badiiy asarda polifonizm

DOC 25 pages 148.0 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 148.0 KB

File type DOC

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

mavzu: badiiy asarda polifonizm kurs ishi reja: kirish. syujet haqida tushuncha asosiy qism: 1. syujet turlari 2. syujet komponentlari 3. badiiy asar kompozitsiyasi. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati. mavzuning dolzarbligi.mamlakatimiz mustaqillikka erishgach, o'zbekiston tarixida uning ijtimoiy-siyosiy,iqtisodiy va ma‘naviy hayotida butunlay yangi davr boshlandi. o'lkamizda elimizning ko'p asrlik ezgu orzulari ro'yobga chiqayotgan bugungi kunda madaniy va ma‘rifiy sohada amalga oshirilishi zarur bo'lgan dolzarb vazifalardan biri – yoshlar bilan ishlash masalalari alohida e‘tiborni talab qiladi. biz mamlakatimizning – istiqboli yosh avlodimiz qanday tarbiya topishiga, qanday ma‘naviy fazilatlar egasi bo'lib voyaga yetishiga, farzandlarimizning hayotga nechog'li faol munosabatda bo'lishiga, qanday oliy maqsadlarga xizmat qilishiga bog'liq ekanligini hamisha yodda tutishimiz kerak. . binobarin, mustaqil fikr yuritadigan, to'g'ri va halol, jasur avlodni tarbiyalash davrimizning dolzarb muammolaridandir. tadqiqot ishining ilmiy ahamiyati.bu borada so'z san‘atning go'zal namunalarini o‗zida jam etgan badiiy adabiyot, xususan, o‘zbek adabiyoti katta imkoniyatlarga ega ekanligini alohida e‘tiborda tutmog'miz lozim. zero, bu adabiyot uzoq asrlar mobaynida …

2 / 25

ponentlari,konflikt va uning turlari,badiiy asar kompozitsiyasi, uning o‘ziga xos xususiyatlari, shakllanishi va taraqqiyotining mukammal ilmiy tarixi yaratilgani yo'q. ayniqsa, badiiy asarlarning shakllanish jarayonida syujet, konflikt, kompozitsiyaning tutgan o'rni va ahamiyatini ko'rsatuvchi monografik asosdagi tadqiqot olib borilmagan. 1.syujet (frans-predmet, «asosga qo'yilgan narsa») badiiy shaklning eng muhim elementlaridan biri sanalib, badiiy asardagi bir-biriga uzviy bog'liq holda kechadigan, qahramonlarning xatti�harakatlaridan tarkib topuvchi voqealar tizimini anglatadi. umuman, llsyujetlili badiiy adabiyotning xos xususiyatlaridan biri bo'lib, barcha turdagi badiiy asarlarda ham syujet mavjuddir. faqat shunisi borki, har bir turda, janrda syujet o'ziga xos tarzda namoyon bo'ladi. masalan, aksariyat lirik she'rlarda voqealar tizimi mavjud emas, biroq ularda o'y-fikrlar, his-kechinmalar rivoji kuzatiladiki, bu ularning syujetini tashkil qiiadi. shuningdek, ba'zan kichik hajmli hikoya va novellalardagi syujet ham «voqealar tizimi» degan ta'rifga muvofiq kelmaydi: bunda bir hayotiy holat ichidagi o'sish, rivojlanish kuzatiladi (mas.: cho'lponning «taraqqiy», a.qahhorning «bemor» hikoyalari). shu xii holatlarni ko'zda tutgan holda adabiyotshunoslikda voqeaband syujet va voqeaband bo'lmagan …

3 / 25

va «syujet» deganda epik va dramatik asarlarga xos bo'lgan syujetni, voqealar tizimini tushunamiz. mavjud darslik va qo'llanmalarda syujetga m.gorkiy tomonidan berilgan ta'rif keltiriladiki, unga ko'ra syujet «u yoki bu xarakteming, tipning tarixiy rivojlanishi, tashkil topib borishidir». biroq ma'lumki, barcha badiiy asarlarda ham xarakter rivojlanishda, o'sish va shakllanishda ko'rsatilmaydi. misol uchun a.qahhorning mashhur «o'g'ri» hikoyasini olib ko'raylik. ma'iumki, bu hikoyadaerakterlar tayyor holda beriladi, voqea davomida rivojlanmaydi, syujet bu o'rinda voqeaning ichki rivojini namoyon etadi, xolos. demak, m.gorkiyning syujetga bergan ta'rifi universal bo'lolmaydi, u ayrim tipdagi asarlarga (mas., «qutlug' qon», «kecha va kunduz») nisbatangina to'g'ri keladi. modomiki biz «syujet» deganda dramatik asarlarga xos syujetni nazarda tutarkanmiz, unda syujet asardagi «bir-biriga bog'liq voqealar tizimi» yoki «konkret holat, bitta voqeaning ichki rivoji» sifatida tushunilgani to'g'riroq bo'ladi. shu bilan birga, syujet voqealari davomida personajlar xarakterining ochilishi, shakllanishi ham bor narsa. faqat bunga syujetning badiiy asardagi funksiyalaridan'biri sifatida qarash haqiqatga yaqinroq, uni syujetning mohiyati sifatida tushunish …

4 / 25

q u mavqe jihatidan syujet tipini belgilashga ojizlik qiiadi. syujetning ikkinchi tipiga asoslangan asarlar adabiyotimizda ancha keyin, 80-yillardan boshlabmaydonga kela boshladi. hozircha, syujetning mazkur navinasming kichik shakllarida, shuningdek, bir qator dramatik (masalan, sh.boshbekovning «taqdir eshigi», «eshik qoqqan kim bo'ldi» pesalari) sinab ko'rildi. xususan, a.a'zamning «bu kunning davomi», «asqartog' tomonlarda» nomli qissalarida voqealar o'z holicha emas, personaj ruhiyatidagi jarayonga turtki berishi jihatidan ahamiyat kasb etadi. asar davomida personajlar hayotida, taqdirida yoki ijtimoiy holatida emas, uning ruhiyatidagina burilishlar, o'zgarishlar sodir bo'ladi. badiiy asarda tasvirlangan voqealar bir' tizimga 'bog'lanar ekan, ular orasida asosan ikki turli munosabat kuzatiladi. syujetdagi voqealaming o'zaro munosabatiga ko'ra xronikali va konsentrik syujet turlari ajratiladi. xronikali syujetda voqealar orasida vaqt munosabati(a voqea yuz berganidan so'ng b voqea yuz berdi) yetakchilik qilsa, konsentrik syujet voqealar.i orasida sabab-natija munosabati (a voqea yuz bergani uchun b voqea yuz berdi) yetakchilik qiladi. kelib chiqishiga ko'ra xronikali syujetlar qadimiyroq sanaladi. xronikali syujet qahramon taqdirini davriy …

5 / 25

tlami tabiiy ravishda kiritish, badiiy matnga singdirib yuborish mumkin. sanalgan xususiyatlarni, masalan, s.ayniyning «qullar», p.qodirovning dagi muqaddima, «kecha va kunduz»dagi bahor lavhasi - prolog, «o'tgan kunlar» romanidagi otabekning qabristondzaynab bilan to'qnash kelishi -epilog, unmg keyingi hayoti haqidagi ma'lumotlar «keyingi tarix» sifatida olinishi mumkin. adabiyotshunoslikda «syujet» va «fabula» istilohlarini ishlatishda turlichalik bor: ayrim adabiyotshunoslar bu ikki istilohni sinonim sifatida ishlatsalar, boshqalari farqlaydi. xususan, rus formal maktabi vakillari «fabula» deganda, asarda tasvirlangan voqealarning hayotda yuz berish tartibini, «syujet» deganda esa ularning asarda joylashtirilish tartibini tushunadilar. voqealarning hayotda yuz berish tartibi bilan ularning asarda joylashtirilish tartibini farqlash badiiy asar qurilishini o'rganishda muhim ahamiyat kasb etadi. biz ham o'z ishimizda buni farqlagan holda, istilohiy chalkashliklardan qochish maqsadida voqealarning asarda joylashtirilish tartibini «syujet kompozitsiyasi» deb yuritamiz. ma'lumki, badiiy asarlarda ko'pincha voqealarning hayotda yuz berish tartibi o'zgartiriladi. albatta, bunda yozuvchi muayyan badiiy�estetik maqsadni ko'zlaydi. masalan, «o'tgan kunlar» romanidagi voqealarning hayotda yuz berish tartibi nuqtai nazaridan otabek …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "badiiy asarda polifonizm"

mavzu: badiiy asarda polifonizm kurs ishi reja: kirish. syujet haqida tushuncha asosiy qism: 1. syujet turlari 2. syujet komponentlari 3. badiiy asar kompozitsiyasi. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati. mavzuning dolzarbligi.mamlakatimiz mustaqillikka erishgach, o'zbekiston tarixida uning ijtimoiy-siyosiy,iqtisodiy va ma‘naviy hayotida butunlay yangi davr boshlandi. o'lkamizda elimizning ko'p asrlik ezgu orzulari ro'yobga chiqayotgan bugungi kunda madaniy va ma‘rifiy sohada amalga oshirilishi zarur bo'lgan dolzarb vazifalardan biri – yoshlar bilan ishlash masalalari alohida e‘tiborni talab qiladi. biz mamlakatimizning – istiqboli yosh avlodimiz qanday tarbiya topishiga, qanday ma‘naviy fazilatlar egasi bo'lib voyaga yetishiga, farzandlarimizning hayotga nechog'li faol munosabatda bo...

This file contains 25 pages in DOC format (148.0 KB). To download "badiiy asarda polifonizm", click the Telegram button on the left.

Tags: badiiy asarda polifonizm DOC 25 pages Free download Telegram