betta yemirilish. betta yemirilish spektri neytrino

DOC 15 pages 266.0 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 266.0 KB

File type DOC

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

beta-yemirilish turlari urganch ranch texnologiya universiteti guruhi tolibi boltayev diyorbekning yo’nalishga kirish fanidan topshirdi: ______________________ boltayev diyorbek qabul qildi: _____________________ sana: ____________ urganch - 2024 mavzu: betta yemirilish. betta yemirilish spektri neytrino. reja: 1. beta-yemirilish 2. beta-yemirilishlarda energiya munosabatlari 3. beta-turg’unlik sharti va yemirilish turlari 4. beta-spektr va neytrino radioaktiv yadro β-yemirilish tufayli qo’shni izobar yadroga o’tadi. beta-yemirilishda yadro zaryadi ∆z ( 1 ga o’zgaradi, massa soni a o’zgarmaydi. beta-yemirilish energiyasi 18 kev dan 16 mev gacha bo’lib, barcha yadrolar sohasida kuzatiladi. beta-zarraning aynan elektron ekanligiga β ( e quyidagi ilmiy dalillarni keltirish mumkin: 1) (-- zarra zaryadi, massasi, spini, magnit momenti elektronnikiga teng; 2) β+- zarra atom qobiq elektronlari bilan annigillyatsiya beradi β++e((+( (annigillyatsiyalashuvni faqat antizarralargina vujudga keltiradi); 3) beta-yemirilish atom qobiq elektronlarini yadro tomonidan qamrab olish bilan ham bo’ladi. 4) beta-zarra elektron kabi pauli tamoyiliga buysunadi, yadrodan chiquvchi β–zarra atom qobig’ida to’xtab qolmaydi, albatta, atomdan tashqariga chiqib ketadi. …

2 / 15

h nuklonlar almashinuviga xos jarayondir. β -zarralar manbai nuklonlardir. yadrodan tashqaridagi erkin neytron yarim yemirilish davri 11,7 min. davr bilan proton va beta-zarraga yemiriladi, yadro ichida proton ham β-yemirilishini vujudga keltiradi. shuni alohida ta'kidlash mumkinki, erkin neytron n(p+β- - bo’yicha β-- yemirilar ekan. bu yemirilish yadro va elektromagnit kuchlari tufayli deb bo’lmaydi, chunki yadro kuchlari qisqa masofada ta'sirlashuv xususiyatiga ega bo’lgani uchun erkin neytronga ta'sir etmaydi, neytron zaryadsiz bo’lgani uchun elektromagnit kuchlari ham ta'sir etmaydi. demak, beta-yemirilish alohida kuchlar, ya'ni kuchsiz ta'sirlashuv deb ataluvchi kuchlar tufayli ro’y beradi. beta-yemirilishning uch xili uchraydi: β--yemirilish, β+-yemirilish va e-qamrash. 1. β-- yemirilish yadroda neytronlar ortiqcha bo’lishsa, n(p+β- yemiriladi, bu bilan zaryadi bittaga oshadi. m: 2.agar yadroda protonlar ortiqcha bo’lishsa, n(p+β+-yemiriladi, bu bilan zaryadi bittaga kamayadi. m: 3.atom qobig’idagi elektronni yadro qamrab olishi e-+r(n bu bilan yadro zaryadi bittaga kamayishi mumkin. m: elektron qamrash ehtimoliyati atom qobig’ining yadroga eng yaqin joylashgan k-qobiq elektronlari uchun …

3 / 15

z)+ me atom massalari bilan ifodalash uchun (z+1) me qo’shsak mat(a, z+1) > mat(a, z)+2 me β+-yemirilish energiyasi eβ+ = [mat(a, z+1) - mat(a, z)-2me]s2 (5.2) hosila yadro atomida bitta elektron kam edi va yana bitta elektron yemirilishi lozim, shuning uchun dastlabki yadro hosila yadrodan eng kamida 2 me =1,02 mev energiya ortiq bo’lishi shart. 3. elektron qamrab olinganda qobiq elektronni yadro tomonidan qamrab oladi, bu bilan yadro zaryadi bittaga kamayadi e- + m(a, z + 1) > m(a, z) atom massalari bilan ifodalash uchun zme qo’shsak mat(a, z+1) > mat(a, z) elektron qamrash energiyasi ee = [mat(a, z+1) - mat(a, z)]s2 (5.3) (5.2) va (5.3) energetik shartlardan yemirilish energiyasi 1,02 mev dan katta bo’lganda β+ va eq hodisalari bir vaqtda ro’y berishligi ko’rinib turibdi. yemirilish energiyasi 1,02 mev dan kichik bo’lganda faqat elektron qamrash bo’ladi, agar 1,02 mev dan qanchalik yuqori bo’lsa, β+ yemirilish jarayoni elektron-qamrash jarayoni bilan shunchalik …

4 / 15

rgiyasi massasi bilan quyidagicha bog’langan (5.4) - energiyasi uchun veytszekker formulasi orqali ifodasini keltirib qo’ysak (5.5) (5.5) ifodadan ko’rinib turibdiki, yadro massasi m yadro zaryadi z2 –bog’lanishda bo’lib, grafigi parabola chizig’ini beradi. izobar yadrolar a=const ichida β-turg’unlik sharti bog’lanish energiyasining maksimum, massasining eng minimum qiymatiga mos keladi. shuning uchun (5.5) ifodani a=const deb o’zgaruvchi z ga nisbatan m ning maksimum qiymatini olish lozim, buning uchun (5.5) dan z bo’yicha hosilasini olib, ekstrum qiymatini topamiz. (5.5) ifodada 5 va 6 hadlar (kulon va simmetriklik energiyalariga mos keluvchi) z ga bog’liq hosila olsak a ga ko’paytirsak (5.6) (=0,710 mev, (=23,7 mev qiymatini e'tiborga olsak (5.6) ifoda (5.7) (5.7) ifoda β-turg’unlik shartini ifodalaydi. z=zm muvozanat zaryad deb ataladi. a sonli izobarlarda zaryadi z > zm bo’lsa, bu yadrolarda protonlar ortiq bo’lib, neytron noyob yadrolar hisoblanadi, bu yadrolar r(n+β+, β- yoki eq yo’li bilan zaryadini kamaytirib muvozanatga intilsa, z ( zm yadrolarda esa neytronlar …

5 / 15

lish energiyasiga yaqin bo’ladi (te)max ( eβ nβ (te)max eβ 5.2-rasm beta-yemirilishda chiquvchi β-zarralar energiyasi uzluksiz bo’lib, energiyasi noldan emax gachadir. dastlabki va mahsul yadrolarning energiya holatlari diskret bo’lib, bu holatlar orasida vujudga keluvchi β-zarralar energiyalari uzluksiz bo’lishligi bu jarayonda energiya saqlanmasligini ko’rsatadi. β -yemirilishda spektrning uzluksizligini tushuntirish uchun turlicha taxminlar qilindi. masalan: 1) β-yemirilishda yadroning uyg’ongan holatlariga yemiriladi, uyg’ongan holatdan gamma-kvantlar chiqarish bilan asosiy holatga o’tadilar deb qarashadi. bu to’g’ri emas, ko’pgina yadrolardan gamma-kvantlar umuman nurlanmaydi. 2) ikkinchisi β-yemirilishda vujudga kelgan zarralar energiyasining bir qismi atomda yutiladi deb qaraladi. bu taxminni aniq kilometrik o’lchashlar tasdiqlamaydi, spinini ham tushuntirib bo’lmaydi n → p + β-; r → n + β+; e + p ( n 1 1 1 1 1 1 1 1 1 ( → ( ( ( → ( ( ( + ( → ( 2 2 2 2 2 2 2 2 2 beta-yemirilishda spektrning uzluksizligi 1931 …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "betta yemirilish. betta yemirilish spektri neytrino"

beta-yemirilish turlari urganch ranch texnologiya universiteti guruhi tolibi boltayev diyorbekning yo’nalishga kirish fanidan topshirdi: ______________________ boltayev diyorbek qabul qildi: _____________________ sana: ____________ urganch - 2024 mavzu: betta yemirilish. betta yemirilish spektri neytrino. reja: 1. beta-yemirilish 2. beta-yemirilishlarda energiya munosabatlari 3. beta-turg’unlik sharti va yemirilish turlari 4. beta-spektr va neytrino radioaktiv yadro β-yemirilish tufayli qo’shni izobar yadroga o’tadi. beta-yemirilishda yadro zaryadi ∆z ( 1 ga o’zgaradi, massa soni a o’zgarmaydi. beta-yemirilish energiyasi 18 kev dan 16 mev gacha bo’lib, barcha yadrolar sohasida kuzatiladi. beta-zarraning aynan elektron ekanligiga β ( e quyidagi ilmiy dalillarni keltirish mumkin: 1) (-- zarr...

This file contains 15 pages in DOC format (266.0 KB). To download "betta yemirilish. betta yemirilish spektri neytrino", click the Telegram button on the left.

Tags: betta yemirilish. betta yemiril… DOC 15 pages Free download Telegram