shogirdlar «xalfa»lar bo‘lgan. hunarmandlar shaharning madaniyatli tabaqasiga mansub bo‘lgan. temuriylar davlati xitoy, hindiston, eron, rusiya, volga bo‘yi, sibir bilan muntazam savdo-sotiq aloqalari olib borgan. chet davlatlar bilan savdo aloqalarini kengaytirishda temuriylarning elchilik aloqalari muhim ahamiyat kasb etgan. temur savdo rastalari, bozorlar va yo’llar qurdiradi, karvon yo’llarida karvonsaroylarni ko‘paytiradi. ayniqsa, samarqand va buxoroda bozor, chorsu, tim, toq, kappon kabi savdo hunarmandchilik inshoatlari qad rostladi. shahar bo‘ylab o‘tgan keng ko‘chaning ikki tomoniga do‘konlar jolashtirilgan. samarqand va buxoro savdo maydonlarining kengligi va ihtisoslashtirilgan bozorlarga egaligi bilan ajralib turgan. bozor savdo markazi va hunarmandchilik ishlab chiqarish joyi edi. shuningdek, bozorlarda qo‘lyozma kitoblar, yozuv qog‘ozi sotilgan, ariza yoki maktub yozuvchi mirzalar ham o‘tirgan. savdo rastasi unda sotiluvchi tovar nomi bilan atalgan. bozorlarda adabiyot, she’riyat, ilm-fan haqida suhbatlar bo‘lgan, farmonlar e’lon qilingan va aybdorlar jazolangan. turli tomoshalar shu joyda ko‘rsatilgan, masjid, madrasa, hammom bozorga yaqin joyga qurilgan. temuriylar davrida karvon yo’llarida elchilar, …

4 / 21

iqsa me’morchilikda namoyon bo‘ldi. oqsaroy peshtoqida bitilgan «qudratimizni ko‘rmoq istasang- binolarimizga boq!» degan yozuv temur davlatining siyosiy vazifasini ham anglatar edi. temur davrida movarounnahr shaharlari qurilishida istehkomlar, shoh ko‘chalar, me’moriy majmualar keng ko‘lam kasb etadi. ilk o‘rta asrlardagi shaharning asosiy qismi bo‘lgan «shahriston»dan ko‘lam va mazmuni bilan farq qiluvchi «hisor» qurilishini samarqand va shahrisabzda kuzatish mumkin. temur davrida kesh shahar qurilishi yakunlandi. «hisor»ning janubi-g‘arbida hukumat saroyi oqsaroy va atrofida rabotlar, bog‘-rog‘lar qurildi. temur saltanat poytaxti samarqandni bezatishga alohida e’tibor berdi. shaharda «hisori», qal’a, ulug‘vor inshoatlar va tillakor saroylar bunyod ettirdi. samarqandga kiraverishdagi ko‘hak tepaligida cho‘pon ota maqbarasi ulug‘bek davrida qurilgan bo‘lib, bu inshootda mutanosiblik, umumiy shaklning nafisligi, bezaklarda ulug‘vorlik uyg‘unlashib ketgan. temur davrda samarqand afrosiyobdan janubda mo‘g‘ullar davridagi ichki va tashqi shahar o‘rnida qurila boshladi hamda bu maydon qal’a devori va xandok bilan o‘ralib (1371 y) hisor deb ataldi. hisor 500 gektar bo‘lib devor bilan o‘ralgan. shaharga oltita darvozadan kirilgan. …

5 / 21

lari, bibixonim masjidi, ulug‘bek madrasasi). ularning old tomoni va ichki qiyofasi rejalarini tuzishda me’moriy shakllarning umumiy uyg‘unligini belgilovchi geometrik tuzilmalarning aniq o‘zaro nisbati bor. bezak va sayqal ishlari ham bino qurilishi jarayonida baravar amalga oshirilgan. temuriylar davrigacha va undan keyin ham movarounnahr va xuroson me’morchiligida bezak va naqsh bu qadar yuksalmagan. temur va ulug‘bek davri me’morchiligida bezakda ko‘p ranglilik va naqshlar xilma-xilligi kuzatiladi. epigrafik bitiklarni binoning maxsus joylariga, xattotlik san’atini mukammal egallagan ustalar olti xil yozuvda ishlagan. koshin qatamlarida tasvir mavzui kam uchraydi. oqsaroy peshtoqlarida sher bilan quyoshning juft tasviri uchraydiki, bu ramziy ma’noga ega. temur va ulug‘bek davrida bino ichining bezagi ham xilma-xil bo‘lgan. devor va shift, hatto gumbaz ham naqsh bilan ziynatilgan. temur davrida qurilgan binolarda ko‘k va zarhal ranglar ustun bo‘lib, dabdabali naqshlar ishlangan, ulug‘bek davrida xitoy chinnisiga o‘xshash oq fondagi ko‘k naqshlar ko‘p uchraydi. bu davrda diniy inshootlar, hukmdor saroylari, aslzodalarning qarorgohlari ko‘plab qurildi. temur hindiston …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amir temur va temuriylar davrida o’lkamiz tarixi"

amir temur va temuriylar davrida o’lkamiz tarixi reja: 1. temur va temuriylar davlatining ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy-maishiy taraqqiyoti. 2. me’morchilik, tasviriy san’at va amaliy san’at. 3. amir temur va temuriylar davrida o’lkamiz tarixi 1. temur va temuriylar davri o‘rta osiyo madaniyatida alohida davrni tashkil qiladi. madaniyat tarixida klassik davr hisoblangan bu davr xususan, o‘zbek madaniyatining bugungi huquqiy joylashuvida asos bo‘lib xizmat qiladi. avvalo, bu davr madaniyati temur asos solgan kuchli davlatchilik tamoyillari asosida shakllangan ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot bilan bog‘liqdir. amir temur davrida o‘rta osiyoning mustaqil bir davlat qilib birlashtirilishi mamlakatning iqtisodiy-madaniy taraqqiyotiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. ilm-fan, adabiyot va san’at, hunarmandch...

This file contains 21 pages in DOCX format (38.6 KB). To download "amir temur va temuriylar davrida o’lkamiz tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: amir temur va temuriylar davrid… DOCX 21 pages Free download Telegram