zardusht va uning muqaddas kitobi “avesto”

DOC 9 стр. 79,0 КБ Бесплатная загрузка

9 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 79,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 9

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 9

4-mavzu: zardushtiylik dinining vujudga kelishi va uning ta'limoti reja: 1. zardusht va uning muqaddas kitobi “avesto”. 3. zardushtiylik ta'limoti, uning rasm-rusumlari va marosimlari. 5. zardushtiylik dinining mamlakatlar bo'ylab tarqalishi. zardusht va uning muqaddas kitobi “avesto”. zardusht – zardushtiylik nomini olgan qadimgi eron dinining payg'ambari. zardusht tarixiy shaxs bo'lib, uning hayoti va ijodi eramizdan avvalgi vi asrning birinchi yarmiga to'g'ri keladi. zardusht eramizdan avvalgi 549 yilda tug'ilgan bo'lib, oriy qabilasining spitama urug'idandir. ko'p tadqiqotchilar zardusht tarixiy shaxs bo'lib, milodgacha 589-512 yillarda yashab ijod etgan birinchi ilohiyotchi, faylasuf, tabiyotshunos va shoir ekanini e'tirof etadilar. shuningdek, ba'zi tarixiy asarlarda zardusht afsonaviy yig'ma obraz, aslida bunday shaxs bo'lmagan degan fikr uzoq vaqt hukm surib kelgan. olimlarning keyingi tadqiqotlarida, shuningdek, o'sha davr asl manbalari sinchiklab o'rganilganda bu fikrlarning asossiz ekanligi aniqlanmoqda. zardusht o'zi tomonidan yozilgan she'riy oyatlarida hayotiga oid ba'zi ma'lumotlar bo'lib, unda kambag'alligidan noliydi va boshqa bir xolatda oilasi bo'lganligi to'g'risida xabar beradi. zardushtning …

2 / 9

tasida doimiy ravishda bo'lib kelayotgan ziddiyatlarning kelib chiqish sabablarini anglab etadi. jumladan, qabilalar o'rtasidagi ko'p xudolikka barham berish va mazkur muammolarni xal etish faqat yakka xudoga, jumladan, butun olamning qudratli hukmdari axura mazdaga sig'inish orqali amalga oshirish mumkin deb biladi. lekin zardusht qancha uringani bilan asrlar davomida ko'p xudolarga ibodat qilib kelgan oriy qabilalarni yakka tangriga sajda qilish kerakligini singdirish nihoyatda qiyin kechgan. shu sababli ham zardusht o'z qabiladoshlari tomonidan quvg'in qilinadi. o'n yildan ko'proq davr ichida zardusht turli shahar va qishloqlarda bo'lib yana o'z yurtiga qaytadi. so'ngra o'z qabiladoshi, lekin boshqa urug'dan chiqqan qizga uylanib, uch o'g'il: istavatr, uruvatr, xurchitra, uch qiz: frini, trini, purichistolarni ko'radi. tarixdan ma'lumki, arjasp buyrug'iga binoan turon lashkarboshilardan biri bratar vaxsh tomonidan zardusht 77 yoshida miloddan avvalgi 626 yilda pichoqlab o'ldiriladi. zardushtiylikni islom olamida va arablarda majusiylik deb ham yuritiladi. o'zbek tilida majusiylik (zardushtiylik) kohinlari mug' deyilgan, yunonlar va ruslar mag-mash, arablar esa majus …

3 / 9

arida quyidagilarni yozadi: “podsho doro ibn doro xazinasida 12 ming qoramol terisiga tillo bilan bitilgan bir nusxa bor edi. iskandar otashxonalarni vayron qilib, ularda xizmat etuvchilarni o'ldirgan vaqtda kitobning kerakli qismini qoldirib, qolgan 3/5 qismini kuydirib yuborgan”. lekin aleksandr makedonskiy “avesto”ning o'zi uchun kerakli bo'lgan astronomiya, falsafa va tibbiyotga oid qismlarini yunon tiliga tarjima qildirib, o'z yurtiga olib ketgan. aleksandr makedonskiyning hukmronligi tugagandan keyin, miloddan avvalgi 250-yilda arshoxiylar davrida “avesto” qayta tiklangan va yangi matnlar bilan to'ldirilgan. milodning iii asrida sosoniylar podshosi shopur davrida “avesto” to'la kitob holiga keltirildi. shuningdek, “eng mo''tabar, qadimgi qo'lyozmamiz bo'lgan “avesto”ning yaratilganiga 3000 yil bo'lyapti. bu nodir kitob bundan xxx asr muqaddam ikki daryo oralig'ida, mana shu zaminda umrguzaronlik qilgan ajdodlarimizning biz avlodlariga qoldirgan ma'naviy, tarixiy merosidir” . bu, ta'bir joiz bo'lsa shaklan diniy, mazmunan boshdan oyoq dunyoviy yozuvning qadr-qimmatini teran anglab, uning o'zbek yozma madaniyatining ilk sarchashmalaridan biri sifatida xorazmda yaratilgan durdona asar desak …

4 / 9

arning nomi tilga olinadi. “avesto”ning “yashtlar” deb nomlangan qismida esa o'rta osiyoning poetik tavsifi keltiriladi. jumladan, “bu shunday mamlakatdirki, u erda baland tog'lardagi boy o'tloqlar chorvaga g'amxo'rlik qiluvchilarga xizmat qiladi, u erda chuqur va mavjlanib turuvchi ko'llar bor, u erda chuqur va keng daryolar shovqin-suron bilan o'z suvlarini ishkat va porut, hirot va marv, sug'diyonadagi gava va xorazmga eltadi”, deyiladi. “avesto”dagi o'rta osiyoning qadimgi jug'rofiyasi hususidagi bunday batafsil ma'lumotlarga tayanib, tarixchi olimlar va bu muqaddas “avesto” kitobi shu zaminda yaratilgan degan xulosaga kelishi mumkin. biroq keyinchalik zardushtiylikning muqaddas kitobi bo'lgan “avesto”ni o'rganish ilm ahli bo'lgan olimlar e'tiboridan chetda qoldi. shunday bo'lsa-da, xviii asrdan boshlab, evropa olimlari “avesto”ni ilmiy tadqiq etishga kirishdilar. jumladan, frantsuz tadqiqotchisi anketil dyuperron 1755 yilda hindistonga ilmiy safar qilib, zardushtiylik diniga e'tiqod qiluvchilarning ibodatlarini, urf-odatlarini o'rganadi va natijada “avesto”ni o'z ona tilisiga tarjima qiladi. “avesto”ning ettidan bir qismini tashkil etgan mazkur tarjima uch qismdan iborat bo'lib, “zend …

5 / 9

iy-iqtisodiy hayoti, diniy qarashlari, olam to'g'risidagi tasavvurlari, urf-odatlari, ma'naviy madaniyatlarini o'rganishda muhim manba bo'lib xizmat qiladi. zardushtiylik ta'limoti, uning rasm-rusumlari va marosimlari. insoniyat ma'naviyat taraqqiyotining takomil bosqichlaridan biri zardusht ta'limotining muqaddas kitobi bo'lgan “avesto” bilan chammarchas bog'liq ekanligi e'tirof qilish o'rinlidir. “biz jahon maydonida kuni kecha paydo bo'lgan xalq emasmiz. bizning millatimiz, xalqimiz ko'xna xorazm zaminida “avesto” paydo bo'lgan zamonlardan buyon o'z hayoti, o'z madaniyati, o'z tarixi bilan yashab keladi” . zardushtiylik eng qadimgi dinlardan bo'lib, bu din eramizdan avvalgi vii-vi asrlarda dastavval o'rta osiyoda – xorazm vohasida paydo bo'lgan. u mazdakiylik dinini isloh qilib, uning asosida yangi yakkaxudolik diniga asos solgan. zardushtiylik paydo bo'lgan vaqt quldorlik tuzumi endigina paydo bo'layotgan davr edi. u urug'-qabilachilik tuzumi emirilib aholi qullar va quldorlarga bo'linayotgan davr bo'lgan. bu din eng avval o'rta osiyo, so'ng eron, ozorbayjonda qaror topgan edi. zardushtiylik dini dualizm tamoyiliga suyanadi, ya'ni olam ikki qarama-qarshi kuchlar kurashi asosida rivojlanadi, deb …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 9 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "zardusht va uning muqaddas kitobi “avesto”"

4-mavzu: zardushtiylik dinining vujudga kelishi va uning ta'limoti reja: 1. zardusht va uning muqaddas kitobi “avesto”. 3. zardushtiylik ta'limoti, uning rasm-rusumlari va marosimlari. 5. zardushtiylik dinining mamlakatlar bo'ylab tarqalishi. zardusht va uning muqaddas kitobi “avesto”. zardusht – zardushtiylik nomini olgan qadimgi eron dinining payg'ambari. zardusht tarixiy shaxs bo'lib, uning hayoti va ijodi eramizdan avvalgi vi asrning birinchi yarmiga to'g'ri keladi. zardusht eramizdan avvalgi 549 yilda tug'ilgan bo'lib, oriy qabilasining spitama urug'idandir. ko'p tadqiqotchilar zardusht tarixiy shaxs bo'lib, milodgacha 589-512 yillarda yashab ijod etgan birinchi ilohiyotchi, faylasuf, tabiyotshunos va shoir ekanini e'tirof etadilar. shuningdek, ba'zi tarixiy asarlarda zardusht afsonav...

Этот файл содержит 9 стр. в формате DOC (79,0 КБ). Чтобы скачать "zardusht va uning muqaddas kitobi “avesto”", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: zardusht va uning muqaddas kito… DOC 9 стр. Бесплатная загрузка Telegram