qadimgi turkiy yodgorliklar bo'yicha o'zbekistonda yaratilgan ilmiy asarlarning bibliografiyasini tuzish monografiyalarga taqriz yozish

PPTX 30 sahifa 611,4 KB Bepul yuklash

30 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 611,4 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 30

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 30

turk hoqonligi qadimgi turkiy yodgorliklar bo'yicha o'zbekistonda yaratilgan ilmiy asarlarning bibliografiyasini tuzish monografiyalarga taqriz yozish turkiy xalqlarning yozma ma’rifiy yodgorliklari o’ziga xos xususiyatga ega bo’lib, pedagogika tarixi, xususan, yosh avlod tarbiyasida muhim ahamiyat kasb etadi. bular “urxun-enisey yodgorliklari”, “irq yozuvlari” (“ta’birnoma”) kabi manbalar bo’lib, ulardan yangi davr kishisini tarbiyalashda foydalanish muhim vazifalardan sanaladi. eng qadimgi turkiy tilda yaratilgan va turk-rumiy yozuvida bitilgan urxun-enisey bitiklarini “toshlarga bitilgan kitoblar” ham deb ataydilar. o’ziga xos xat (yozuv)da bitilgan bu bitiklar eramizning vi-viii asrlarda yozib qoldirilgan. toshlarga bitilgan mazkur yodgorliklar ta’lim-tarbiyaga oid qimmatli ma’lumotlarni beradi. urxun-enisey yodgorliklari dastlab enisey havzasida, so’ngra mo’g`ilistonning urxun daryosi bo’yida topilib, ushbu yozuvlarni 1893 yilda birinchi bo’lib daniyalik olim vilgelm tomson o’qigan. v.tomsondan so’ng olimlar – n.m.yadrinstev, v.v.radlovlar mazkur manbalarni izlab topib, o’qishga muvaffaq bo’ldilar. urxun-enisey yodgorliklari s.e.malov hamda i.v.steblevalar tomonidan rus tiliga tarjima qilindi. o’zbekistonda oybek, o.sharafuddinov, n.mallaev, aziz qayumov va n.rahmonovlar urxun-enisey bitiklari ustida tadqiqot ishlarini olib …

2 / 30

17-718 (ba’zi manbalarda 712-716-yillar ko’rsatilgan) yillarda yozilganligi qayd etilgan. tunyukuk o’z bitigini tirikligida yozdirgan. mazkur bitikda tunyukuk vatanparvar shaxs sifatida ta’riflangan. tunyukuk ega bo’lgan insoniy fazilatlar – insonparvarlik, ezgulik va haqiqat tantanasi yo’lida kurashish uning qo’shni xalqlar o’rtasidagi obro’sini yanada oshirib yuboradi. xususan, tunyukuk tomonidan turkiy xalqlar qo’liga tushgan asirlarni o’z yurtlariga jo’natib yuborishi dushman qabilalar a’zolarining bosh egib kelishi, ezgulik bilan yovuzlik o’rtasidagi kurash chog`ida ezgulikning g`alabaga erishishi kabi holatlar shu asosida qon to’kishning oldini olish mumkinligidan dalolat ekanligiga ishora qilinadi. u adolatsizlik qilmaydi, balki insonparvarlik namunasini ko’rsatadi, ammo hoqonlik davlati qonunlarini ham qattiq himoya qiladi. yuqoridagi yozuvlardan tashqari, alplarning jangovarligi madh etilgan bitigtoshlar ham ko’plab topilganki, bularda alplarning axloqi, odobi va bilimi ularning asosiy fazilati bo’lganligi qayd etiladi. yuqoridagi fikrlardan ko’rinib turibdiki, urxun - enisey yozma yodgorliklari garchi yo’nalish nuqtai nazardan ta’lim-tarbiya masalalariga bag`ishlanmagan bo’lsa ham, ularda bayon etilgan fikrlar o’sha davrda amal qilingan axloqiy qoidalar va talablarning …

3 / 30

, ularda vatanparvarlik, mardlik, shijoat, xalq manfaati yo’lida kurashish tuyg`ularini shakllantirishda o’ziga xos yo’llanma, yo’riqnoma bo’lib xizmat qiladi. eng qadimgi ma’rifiy yodgorliklardan biri sanalgan “irq bitigi” (“ta’birnoma”) ham urxun-enisey yodgorliklari sirasida ta’lim-tarbiya tarixida o’z o’rniga ega. mazkur qo’lyozmani xix asr oxirida a.steyn sharqiy turkistonning dinxuan degan joyidan topgan. hozirgi kunga qadar “irq bitigi” va uning mohiyati xususida batafsil, to’laqonli ma’lumotlarga ega emasmiz. ayni vaqtda manba n.rahmonov tomonidan tuzilgan “qadimiy hikmatlar” kitobi va unda keltirilgan ma’lumotlardir. yodnoma qog`ozga yozilgan birdan bir, yagona qadimiy turkiy yodgorlik bo’lib, yuz betdan ortiq sahifadan iborat kitob tarzida bizgacha etib kelgan. asar isig sangun va ite chuq ismli moniy jamoasining a’zolari bo’lgan ikki bola uchun bitilgan. asar boshidan oxirigacha nima yaxshi-yu, nima yomonligini bolalarga tushuntirish tarzida yozilgan. asarda bayon etilgan yaxshi va yomonlik ta’rifi negizida axloqiy talablar o’ziga xos shaklda talqin etiladi. mazkur asar turkiy xalqlarning turmushi, axloqiy munosabatlari mazmuni to’g`risida ma’lumotlar beradi. ijtimoiy munosabatlar mohiyati …

4 / 30

o’z ichiga olgan hadislar, imom ismoil al-buxoriyning “al-jome’ as-sahih” («ishonarli to’plam»), “al-adab al-mufrad” («adab durdonalari»), imom iso muhammad ibn iso at-termiziyning “ash-shamoil an-nabaviya” asarlari nashr etildi. “hadis” yoki “sunna” so’zlari bir ma’noni anglatib, rasulullohning hayoti va faoliyati hamda diniy va axloqiy ko’rsatmalari haqidagi rivoyatlardan iborat. muhammad alayhissalomning ibratli ishlari, e’tiqod, poklik va insonga xos ma’naviy-axloqiy xislatlarni ifodalovchi so’zlari, pand-nasihatlari uning nomi bilan bog`liq hadislarda mujassamlangan. hadislar dastlab yozib borilmagan. payg`ambar muhammad alayhis-salom arab bo’lmagan kishilarning hadislarni qur’oni karim oyatlari bilan adashtirib yuborishlaridan cho’chib, hadislarning yozib borilishiga ruxsat etmaganlar. biroq payg`ambar muhammad alayhis-salom huzurida sahoblar bo’lib, ular rasuli akramdan eshitgan hadislarini yodlab borganlar. jumladan, hazrati abu hurayra ana shunday mo’’tabar kishilardan biri bo’lib, hadislarni mukammal yodlab borgan. abu hurayra tomonidan qayd etilgan hadislar to’g`ri, ishonarli (sahih) hadislar hisoblangan. hadis ilmiyning paydo bo’lishi. imom ismoil al-buxoriy va imom at-termiziyning hadis ilmi rivojidagi xizmatlari. hadislarni yozib borish bilan mashg`ul bo’lgan ilk muhaddislar sifatida …

5 / 30

ib ketayotganligi, ikkinchidan, hadislarning haqiqiy, ishonarli, ya’ni sahihlarini saqlab qolish maqsadida ular tekshirilib, asl holiga keltirib, yozib yig`ila boshlangan. ana shu tarzda hadis ilmi rivojlana boshlagan. islom olamida oltita ishonchli to’plam (as-sahih as-sitta) eng nufuzli manbalar sifatida e’tirof etilgan. ushbu manbalarning mualliflari ix asrda yashab ijod qilgan quyidagi muhaddislar bo’lganlar: abu abdulloh muhammad ibn ismoil al-buxoriy 194 (810), - 256 (870), imom muslim ibn al-hajjoj 206 (819), - 261 (874), imom iso muhammad ibn iso at-termiziy 209 (824), - 279(892), imom abu dovud sulaymon sijistoniy 202 (817), - 275(880), imom ahmad an-nasoiy (215 (830), - 303 (915) va imom abu abdulloh muhammad ibn yazid ibn mojja 209 (824), - 273(886). muhaddislar tomonidan yaratilgan va ishonarli manbalar deya e’tirof etilgan “al-kutub as-sitta” (“olti kitob”) quyidagilardan iborat: 1. abu abdulloh muhammad ibn ismoil al-buxoriy tomonidan yozilgan “al-jome’ as-sahih” asari. 2. imom muslim an-nishopuriy (imom muslim ibn al-hajjoj) tomonidan yozilgan “as-sahih” asari. 3. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 30 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"qadimgi turkiy yodgorliklar bo'yicha o'zbekistonda yaratilgan ilmiy asarlarning bibliografiyasini tuzish monografiyalarga taqriz yozish" haqida

turk hoqonligi qadimgi turkiy yodgorliklar bo'yicha o'zbekistonda yaratilgan ilmiy asarlarning bibliografiyasini tuzish monografiyalarga taqriz yozish turkiy xalqlarning yozma ma’rifiy yodgorliklari o’ziga xos xususiyatga ega bo’lib, pedagogika tarixi, xususan, yosh avlod tarbiyasida muhim ahamiyat kasb etadi. bular “urxun-enisey yodgorliklari”, “irq yozuvlari” (“ta’birnoma”) kabi manbalar bo’lib, ulardan yangi davr kishisini tarbiyalashda foydalanish muhim vazifalardan sanaladi. eng qadimgi turkiy tilda yaratilgan va turk-rumiy yozuvida bitilgan urxun-enisey bitiklarini “toshlarga bitilgan kitoblar” ham deb ataydilar. o’ziga xos xat (yozuv)da bitilgan bu bitiklar eramizning vi-viii asrlarda yozib qoldirilgan. toshlarga bitilgan mazkur yodgorliklar ta’lim-tarbiyaga oid qimmatli ma’lumotlar...

Bu fayl PPTX formatida 30 sahifadan iborat (611,4 KB). "qadimgi turkiy yodgorliklar bo'yicha o'zbekistonda yaratilgan ilmiy asarlarning bibliografiyasini tuzish monografiyalarga taqriz yozish"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: qadimgi turkiy yodgorliklar bo'… PPTX 30 sahifa Bepul yuklash Telegram

qadimgi turkiy yodgorliklar bo'yicha o'zbekistonda yaratilgan ilmiy asarlarning bibliografiyasini tuzish monografiyalarga taqriz yozish

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"qadimgi turkiy yodgorliklar bo'yicha o'zbekistonda yaratilgan ilmiy asarlarning bibliografiyasini tuzish monografiyalarga taqriz yozish" haqida

O'xshash fayllar