qattiq jism burchak tezlik va burchak tezlanishining vektorligi

DOCX 13 pages 244.8 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 244.8 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mavzu: qattiq jism burchak tezlik va burchak tezlanishining vektorligi reja: 1. nuqta harakatining berilish usullari. nuqtaning tezligi va tezlanishi 2. qattiq jismning tekis - parallel harakati 3. nuqtaning murakkab harakati qattiq jismning qo’zg’almas o’q atrofida aylanma harakati. qattiq jismning qandaydir ikkita nuqtasi uning harakati davomida qo’zg’almasdan qolsa, bunday harakatga qo’zg’almas o’q atrofidagi aylanma harakat deyiladi. qo’zg’almas a va v nuqtalar orqali o’tuvchi av to’g’ri chiziqqa aylanish o’qi deyiladi. aylanma harakatda qattiq jismning o’q ustida yotgan barcha nuqtalari qo’zg’almas bo’ladi. jismning qolgan barcha nuqtalari, aylanish o’qiga perpendikulyar tekislikda markazi aylanish o’qida yotgan aylanalar chizadi. aylanma harakat qilayotgan jismning holatini aniqlash uchun aylanish o’qi orqali qo’zg’almas i tekislik, qattiq jismga biriktirilgan va u bilan birgalikda aylanuvchi ii tekislikni o’tqazamiz (12-rasm). qattiq jismni vaqtning istalgan paytdagi holati tekisliklar orasidagi burilish burchagi deb ataluvchi burchak orqali aniqlanadi. burchak musbat yoki manfiy ishorada bo’lishi mumkin. az o’qning musbat uchidan qaraganimizda qattiq jism o’q atrofida soat …

2 / 13

intilgandagi limitini olamiz. (29) shunday qilib, jismning burchak tezligi burilish burchagidan vaqt bo’yicha olingan birinchi hosilasiga teng. qattiq jism o’q atrofida soat mili aylanishiga teskari yo’nalishda aylanayotgan bo’lsa , soat mili aylanishi bo’yicha aylanayotgan bo’lsa bo’ladi. burchak tezligining o’lchami yoki . o’lchov birligi yoki chunki radian o’lchamsiz kattalik. burchak tezlik vektor ko’rinishda ifodalanadi. uning moduli ga teng. burchak tezlik vektori jismning aylanish o’qi bo’ylab yo’nalgan va uning musbat yo’nalishidan qaralganda aylanish soat mili aylanishiga teskari yo’nalgan bo’ladi (13 – rasm). burchak tezlanish burchak tezligini vaqtga bog’liq ravishda o’zgarishini xarakterlovchi kattalik. vaqtning t paytida jismning burchak tezligi vaqtning paytida burchak tezligi bo’lsin vaqt oralig’ida jism burchak tezligi orttirmasa ga teng bo’ladi. ning ga nisbati jismning shu vaqtdagi o’rtacha burchak tezlanishi deyiladi. o’rtacha burchak tezlanishining nolga intilgandagi limiti jismning berilgan ondagi burchak tezlanishi deyiladi. (29) ni e‘tiborga olsak (30) ko’rinishda yoziladi. shunday qilib jismning berilgan ondagi burchak tezlanishi burchak tezligidan vaqt bo’yicha …

3 / 13

st), jismning bunday aylanishiga tekis aylanma harakat deyiladi. tekis aylanma harakat qonunini aniqlaymiz. (29) ni quyidagi ko’rinishda yozamiz. tenglikning chap tomonini dan gacha , o’ng tomonini 0 dan t chegaralarda integrallaymiz. yoki: yoki (32) bu jismning tekis aylanma harakat tenglamasi. agar =0 bo’lsa =t , (33) texnikada ko’pincha, jism tekis aylanma harakat qilayotgan bo’lsa, u minutdagi aylanishlar soni bilan ifodalanadi. jism bir marta to’liq aylanganda burilish burchagi bo’ladi. jism bir minutda n marta aylansa, tekis aylanma harakat burchak tezligi quyidagicha aniqlanadi: (34) jism harakati davomida burchak tezlanishi o’zgarmay qolsa , uning bunday harakatiga tekis o’zgaruvchan aylanma harakat deyiladi. (31) tenglikning quyidagi ko'rinishda yozamiz. tenglikning chap tomonini dan gacha, o’ng tomonini 0 dan t gacha chegaralarda integrallaymiz. - yoki = (35) (35) ifodani quyidagi ko’rinishda keltiramiz. tenglikni ikkinchi marta integrallaymiz. (36) bu jismning tekis o’zgaruvchan aylanma harakat tenglamasi. aylanma harakat qilayotgan jism nuqtasining tezligi. qattiq jismning aylanish o’qidan h masofada joylashgan …

4 / 13

ism nuqtalarining chiziqli tezliklari mazkur nuqtalardan aylanish o’qiga bo’lgan masofalarga proporsional bo’ladi (14-rasm). 14-rasm 15-rasm aylanma harakat qilayotgan jism nuqtasining tezlanishi. m nuqtaning tezlanishini formulalar yordamida aniqlaymiz. deb olib, tezlikning (37) tenglikdagi qiymatini yuqoridagi tengliklarga qo'yib, quyidagilarni hosil qilamiz. yoki (38) urinma tezlanish nuqtaning traektoriyasiga urinma bo’ylab yo’nalgan bo’ladi (tezlanuvchan aylanma harakatda nuqtaning harakat yo’nalishi bilan, sekinlanuvchan aylanma harakatda esa unga teskari yo’nalgan bo’ladi); normal tezlanish doimo ms radius bo’ylab aylanish o’qi tomon yo’nalgan bo’ladi (15-rasm). m nuqtaning to’liq tezlanishi va yo’nalishi quyidagi ifodalar yordamida aniqlanadi. (39) (40) aylanma harakat qilayotgan qattiq jism nuqtasining tezlik va tezlanish vektori. m nuqtani av aylanish o’qida yotgan o nuqta bilan tutashtirib radius- vektorini o’tkazamiz 16- rasmdan quyidagini yozamiz. tenglikni (37) ga qo'yamiz. yoki vektorning moduli m nuqtaning tezligi moduliga teng vektor bilan vektorning yo’nalishi ustma – ust tushadi, demak (41) aylanma harakat qilayotgan jismning istalgan nuqtasining tezlik vektori jismning burchak tezligi bilan shu …

5 / 13

rakatlarni ko'rsatish mumkin. qattiq jismni qo'zg’almas o'q atrofidagi aylanma harakati, tekis parallel harakatning xususiy holi hisoblanadi. jismning tekis parallel harakatini ko'rib chiqamiz. biror qo'zg’almas p tekislikka nisbatan harakatlanayotgan qattiq jism berilgan bo’lsin. qattiq jismni qo’zg’almas p tekislikka parallel bo’lgan oxu tekislik bilan kesamiz. kesimda s qirqim hosil bo'ladi. kelgusida s qirqimni tekis shakl deb ataymiz. tekis parallel harakat ta‘rifiga ko'ra, jismning harakati davomida bu s tekis shakl qo'zg’almas p tekislikka parallel bo'lgan oxu tekisligida harakatlanadi. s tekis shaklga perpendikulyar mm1 kesma, jism harakati davomida doimo o'z–o'ziga parallel ko'chadi, demak kesma ilgarilanma harakat qiladi. shunday qilib, qattiq jismning tekis parallel harakatini o'rganish uchun jismda p qo'zg’almas tekislikka parallel bo'lgan s tekis shaklning oxu tekisligidagi harakatini bilish kifoya. s tekis shaklning oxu tekislikdagi holati tekis shaklda o'tkazilgan qandaydir av kesmaning holati bilan aniqlanadi (14 - rasm). o'z navbatida av kesmaning holati a nuqtani xa, ua koordinatalari va av kesmaning x o’qi bilan …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qattiq jism burchak tezlik va burchak tezlanishining vektorligi"

mavzu: qattiq jism burchak tezlik va burchak tezlanishining vektorligi reja: 1. nuqta harakatining berilish usullari. nuqtaning tezligi va tezlanishi 2. qattiq jismning tekis - parallel harakati 3. nuqtaning murakkab harakati qattiq jismning qo’zg’almas o’q atrofida aylanma harakati. qattiq jismning qandaydir ikkita nuqtasi uning harakati davomida qo’zg’almasdan qolsa, bunday harakatga qo’zg’almas o’q atrofidagi aylanma harakat deyiladi. qo’zg’almas a va v nuqtalar orqali o’tuvchi av to’g’ri chiziqqa aylanish o’qi deyiladi. aylanma harakatda qattiq jismning o’q ustida yotgan barcha nuqtalari qo’zg’almas bo’ladi. jismning qolgan barcha nuqtalari, aylanish o’qiga perpendikulyar tekislikda markazi aylanish o’qida yotgan aylanalar chizadi. aylanma harakat qilayotgan jismning holatini aniqlash ...

This file contains 13 pages in DOCX format (244.8 KB). To download "qattiq jism burchak tezlik va burchak tezlanishining vektorligi", click the Telegram button on the left.

Tags: qattiq jism burchak tezlik va b… DOCX 13 pages Free download Telegram