xotira jarayonlari va turlari

DOCX 29 pages 39.8 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 39.8 KB

File type DOCX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

xotira jarayonlari va turlari reja kirish………………………………………………………………………………………………………………3 1-bob..xotira tushunchasi, psixologik mazmuni va ilmiy asoslari…………………….5 1.1. xotira jarayonlari: kodlash, saqlash, esga tushirish va unutish………………….5 2-bob. xotira turlari va ularning psixologik xususiyatlari…………………………………20 2.1.xotira va yosh davrlari: ontogenezda xotira rivojlanishi……………………………..20 2.2.xotira buzilishlari va ularni psixologik korreksiya qilish usullari…………………25 xulosa…………………………………………………………………………………………………………..29 foydalanilgan adabiyotlar……………………………………………………………………………30 kirish mavzuning dolzarbligi inson psixikasining asosiy funksiyalaridan biri bo‘lgan xotira — bu o‘tmishdagi tajribalarni eslab qolish, saqlab turish va kerakli vaqtda qayta tiklash jarayonidir. u nafaqat shaxsning bilim va ko‘nikmalarini shakllantiradi, balki tafakkur, nutq, emotsiya va xulq-atvor kabi boshqa psixik jarayonlar bilan ham uzviy bog‘liqdir. xotira orqali inson o‘z hayotiy tajribasini tizimlashtiradi, kelajak faoliyati uchun uni foydali axborotga aylantiradi. bugungi kunda xotiraning biologik, psixologik va kognitiv asoslarini chuqur o‘rganish inson salohiyatini to‘laqonli rivojlantirish, shuningdek, turli xotira buzilishlarini aniqlash va bartaraf etishda katta amaliy ahamiyatga ega. neuropsixologiya, eksperimental psixologiya, ta’lim psixologiyasi va klinik psixologiyada xotira mexanizmlarini chuqur o‘rganish tendensiyasi kuchayib bormoqda. xotira jarayonlarining tahlili …

2 / 29

: xotira tushunchasining nazariy asoslarini o‘rganish; xotira jarayonlarining (eslab qolish, saqlash, esga tushirish, unutish) mohiyatini tahlil qilish; xotira turlarini tasniflash va ularning xususiyatlarini yoritish; xotira bilan bog‘liq psixologik va fiziologik mexanizmlarni ochib berish; xotirani rivojlantirish va mustahkamlash usullarini ko‘rsatish. tadqiqot obyekti: inson psixikasidagi xotira jarayonlari va turlari. tadqiqot predmeti: xotiraning shakllanishi, ishlash mexanizmlari, rivojlanishi va turli sharoitlarda namoyon bo‘lish xususiyatlari. ishning dolzarbligi: zamonaviy ta’lim va fan taraqqiyoti sharoitida insonning intellektual salohiyatini oshirish uchun xotiraning rolini chuqur tushunish zarur. xususan, raqamli axborot oqimi kuchaygan bugungi davrda xotirani faol va ongli boshqarish, uni rivojlantirish texnikalariga bo‘lgan ehtiyoj ortib bormoqda. shu bois ushbu mavzuning o‘rganilishi nazariy va amaliy 1-bob: xotira tushunchasi, psixologik mazmuni va ilmiy asoslari 1.1. xotira tushunchasi va uning ahamiyati xotira — bu inson psixikasining asosiy jarayonlaridan biri bo‘lib, u orqali inson o‘z tajribasini saqlab qoladi, undan foydalanadi va uni kelajak faoliyatiga yo‘naltiradi. xotira tufayli inson o‘tmishda yuz bergan hodisalarni eslab …

3 / 29

ni "ilgarigi taassurotlarning izlari" sifatida tushuntirgan va ularni assotsiatsiyalar orqali bog‘lagan.yevropa uyg‘onish davrida xotira aqliy faoliyatning muhim elementi sifatida o‘rganilgan. descartes tafakkur va xotira o‘rtasidagi o‘zaro aloqani muhokama qilgan. john locke esa xotirani identitetning asosi deb qaragan.xix asr oxiri va xx asr boshlarida eksperimental psixologiya rivojlanishi bilan xotira chuqur ilmiy tadqiqotlarga tortildi. hermann ebbinghaus (1885) xotirani eksperimental asosda o‘rgangan ilk olim bo‘lib, “unutish egri chizig‘i”ni yaratdi. u ma’nosiz bo‘g‘inlar yordamida xotira tezligi va davomiyligini aniqlagan.xotiraning to‘rtta asosiy funktsiyasi mavjud: 1. axborotni qabul qilish (kodlash) – ma’lumotlarning sezgi a’zolari orqali qabul qilinib, aqliy shakllarga aylanishi. 2. saqlash – axborotning qisqa yoki uzoq muddatga miyada “joylashtirilishi”. 3. eslab qolish (mustahkamlash) – axborotning saqlanib qolishi va barqarorlashuvi. 4. eslab tushirish va tanish – kerakli axborotni ongli yoki ongsiz ravishda yana tiklash jarayoni. ushbu funksiyalar o‘zaro bog‘liq va xotira samaradorligini belgilovchi asosiy omillardir. xotira nafaqat axborotni saqlash, balki uni qayta ishlash, baholash va yangilash …

4 / 29

. miyada axborot asosan gippokamp va prefrontal korteksda qayta ishlanadi va saqlanadi. gippokamp yangi esdaliklarni shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi, prefrontal korteks esa axborotga ongli ravishda murojaat qilishga mas’uldir. neyronlar o‘rtasidagi bog‘lanishlar, ya’ni sinapslar, xotiraning fizik asosini tashkil qiladi. takroriy tajriba yoki mashq natijasida bu bog‘lanishlar mustahkamlanadi — bu hodisa sinaptik plastisiklik deb ataladi. shuningdek, serotonin, dopamin, asetilxolin kabi neyromediatorlar ham xotira jarayonlarida faol ishtirok etadi. xotira bilan ong o‘rtasida kuchli bog‘liqlik mavjud. ongli xotira — bu biz xotiraga ongli tarzda murojaat qilganimizdagi holatdir. masalan, muhim telefon raqamini esga olish. o‘z navbatida, ongsiz (implisit) xotira esa shartli reflekslar, avtomatizmlar, ko‘nikmalar bilan bog‘liq. ong xotirani boshqaradi, saralaydi va eng muhim ma’lumotlarni “yuqori darajadagi” xotira darajasiga olib chiqadi. xotiraning ong bilan birga ishlashi shaxsning ijtimoiy xulq-atvori, o‘rganish qobiliyati va moslashuvchanligini ta’minlaydi. xotira – inson psixikasining markaziy jarayoni bo‘lib, tajribani saqlash va undan foydalanish imkonini beradi. u tarixan falsafiy, hozir esa eksperimental va neyropsixologik …

5 / 29

dorligi quyidagilarga bog‘liq: e’tibor darajasi qiziqish va motivatsiya oldingi tajriba va bilim zaxirasi kontekst va assotsiatsiyalar mnemotexnik usullar (ya’ni kodlashni osonlashtiruvchi usullar) yordamida axborot esda qolishi mumkin bo‘lgan shakllarga aylantiriladi: rimo, metafora, qisqartma va boshqalar saqlash — bu kodlangan axborotni vaqt davomida xotirada ushlab turish jarayoni. psixologlar xotirani uch asosiy tizimga bo‘lishadi: juda qisqa muddatli (0.5–2 soniya)vizual (ikonik) va eshitish (ekoik) axborotlar bilan ishlaydidastlabki axborot filtrlash bosqichi15–30 soniyagacha saqlanadi hajmi cheklangan (o‘rtacha 7±2 birlik)takrorlash orqali uzoq muddatli xotiraga o‘tadiishchi xotira sifatida faoliyat yuritad cheksiz hajm va davomiylik axborot yillar davomida saqlanishi mumkin semantik, epizodik va procedural tarkibga ega axborot qmx orqali umx ga kodlash, takrorlash va bog‘lash orqali o‘tadi. umxdagi saqlash sifati kontekst, hissiy holat va mazmun bilan chambarchas bog‘liq. eslab tushirish (retrieval) — bu saqlangan axborotni xotiradan ongga qaytarish jarayonidir. bu jarayon shaxsning esga olish uchun qilgan harakatlari, holati va tashqi sharoitlarga bog‘liq. eslab tushirish turlari: ixtiyoriy esga tushirish …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xotira jarayonlari va turlari"

xotira jarayonlari va turlari reja kirish………………………………………………………………………………………………………………3 1-bob..xotira tushunchasi, psixologik mazmuni va ilmiy asoslari…………………….5 1.1. xotira jarayonlari: kodlash, saqlash, esga tushirish va unutish………………….5 2-bob. xotira turlari va ularning psixologik xususiyatlari…………………………………20 2.1.xotira va yosh davrlari: ontogenezda xotira rivojlanishi……………………………..20 2.2.xotira buzilishlari va ularni psixologik korreksiya qilish usullari…………………25 xulosa…………………………………………………………………………………………………………..29 foydalanilgan adabiyotlar……………………………………………………………………………30 kirish mavzuning dolzarbligi inson psixikasining asosiy funksiyalaridan biri bo‘lgan xotira — bu o‘tmishdagi tajribalarni eslab qolish, saqlab turish va kerakli vaqtda qayta tiklash jarayonidir. u nafaqat shaxsning bilim va ...

This file contains 29 pages in DOCX format (39.8 KB). To download "xotira jarayonlari va turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: xotira jarayonlari va turlari DOCX 29 pages Free download Telegram