perseptiv obrazlar tushunchasi va ularning shakllanish mexanizmlari

DOCX 27 pages 45.9 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 45.9 KB

File type DOCX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

mundarija kirish......................................................................................................3 1-bob. perseptiv obrazlar tushunchasi va ularning shakllanish mexanizmlari.............................................................5 1.1.perseptiv obrazlarning predmetliligi: mohiyati va asosiy xususiyatlari............................................................................................5 1.2.idrokning yaxlitligi va o‘zgarmasligi...............................................13 2-bob .perseptiv tizimda barqarorlik va adaptatsiya mexanizmlari....................................................................................20 2.1. perseptiv obrazlarda vaqt va makon barqarorligi........................20 2.2. kognitiv jarayonlar va perceptiv obrazlarning integratsiyasi........................................................................................25 xulosa................................................................................................30 foydalaniladigan adabiyotlar .................................................31 kirish insonning atrof-muhitni anglash jarayoni har doim psixologiyaning markaziy muammolaridan biri bo‘lib kelgan. idrok — bu shunchaki tashqi stimullarga javob emas, balki murakkab, faol va izchil jarayon bo‘lib, uning asosida sezgi organlari orqali olinadigan axborotlar ongda tizimlashtiriladi, tushuniladi va ma’noli obrazlarga aylantiriladi. aynan shuning uchun idrokning predmetliligi, yaxlitligi va o‘zgarmasligi kabi xususiyatlari psixologik tadqiqotlarda alohida o‘rin egallaydi. bugungi kunda kognitiv psixologiya, neyropsixologiya va eksperimental psixologiya doirasida perceptiv obrazlar qanday shakllanishi, qanday omillar ularning barqaror va mantiqiy tuzilishini ta’minlashi keng ko‘lamda o‘rganilmoqda. ushbu kurs ishi shunday tadqiqotlarga asoslanib, perceptiv obrazlarning predmetliligi, idrokning yaxlitligi va o‘zgarmasligi masalalarini tahlil qilishga qaratilgan. tadqiqotning dolzarbligi s

2 / 27

hundan iboratki, zamonaviy inson axborot bilan haddan tashqari to‘yingan sharoitda yashamoqda va bu holatda idrokning murakkab jihatlarini chuqur tushunish — ta’lim, sog‘liqni saqlash, kommunikatsiya va texnologiya sohalarida samarali faoliyat yuritish uchun muhim ahamiyatga ega. kurs ishi maqsadi — perceptiv obrazlarning shakllanishidagi predmetlilik, yaxlitlik va o‘zgarmaslik xususiyatlarini nazariy va amaliy jihatdan yoritish, ular o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni aniqlash hamda bu jarayonlarning inson psixikasidagi o‘rnini asoslashdir. ushbu maqsad asosida quyidagi vazifalar belgilandi: perseptiv obraz tushunchasining psixologik asoslarini aniqlash; predmetlilik, yaxlitlik va o‘zgarmaslik kabi xususiyatlarning mohiyatini ochib berish; idrokning fiziologik va kognitiv mexanizmlarini o‘rganish; idrokdagi vaqt va makon barqarorligi masalalarini tahlil qilish; kognitiv jarayonlar va perceptiv obrazlarning integratsiyasini ko‘rsatish. tadqiqot obyekti — inson idroki va uning asosida shakllanuvchi perceptiv obrazlar. tadqiqot predmeti — perceptiv obrazlarning predmetliligi, yaxlitligi va o‘zgarmasligi bilan bog‘liq psixologik mexanizmlar. ushbu kurs ishi mavzuni keng qamrovda, nazariy hamda amaliy manbalar asosida tahlil qilishga xizmat qiladi va psixologiya sohasida tahsil olayotgan talabalarga …

3 / 27

faqat obyektlarning tashqi xususiyatlari – shakli, ranggi, kattaligi va harakati haqidagi ma’lumotlar olinadi, balki ularning joylashuvi, o‘zaro munosabati, harakat yo‘nalishi va boshqa ko‘plab murakkab munosabatlar ham anglanadi. shunday qilib, idrok – bu oddiy reaksiya emas, balki aqliy faoliyatning murakkab shaklidir. perseptiv obrazlar – bu ongda hosil bo‘ladigan predmetlarning nisbatan barqaror, tanish va tanib olinadigan shakllaridir. bu obrazlar idrok orqali yuzaga keladi va insonning borliqni qanday qabul qilayotganiga asoslanadi. obrazlar psixologik jihatdan sezgi organlari tomonidan olinayotgan signallar asosida hosil bo‘ladi, fiziologik tomondan esa bu miya faoliyatining mahsulidir. perseptiv obrazlar shakllanishi uchun bir nechta omillar muhim: retseptor signallarining aniqligi, sezgi a’zolarining holati va sezuvchanligi, oldingi tajriba va bilimlar, kontekstual vaziyat, diqqat va motivatsiya holati. shuningdek, perseptiv obrazlarning hosil bo‘lishida miya po‘stlog‘i, ayniqsa ensa va chakka sohalari faol ishtirok etadi. vizual persepsiya (ko‘rish idroki) uchun ensa sohasidagi korteks mas’ul bo‘lsa, tinglash, hid va ta’m bilan bog‘liq idrokiy jarayonlarda boshqa retseptiv maydonlar faollashadi. perseptiv …

4 / 27

– sezgi retseptorlari tomonidan qabul qilingan ma’lumotlar asab tolalari orqali markaziy nerv tizimiga uzatiladi. markaziy tahlil – miya po‘stlog‘ining tegishli zonalarida bu ma’lumotlar tahlil qilinadi, solishtiriladi va interpretatsiya qilinadi. obraz hosil qilish – natijada psixik obraz – ya’ni predmetning idrok qilingan shakli hosil bo‘ladi. bunda ayniqsa ko‘rish sistemasi muhim rol o‘ynaydi. ko‘rish nervlari orqali ensa sohasiga uzatilgan ma’lumotlar v1-v4 vizual maydonlarda tahlil qilinadi. bu jarayonda harakatni aniqlash uchun v5 (mt) zonasi, shaklni ajratish uchun esa lateral oktsipital soha faollashadi. idrok jarayonida shakllangan obrazlar vaqt o‘tishi bilan xotirada mustahkamlanadi. bu mustahkamlik o‘rganish, tajriba orttirish va takroriy idrok orqali kuchayadi. barqaror obrazlar inson ongida muayyan predmetga nisbatan tanishlik hissini hosil qiladi, bu esa idrokni tezlashtiradi va aniqlashtiradi. masalan, har kuni ko‘radigan mashina, kitob yoki yuzlar – hammasi miyada barqaror perseptiv obrazlar sifatida shakllanadi. ular vaqtinchalik o‘zgarishlarga qaramasdan tanib olinadi (masalan, yorug‘lik o‘zgargan bo‘lsa ham, mashina taniladi). kognitiv psixologiyada perseptiv obrazlarning shakllanishi ongli …

5 / 27

inson ilgari ko‘rgan yoki eshitgan narsasiga o‘xshash signallarni tezroq tanib oladi va ularga obraz sifatida ma’no beradi. bu jarayon o‘rganish orqali takomillashadi. bolalar dastlab notanish narsalarni faqat sezgi asosida idrok etadi, lekin vaqt o‘tishi bilan bu idrok obrazlar shaklida barqarorlashadi. har bir yangi tajriba mavjud perseptiv sistemani kengaytiradi va aniqlashtiradi. masalan: ilgari kitob ko‘rmagan bola uchun bu oddiy rangli predmet bo‘lishi mumkin. ammo o‘qishni o‘rgangan bola uni darhol tanib oladi va bu obraz bilan bog‘liq tafakkur jarayonlari ishga tushadi. bolalar va kattalarda perseptiv obrazlarning shakllanishi sezilarli farq qiladi. bolalikda idrokda murakkablik darajasi past bo‘lib, ayrim obrazlar to‘liq shakllanmagan bo‘ladi. bu holat yosh o‘tgan sari takomillashadi. piagening kognitiv rivojlanish bosqichlariga ko‘ra: sensor-motor bosqichda (0–2 yosh) bola asosiy sezgi-tajriba orqali obrazlar hosil qiladi. preoperatsional bosqichda (2–7 yosh) obrazlar aniqlasha boshlaydi, lekin hali barqaror emas. konkret operatsiyalar bosqichida (7–11 yosh) predmetliligi kuchli bo‘lgan obrazlar shakllanadi. formal operatsiyalar bosqichida (11 yosh va yuqori) esa …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "perseptiv obrazlar tushunchasi va ularning shakllanish mexanizmlari"

mundarija kirish......................................................................................................3 1-bob. perseptiv obrazlar tushunchasi va ularning shakllanish mexanizmlari.............................................................5 1.1.perseptiv obrazlarning predmetliligi: mohiyati va asosiy xususiyatlari............................................................................................5 1.2.idrokning yaxlitligi va o‘zgarmasligi...............................................13 2-bob .perseptiv tizimda barqarorlik va adaptatsiya mexanizmlari....................................................................................20 2.1. perseptiv obrazlarda vaqt va makon barqarorligi........................20 2.2. kognitiv jarayonlar va perceptiv obrazlarning int...

This file contains 27 pages in DOCX format (45.9 KB). To download "perseptiv obrazlar tushunchasi va ularning shakllanish mexanizmlari", click the Telegram button on the left.

Tags: perseptiv obrazlar tushunchasi … DOCX 27 pages Free download Telegram