ilmiy uslub

DOCX 5 sahifa 26,6 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 26,6 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

mavzu: sohaviy terminlarning yasalishi. reja: 1. ilmiy uslub va uning turlari 2. termin (atama)lar va ularning vujudga kelishi 3. til va terminologiya 4. sohaviy atama va so’zlarning kelib chiqishi va ularning vazifaviy xususiyatlari tayanch so‘z va iboralar: ilmiy uslub, sof ilmiy uslub, ilmiy-ommabop uslub, termin, atama, terminologiya, sohaviy atama, sohaviy leksika, umumiy atamalar, xususiy atamalar, umumiste’moldagi so’zlar ilmiy uslub va uning xususiyatlari. fan va texnikaning turli tarmoqlariga doir ilmiy asarlar, darsliklar ilmiy uslubda yoziladi. ilmiy matn ilmiy va ilmiy-ommabop matnlarga ajratiladi. ilmiy matnda gap bo‘laklari tartibi adabiy til qoidasiga qat’iy amal qilgan holda qo‘llanadi. ilmiy matnda har bir fan sohasiga oid atamalarning qo‘llanilishi xarakterli xususiyat hisoblanadi. masalan, qishloq va suv xo’jaligi sohasida sabzavotchilik, zooinjeneriya, mevachilik, uzumchilik, issiqxona, dorivor o’simliklar, ekin, biologik xususiyat, harorat, yorug’lik, namlik, tuproq, urug’, gidroponika usuli kabi terminlar ishlatiladi. ilmiy-ommabop matnlarda atamalar tizmasidan, ilmiy bayonchilikdan qochiladi. bayon etilayotgan fikrning barchaga baravar tushunilishini ta’minlash maqsadida tushunilishi qiyin bo‘lgan …

2 / 5

aning tub mohiyatini ko`rsatadi, masalan o`zak, negiz, yasovchi qo`shimcha, turlovchi va tuslovchi qo`shimchalar, shakl yasovchilar kabi atamalar so`z tarkibiga oid lingvistik tushunchalarni ifodalaydi. masalan: har qanday grammatik ta’rif yoki qoidada uchta tushuncha birlashgan boladi: tushunchaning mohiyati, xususiy va umumiy tomoni. (ona tili darsligidan). nuklein kislotalar dastlab hujayra yadrosidan ajratib olinganligi sababli («nukleis» - «yadro») nuklein kislotalar deb atalgan. hozirgi vaqtda nuklein kislotalar faqat yadroda emas, balki xloroplast va mitoxandriyda ham mavjudligi aniqlangan. (biologiya darsligidan). ilmiy uslub ham o`z ichida ikki guruhga bo`linadi: 1) sof ilmiy uslub; 2) ilmiy-ommabop uslub. ilmiy uslubda fan va texnikaning turli tarmoqlariga oid ilmiy asarlar, darslik va o’quv qo’llanmalari yoziladi. bu uslub aniq, daliliy ma’lumotlar asosida chiqarilgan ilmiy xulosalar (qoidalar, ta’riflar)ga boy bo’lishi bilan boshqa uslublardan farqlanadi. ilmiy uslub ham adabiy tilning ko’rinishi bo’lib, bir qator o’ziga xos xususiyatlarga ham ega: monologik belgilari bilan boshqa uslublardan ajralib turadi; obrazli tasvirlar bilan emas, balki aniq ma’lumotlarning xolis, …

3 / 5

qo’shma gaplar ko’proq ishlatiladi. chunki bunday gaplar sabab va natija hamda boshqa munosabatlarni aniq ifodalay oladi. bog’lovchisiz qo’shma gaplar bu uslubda kamroq ishlatiladi. ilmiy matn qurilishining mantiqiy izchil bo’lishi unda boshlanmalar, gap qismlarini bog’lash uchun shunday qilib, shu sababli, bundan keyin, ko’rinadiki, shunga ko’ra, shu bilan birga, aytilganlarga ko’ra kabi so’z va so’z birikmalari qo’llaniladi. ko’p qo’llaniladigan birinchidan, bir tomondan, ikkinchi tomondan, xullas, demak shaklidagi kirish so’z va birikmalar ham yuqoridagi maqsadlarga xizmat qiladi. ilmiy uslubda fikrning aniq bir shaxs tomondan bayon qilinayotgani sezilmaydi. unda ko’proq fe’lning majhul nisbatidan foydalaniladi: dalillar keltirilgan, tajriba o’tkaziladi, foydalaniladi. yuqorida ko’rib o’tilgan xususiyatlar ilmiy uslubning lisoniy belgilaridir. bu belgilar mazkur uslubning boshqa uslublardan farqini ko’rsatuvchi asosiy xususiyatlar hisoblanadi. ilmiy adabiyotlarda ta’kidlanishicha, ma’lum fan, ishlab chiqarish sohasidagina qo’llaniladigan va asosan o’sha soha kishilari tushunadigan maxsus so’zlar terminlar – atamalar sifatida qaraladi. atamalarning shakllanishi ham xalqning tarixi qadar qadimiydir. to’nyuquq, kultegin, bilga hoqon singari bitiktoshlarda xalqimiz …

4 / 5

emalol qo’llash mumkin. fizikaga oid issiqlik, temperature, jism, elektr, magnit, gaz, harakat, energiya, maydon singari atamalar haqida ham shu gaplarni aytish mumkin. til va terminologiya. hozirgi ijtimoiy-iqtisodiy hamda ilmiy-texnik tub o‘zgarishlar davrida yangiyangi fanlar va tushunchalar yuzaga kelmoqda. jumladan, o‘zbek tilida ham yangi terminlar paydo bo‘lmoqda, ilgaridan ishlatib kelingan qator leksemalar yangi ma’nolar kasb etmoqda. shu boisdan leksikologiya, xususan, terminologiya oldida qator muhim masalalarni yechish vazifasi turibdi. bugungi kunda terminologiyaning amaliy va nazariy masalalarini yanada chuqurroq o‘rganish, terminlar yaratish va ularni qo‘llashni til qonuniyatlari asosida tartibga solish davlat ahamiyatiga molik muammoga aylandi. shuning uchun ona tilimizning turli terminologik tizimlarini yanada teranroq tadqiq etish, ularni terminologiyaning xilma-xil masalalari bo‘yicha atroflicha tadqiq qilish, bugungi kunning dolzarb masalalaridan biridir. respublikamiz mustaqil deb e’lon qilingandan keyin, bu sohadagi ahvol butunlay o‘zgardi. tashqi iqtisodiy aloqalar yanada rivojlanib ketdi. dunyoning juda ko‘p mamlakatlari bilan xilma-xil aloqalarga keng yo‘l ochildi. bu omillar o‘zbek tilida yangi-yangi terminlarning paydo …

5 / 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ilmiy uslub" haqida

mavzu: sohaviy terminlarning yasalishi. reja: 1. ilmiy uslub va uning turlari 2. termin (atama)lar va ularning vujudga kelishi 3. til va terminologiya 4. sohaviy atama va so’zlarning kelib chiqishi va ularning vazifaviy xususiyatlari tayanch so‘z va iboralar: ilmiy uslub, sof ilmiy uslub, ilmiy-ommabop uslub, termin, atama, terminologiya, sohaviy atama, sohaviy leksika, umumiy atamalar, xususiy atamalar, umumiste’moldagi so’zlar ilmiy uslub va uning xususiyatlari. fan va texnikaning turli tarmoqlariga doir ilmiy asarlar, darsliklar ilmiy uslubda yoziladi. ilmiy matn ilmiy va ilmiy-ommabop matnlarga ajratiladi. ilmiy matnda gap bo‘laklari tartibi adabiy til qoidasiga qat’iy amal qilgan holda qo‘llanadi. ilmiy matnda har bir fan sohasiga oid atamalarning qo‘llanilishi xarakterli xususiyat hi...

Bu fayl DOCX formatida 5 sahifadan iborat (26,6 KB). "ilmiy uslub"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ilmiy uslub DOCX 5 sahifa Bepul yuklash Telegram