perseptiv obraz tushunchasi va uning psixologik mohiyati

DOCX 30 pages 40.4 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 40.4 KB

File type DOCX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

mundarija kirish...................................................................................................3 1-bob. perseptiv obraz tushunchasi va uning psixologik mohiyati.............................................................................................5 1.1. fon va figura muammosi: nazariy yondashuvlar..........................5 1.2. fon ichidan figurani ajratishda psixologik omillar va individual farqlar...................................................................................................10 2-bob. fon ichidan figurani ajratishdagi amaliy metodlar va eksperimental tadqiqotlar........... ......................................19 2.1. fon ichidan figurani ajratishda neyrofiziologik va kognitiv mexanizmlar..........................................................................................19 2.2. perseptiv obrazlarning shakllanishi..............................................27 xulosa................................................................................................28 foydalaniladigan adabiyotlar.................................................30 kirish mavzuning dolzarbligi hozirgi zamon psixologiyasida inson ongida shakllanadigan obrazlar, ularning idrok etilishi va tashqi muhitdan qanday qabul qilinishi masalalari dolzarb mavzulardan biri hisoblanadi. xususan, perseptiv obrazlarni tashkil qilish jarayoni – bu inson tomonidan atrof-muhitdagi obyektlar, hodisalar va ularning o‘zaro bog‘liqligini tushunishdagi asosiy kognitiv faoliyatlardan biridir. bu jarayon nafaqat oddiy idrokni, balki tafakkur, eslab qolish, e’tibor va boshqa psixik funksiyalarni ham o‘z ichiga oladi.bu boradagi eng muhim nazariy yondashuvlardan ikkitasi — assotsiativ psixologiya va gestalt (butunlik) psixologiyasi – perceptiv obrazlarning shakllanish mexanizmini turlicha talqin qiladi. assotsiativ psixologlar obrazlarning shakllanishini ketma-ket va tajriba asosida yuzaga keladigan bog‘liqliklar …

2 / 30

murakkab tizimli faoliyatini inkor etmaydi va idrokni yaxlit butun holatda tushunishga harakat qiladi. shu sababli, bu ikki yondashuvni o‘rganish, ularning perceptiv obrazlarga ta’sirini tahlil qilish va zamonaviy psixologiyadagi ahamiyatini aniqlash nafaqat ilmiy, balki amaliy ahamiyatga ham egadir. ayniqsa, ta’lim, dizayn, marketing, reklama, klinik psixologiya, nevrologiya va boshqa ko‘plab sohalarda perceptiv obrazlarni shakllantirish mexanizmlarini chuqur tushunish inson faoliyatining samaradorligini oshirishda muhim omil bo‘lib xizmat qiladi. tadqiqotning maqsadi va vazifalari maqsad:perseptiv obrazlarni tashkil qilish jarayonida assotsiativ psixologiya va gestalt psixologiyasining nazariy va amaliy yondashuvlarini qiyosiy tahlil qilish, ularning o‘zaro bog‘liqligini aniqlash va zamonaviy psixologiyadagi o‘rnini ko‘rsatish. vazifalar: 1. perseptiv obraz tushunchasini keng doirada tahlil qilish. 2. assotsiativ psixologiyaning asosiy prinsiplari va perceptiv obrazlar bilan aloqasini yoritish. 3. gestalt psixologiyasining asosiy g‘oyalari va perceptiv obrazlarni tashkil etishdagi ahamiyatini tahlil qilish. 4. ikkala yondashuvni qiyosiy tahlil qilish va zamonaviy tadqiqotlar bilan bog‘lash. 5. ushbu nazariyalar asosida amaliy tadqiqotlar va tajribalarni ko‘rib chiqish. perseptiv obraz …

3 / 30

fon va figura muammosi: nazariy yondashuvlar inson psixikasi doimiy ravishda tashqi muhitdan ma’lumot qabul qilib, ularni qayta ishlaydi. bu jarayonlar orasida eng muhimlaridan biri — idrok. idrok orqali tashqi muhitdagi predmetlar va hodisalar bizning ongimizda perseptiv obrazlar shaklida namoyon bo‘ladi. obraz — bu obyektning aqliy ko‘rinishi, tasviridir. psixologik nuqtai nazardan u quyidagi xususiyatlarga ega:yaxlitlik — idrok qilinayotgan obyektni butun holatda qabul qilish;rekonstruktivlik — avvalgi tajriba asosida obrazni tiklash;subyektivlik — individual farqlar asosida har xil obrazlar hosil bo‘lishi;aktivlik — idrok qiluvchi subyektning faol ishtirokida yuzaga kelish. bu tushunchalarni chuqur tushunish uchun perceptiv obrazlarning qanday shakllanishi, ularni qanday omillar ta’sirida paydo bo‘lishi, psixik va fiziologik mexanizmlari qanday ekanligini tahlil qilish zarur. sezgi va idrok perceptiv obrazlarning shakllanishida boshlang‘ich bosqichni tashkil qiladi. sezgilar — bu tashqi stimullar (yorug‘lik, tovush, bosim, harorat va h.k.)ni qabul qiluvchi fiziologik jarayonlar bo‘lsa, idrok esa bu stimullarning birlashuvi, umumlashtirilgan tahlilidir. masalan: bir daraxtni ko‘rish jarayonida ko‘z to‘lqin uzunligini …

4 / 30

ong holati. perseptiv obrazlarning tashkil bo‘lishi ko‘p jihatdan diqqatning qanday yo‘naltirilganligiga bog‘liq. inson bir vaqtning o‘zida ko‘plab stimullarni idrok qila olmaydi, shuning uchun uning e’tibori ma’lum obyektga yo‘naltiriladi. bu tanlab olish mexanizmi orqali asosiy figurani fon ichidan ajratish amalga oshadi. diqqat turlari: ixtiyorsiz diqqat – kutilmagan yoki kuchli stimullar (yorqin rang, keskin tovush) tomonidan chaqiriladi; ixtiyoriy diqqat – inson maqsadga muvofiq ravishda obyektga e’tibor qaratadi; ixtiyoriydan keyingi diqqat – qiziqish asosida tabiiy ravishda yuzaga keladi. bu turlar perceptiv obrazlarga turlicha ta’sir ko‘rsatadi. masalan, ixtiyorsiz diqqat kuchli stimullarga asoslangan obrazlarni shakllantirsa, ixtiyoriy diqqat maqsadga muvofiq va aniqlashtirilgan obrazlar yaratadi. gestalt yondashuviga ko‘ra, diqqat perceptiv maydonda ajralib turuvchi “figura”ni ajratish uchun zarur. masalan, qora fonda oq doira darhol e’tiborni tortadi – bu figura/fon tamoyilidir. assotsiativ psixologiya esa diqqatni ilgari o‘rgangan obyektlar yoki stimullarga bog‘lanish sifatida talqin qiladi: ya’ni, takroriy tajriba asosida ma’lum stimullarga diqqat avtomatik tarzda yo‘naltiriladi. motivatsiya — bu ehtiyojlarni qondirishga …

5 / 30

sida chuqurroq idrok qiladi. motivatsiya orqali: tanlab olish (selektiv idrok) kuchayadi; obrazning ahamiyati oshadi; diqqat davomiyligi ortadi; e’tiborli nuqtalar aniqroq ajratiladi. bu holatlar perceptiv obrazning aniqligi, boyligi va ongdagi mustahkamlanishini ta’minlaydi. ehtiyoj – bu organizmning ichki iztirobi bo‘lib, uni bartaraf etish uchun faoliyat boshlanadi. har qanday ehtiyoj idrok faoliyatini faollashtiradi va percepsiyani muayyan obyektlarga qaratadi. bu orqali perceptiv obrazlar vujudga keladi. maslow piramidasi asosida ehtiyojlar quyidagi bosqichlarga ajraladi: 1. fiziologik ehtiyojlar (ovqat, suv, uyqu); 2. xavfsizlik ehtiyoji (himoya, barqarorlik); 3. ijtimoiy ehtiyoj (sevgi, do‘stlik); 4. hurmatga bo‘lgan ehtiyoj (maqom, tan olinish); 5. o‘zini o‘zi ro‘yobga chiqarish (ijod, rivojlanish). har bir bosqichdagi ehtiyoj turlicha perceptiv faoliyatni keltirib chiqaradi. masalan: fiziologik ehtiyoj kuchayganda, inson sezgirligi ovqatga oid obyektlarga nisbatan ortadi; ijtimoiy ehtiyoj kuchayganda esa, inson yuz ifodalariga, tana tili va ovoz ohangiga sezuvchan bo‘ladi. shunday qilib, ehtiyojlar idrok jarayonlarini yo‘naltiruvchi kuch bo‘lib xizmat qiladi va hosil bo‘ladigan obrazlarning shakli, mazmuni, aniqligi hamda …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "perseptiv obraz tushunchasi va uning psixologik mohiyati"

mundarija kirish...................................................................................................3 1-bob. perseptiv obraz tushunchasi va uning psixologik mohiyati.............................................................................................5 1.1. fon va figura muammosi: nazariy yondashuvlar..........................5 1.2. fon ichidan figurani ajratishda psixologik omillar va individual farqlar...................................................................................................10 2-bob. fon ichidan figurani ajratishdagi amaliy metodlar va eksperimental tadqiqotlar........... ......................................19 2.1. fon ichidan figurani ajratishda neyrofiziologik va kognitiv mexanizmlar..........................................................

This file contains 30 pages in DOCX format (40.4 KB). To download "perseptiv obraz tushunchasi va uning psixologik mohiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: perseptiv obraz tushunchasi va … DOCX 30 pages Free download Telegram