ishqalanish qonunlari

DOCX 11 pages 64.7 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 64.7 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: ishqalanish burchagi. ishqalanish konusi. reja: 1. sirpanib ishqalanish qonunlari. 2. real (g`adir - budir yuzali) bog`lanishlarning reaktsiyalari. sirpanib ishqalanish burchagi. 3. dumalab ishqalanish. dumalab ishqalanish koeffitsienti. sirpanib ishqalanish qonunlari. agar jism erkin bo`lsa, u istalgan tomonga harakat qilaoladi. lekin u bog`lanishda bo`lsa, yani u biror boshqa jismni ustida joylashgan bo`lib, uning ustida sirpanib yoki dumalab harakatlanayotgan bo`lsa, albatta ishqalanish kuchi paydo bo`ladi. ishqalanish kuchining paydo bo`lish sababi shuki, texnikada uchraydigan barcha mashina detallariga harqancha ishlov berilmasin baribir ularning sirtlarida mikrorelef, yani malum miqdorda g`adir budirlik saqlanib qoladi. shu sababli bir sirt ikkinchi sirtning ustida sirpanib harakatlanayotganda, ushbu g`adir budirlik natijasida sirpanib ishqalanish kuchi paydo bo`ladi. agar mabodo ishqalanayotgan sirtlar o`ta toza silliqlangan bo`lsa, yani mikrorelef mutloq yo`qotilgan bo`lsa, u holda ishqalanish kuchi nolga teng yoki unga yaqin bo`ladi, va bunday bog`lanishlarni ideal bog`lanishlar deyiladi biz quyida hozircha faqat real bog`lanishlar, yani ishqalanuvchi sirtlarda mikrorelef (g`adir budirlik) saqlanib qolgan sirtlar, …

2 / 11

sienti deb ataladi, u o`lchovsiz qiymat bo`lib, uning son qiymati 0 fo 1 orasida o`zgaradi. - bog`lanishning normal reaktsiyasi deyiladi, va u sirpanuvchi tekislikka hardoim tik(normal), yani perpendikulyar ravishda yo`nalgan bo`ladi. 3) real bog`lanishdagi harqanday jismni sirpanib harkatlantirish uchun, harakat tomonga shunday kuch vektori tasir qilishi zarurki, uning harakat yo`nalishi bo`yicha olingan proektsiyasi chegaraviy ishqalanish kuchidan katta bo`lishi shart, yani q fcheg bo`lishi shart, aks holda jism muvozanat holatini saqlab qoladi. fishq - ishqalanish kuchining miqdori (son qiymati yoki moduli) 0 dan to fcheg qiymatgacha ortib boradi, so`ngra ushbu qiymat suruvchi kuch yo`qolguncha saqlanib qoladi, agur suruvchi kuch yo`qolsa, ishqalanish kuchi ham o`z - o`zidan yo`qoladi. agar suruvchi yana paydo bo`lsa ishqalanuvchi kuch ham o`z - o`zidan yana paydo bo`ladi, suruvchi kuch yo`nalishini o`zgartirsa, ishqalanish kuchi ham, shu suruvchi kuchning yo`nalishiga teskari tomonga qarab oladi. agar suruvchi kuchning miqdori chegaraviy ishqalanish kuchidan kichkina bo`lsa, jism harakatlanmaydi. ishqalanish kuchining son qiymati …

3 / 11

sirpantirmaylik, uning qiymati fo h 0,1 aslo oshmaydi. demak bundan shunday xulosa chiqadiki, ishqalanish koeffitsienti ikkita faktorning funktsiyasidan iborat ekan, yani ishqalanuvchi jismlarning tozaligiga va ularning materialiga uzviy bog`liq ravishda malum diapazonda o`zgarib turar ekan. albatta, ishqalanish kuchi temperaturaga va jismning sirpanish tezligiga ham bog`liq lekin bu masalalar maxsus kurslarda (tribotexnika fanida) chuqur o`rganiladi, biz esa vaqtimiz chegaralanganligi sababli, ishqalanishning umumiy qonuniyatlari bilangina cheklanamiz. real (g`adir - budir yuzali) bog`lanishlarning reaktsiyalari. sirpanib ishqalanish burchagi. agar etibor bergan bo`lsangiz, masalan bir jism qiya tekislik ustida muvozanat holatini saqlab turgan bo`lsin, lekin shu qiyalik malum miqdordan ortgandan keyin, muvozanat holat buzilib harakat boshlanadi. quyida shu qiyalikning chegaraviy qiymati, qaysi hollarda necha gradusga teng bo`lishini, uning turli xil bo`lish sabablarini nazariy tomondan tekshirib chiqamiz. masalan tuproq, qum, bug`doy, un va shu kabi sochiluvchi moddalarni uyum qilsak ularning har birlari malum burchak ostida uyum tashkil etadilar, ular bir - birlaridan malum burchakka farqlanib uyum …

4 / 11

qarama - qarshi yo`naladi, va qiymat jihatdan unga teng, boshqacha qilib aytganda r - kuchi, fishq va n kuchlariga ajralgan. xuddi shu kabi q - kuchi ham ikkita tashkil etuvchilarga ajralgan bo`lib, ulardan biri yani normal o`q bo`ylab yo`nalgan tashkil etuvchisi qn jismni tekislikka bosib turibdi, ikkinchi tashkil etuvchisi q - esa tekislikka urinma bo`ylab yo`nalgan va jismni sirpanib harakat qilishga majbur qilmoqda. 2. shakl. lekin yuqorida aytganimizdek, toki q > fcheg bo`lmaguncha harakat yuz bermaydi, demak jism harakatlanishi uchun quyidagi tengsizlik o`rinli bo`lishi shart, yani q > fcheg yoki q h q sino va fcheghfo, hamda nh qnh q coso , bo`lgani uchun fcheghfo qcos bo`ladi. u holda bu qiymatlarni yuqoridagi tengsizlikka qo`ysak, qsino > fo qcoso kelib chiqadi, tengsizlikni ikkala tomonini q - ga qisqartirib o - ga nisbatan echsak, tgo > fo yoki o> arctg fo (3) ushbu oxirgi ikki formula orqali, quyidagi xulosa kelib chiqadi. demak …

5 / 11

, gorizontal tekislik bilan g`ildirakning ostki yuzasi o`rtasida ishqalanish kuchi paydo bo`lishi shart, faqatgina shu fishq kuch tasiridagina aylanish sodir bo`ladi. shakldan ko`rinib turgandek elkasi r - ga teng bo`lgan q va fishq kuchlardan tashkil topgan juft kuch paydo bo`lib, g`ildirakni aylantirishga harakat qiladi, agarda qarshilik momenti bo`lmasa, g`ildirak aylana boshlaydi. lekin, aslida g`ildirakni aylanma harakatga keltirish uchun q va fishq momenti etarli darajada katta bo`lishi kerak. nima sababli shunday bo`ladi?. sababi shuki, real konstruktsiyalarda, harqanday g`ildirak bilan yuza, nuqta yoki chiziq orqali tutashmasdan, balki malum miqdordagi -enligidagi yuzacha orqali tutashadilar (shakl 8.4). 4 shakl. shu sababli shaklda ko`rsatilgandek r va n kuchlaridan tashkil topgan qarshilik momenti vujudga keladi, natijada g`ildirakka ikkita juft kuch tasir etaboshlaydi, ulardan biri q va fishq kuchlardan iborat aktiv juft, ikkinchisi esa r va n kuchlaridan tashkil topgan qarshilik juftidir. g`ildirak aylanma harakat bajarishi uchun aktiv juftning momenti qarshilik juftining momentdan katta bo`lishi shart, yani …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishqalanish qonunlari"

mavzu: ishqalanish burchagi. ishqalanish konusi. reja: 1. sirpanib ishqalanish qonunlari. 2. real (g`adir - budir yuzali) bog`lanishlarning reaktsiyalari. sirpanib ishqalanish burchagi. 3. dumalab ishqalanish. dumalab ishqalanish koeffitsienti. sirpanib ishqalanish qonunlari. agar jism erkin bo`lsa, u istalgan tomonga harakat qilaoladi. lekin u bog`lanishda bo`lsa, yani u biror boshqa jismni ustida joylashgan bo`lib, uning ustida sirpanib yoki dumalab harakatlanayotgan bo`lsa, albatta ishqalanish kuchi paydo bo`ladi. ishqalanish kuchining paydo bo`lish sababi shuki, texnikada uchraydigan barcha mashina detallariga harqancha ishlov berilmasin baribir ularning sirtlarida mikrorelef, yani malum miqdorda g`adir budirlik saqlanib qoladi. shu sababli bir sirt ikkinchi sirtning ustida sirpanib ha...

This file contains 11 pages in DOCX format (64.7 KB). To download "ishqalanish qonunlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ishqalanish qonunlari DOCX 11 pages Free download Telegram