ikkinchiturfazaviyo’tishlar

PPTX 30 pages 1.1 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

mavzu: ikkinchi tur fazaviy o’tishlar. erenfest tenglamalari mavzu: ikkinchi tur fazaviy o’tishlar. erenfest tenglamalari reja birinchi tur fazaviy o’tishlar ikkinchi tur fazaviy o’tishlar erenfestning birinchi tenglamasi erenfestning ikkinchi tenglamasi birinchi tur fazaviy o’tishlar o’z navbatida, fazaviy o’tish issiqligining noldan farq qilishi (qf.o’.=tδsf.o’.) har bir kondensirlangan fazalar uchun (dp/dt)f.o’; hosilasining sakrab o’zgarishiga olib keladi. bu esa suyuqlikni o’ta sovutish imkoniyatini va metastabil holatdagi moddalarni olish imkoniyatini beradi. bunday o’tishlar birinchi tur fazaviy o’tishlardir. birinchi tur fazaviy o’tishlar fazalararo chegaraning bo’lishi bir fazadan ikkinchisiga o’tishda barcha ekstensiv parametrlar qiymatlarining sakrashiga sabab bo’ladi. optik xossalarning o’zgarishi, birinchi navbatda, fazalar zichligining o’zgarishi bilan bog’liqdir. bu, fazalar chegarasini ko’rinib turadigan qiladi. bunday birinchi tur fazaviy o’tishlarda δgf. o’.= 0; δsf. o’. ≠ 0; δvf. o’.≠ 0; δxif. o’. ≠ 0. birinchi tur fazaviy o’tishlar rasmda suvning holat diagrammasi keltirilgan. undagi uchta soha – muz, suv va bug‘ga to‘g‘ri keladi. har bir soha ichida 2ta parametrni …

2 / 30

amasi quyidagicha yoziladi: bu yerda: δη - suvning bug‘ga aylanish issiqligi, t - suvning bug‘ga aylanish haroratii, v2 – bug‘ning hajmi, v1 – suvning hajmi. klauzius – klapeyron tenglamasidan foydalanishda suyuqlikning hajmi bug‘ning hajmiga qaraganda g‘oyat kichik ekanligini nazarda tutsak, yuqoridagi tenglama quyidagi shaklni oladi: suv bug‘langanda sistemaga issiqlik beriladi, shuning uchun sistemaning h>0 va v2> > v1. bu holda haroratning oshishi bosimning ortishiga olib kelmoqda. shuning uchun 0v egri o‘ng tomonga og‘gan. 0a chizig‘i suvning muzlash harorati bilan bosim orasidagi bog‘lanishni ko‘rsatadi (suyuqlanish egrisi). bu hol uchun suv uchun vmuz>vsuv vsuv - vmuz vmuz ∆v>0, ∆h>0 va os chiziq o‘ngga og‘adi. egrilarning har bir nuqtasida sistema monovariantli, ya'ni erkinlik darajasi 1ga teng. c=3-2=1 bo’ladi od egrisi o‘ta sovitilgan suvning to‘yingan bug‘ bosimini haroratga bog‘liqligini ifodalaydi. bu metastabil holat bo‘lib, bir necha muz kristallari kiritilsa, butun sistema muzlaydi. birinchi tur fazaviy o’tishlar 0 nuqtada 3ta faza muvozanatda turibdi, erkinlik darajasi …

3 / 30

azaviy o’tishlargina mumkin, deb hisoblanar edi. ammo keyinchalik ekstensiv kattaliklarning qiymatlari uzluksiz ravishda o’zgaruvchi ikkinchi tur fazaviy o’tishlar ham aniqlandi: δg f.o’.=0; δs f.o’=0; δv f.o’.=0; δx i f.o’=0 (v.27) ikkinchi tur fazaviy o’tishlar sistema shunga qaramasdan ma’lum bir aniq fizikaviy holatdan boshqasiga o’tadi. sistemaning tuzilishidagi va fizikaviy holatidagi o’zgarishlar shunchalik kattaki, turli fazalar haqida so’z yuritsa bo’ladi. ikkinchi tur fazaviy o’tishlarga quyidagilarni misol qilish mumkin: moddaning o’ta o’tkazuvchanlik xossasiga ega bo’lib qolishi; ferramagnit xossalarning o’zgarishi; suyuq geliyning o’ta oquvchan holatga o’tishi; qotishmalardagi tartiblanish jarayonlari (o’ta strukturalarning hosil bo’lishi); segnetoelektrik-lardagi o’tishlar (kristallarda). ikkinchi tur fazaviy o’tishlar ko’pgina hollarda ikkinchi tur fazaviy o’tishlarda issiqlik sig’imining haroratga bog’liqligi (3-rasm) grek harfi λ ko’rinishini oladi. ikkinchi tur fazaviy o’tishga tλ ning aniq qiymati to’g’ri keladi (3-rasm). shunday qilib, ikkinchi tur fazaviy o’tishda entropiya va hajmning uzluksiz o’zgarishida termik kengayish, izotermik siqilish koeffitsiyentlari, issiqlik sig’imi kabi kattaliklar sakrab o’zgaradi: fazaviy o’tishlarda sakrab o’zgaru δαf.o’. …

4 / 30

va uning t va p bo’yicha birinchi tartibli hosilalari o’zgarmas bo’ladi. entalpiyadan foydalanish ikkinchi tur fazaviy o’tishlarning ta’rifiga binoan δnf.o’.= 0; δsf.o’. = 0 shunga qaramasdan, oxirgi yillarda ikkinchi tur o’tishlar uchun issiqlik tushunchasi adabiyotlarda paydo bo’ldi (3-rasmdagi shtrixlangan soha): bu yerda δcp,anomal – tajribaviy egri bilan punktir chizig’i orasidagi issiqlik sig’imlarining farqi. 22 entrapiyadan foydalanish xuddi shunday shartli ravishda ikkinchi tur fazaviy o’tishning entropiyasi ham aniqlanadi: fazaviy o’tishlar termodinamikasida fazalarning muvozanat shartlarini ifodalovchi p(t) bog’lanishi egrisini aniqlanishi talab qilinadi. ikkinchi tur fazaviy o’tishlar uchun tajribada cp,δα, δβf.o’., qiymatlarni aniqlash mumkin. klapeyron-klauzius tenglamasi ushbu ma’lumotlar fazalarning mavjudlik sohalarini qanday qilib ifodalaydi? bir komponentli sistemalarda birinchi tur o’tishlar uchun bunday ma’lumotni klapeyron-klauzius tenglamasi beradi (31) ushbu tenglama (10) tenglamadagi δnf.o’. o’rniga termodinamikaning 2-qonuniga muvofiq, tδsf.o’.ifodasini qo’yish bilan keltirib chiqarilgan. lopital qoidasi ikkinchi tur o’tishlarda ushbu tenglama noaniqlikka aylanadi. ushbu noaniqlikni lopital qoidasi bo’yicha yechish mumkin. birinchi bo’lib bunday hisobni 1933-yilda erenfest …

5 / 30

dt)f.'.o o’tishning qiymati belgilanadi: erenfestning ikkinchi tenglamasi shunday qilib, erenfestning tenglamalari ikkinchi tur fazaviy o’tishlar uchun xuddi birinchi tur o’tishlardagi klapeyron-klauzius tenglamalarining vazifasini bajaradi. ikkinchi tur fazaviy o’tishlarning o’ziga xosligi s ning sakrab o’zgarmasligidadir, bu esa dp/dt da ham sakrash bo’lmasligiga olib keladi. erenfestning ikkinchi tenglamasi shuning oqibatida p(t) egrilari har bir faza uchun bitta uzluksiz λ ko’rinishidagi chiziqni hosil qiladi. shuning uchun ikkinchi tur fazaviy o’tishlarda metastabil holatlar bo’lmaydi (birinchi turdagi o’tishlarda esa, suyuqlikni o’ta sovitish natijasida metastabil holat paydo bo’lishini ko’rgan edik). e’tiboringiz uchun raxmat image1.png image2.jpeg image3.jpeg image4.wmf image5.wmf oleobject1.bin oleobject2.bin image6.wmf image7.wmf oleobject3.bin oleobject4.bin image8.jpeg image9.wmf image10.wmf image11.wmf oleobject5.bin oleobject6.bin oleobject7.bin image12.jpeg image13.png image14.png image15.png image16.wmf oleobject8.bin image17.png image18.png image19.png image20.png image21.png image22.png image23.png image24.png image25.png image26.png image27.png image28.png image29.png image30.png image31.png image32.png image33.png image34.png image35.png 0,0076 p,na # py 101,325}. ( ) 1 2 . . v v t dt dp o' f - dh …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ikkinchiturfazaviyo’tishlar"

mavzu: ikkinchi tur fazaviy o’tishlar. erenfest tenglamalari mavzu: ikkinchi tur fazaviy o’tishlar. erenfest tenglamalari reja birinchi tur fazaviy o’tishlar ikkinchi tur fazaviy o’tishlar erenfestning birinchi tenglamasi erenfestning ikkinchi tenglamasi birinchi tur fazaviy o’tishlar o’z navbatida, fazaviy o’tish issiqligining noldan farq qilishi (qf.o’.=tδsf.o’.) har bir kondensirlangan fazalar uchun (dp/dt)f.o’; hosilasining sakrab o’zgarishiga olib keladi. bu esa suyuqlikni o’ta sovutish imkoniyatini va metastabil holatdagi moddalarni olish imkoniyatini beradi. bunday o’tishlar birinchi tur fazaviy o’tishlardir. birinchi tur fazaviy o’tishlar fazalararo chegaraning bo’lishi bir fazadan ikkinchisiga o’tishda barcha ekstensiv parametrlar qiymatlarining sakrashiga sabab bo’ladi. optik xos...

This file contains 30 pages in PPTX format (1.1 MB). To download "ikkinchiturfazaviyo’tishlar", click the Telegram button on the left.

Tags: ikkinchiturfazaviyo’tishlar PPTX 30 pages Free download Telegram